Oqıǵa • 30 Qazan, 2020

Baýyrlas eldiń basty baılyǵy

441 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Záý júzinen tógilgen azattyqtyń altyn sáýlesi túrki jurtymen tutasyp, Turan dalasynyń árbir tasyna mórlengendeı. Sol juldyzdy mór qazanbuzarlyǵy joq halyqtyń qadirine qazyq bolyp qaǵylǵanyna, mine, 97 jyl. Bul tamyry bir týysqan túrik halqynyń taýandy tulǵasy Atatúriktiń júregine tumar bolyp taǵylǵan arman edi. Erliginiń eren úlgisindeı ǵasyrlardan úzilmeı jetken eldiginiń enshisi, órliginiń belgisi. Oǵan Túrkııa Respýblıka kúnine oraı uıymdastyrylǵan «Baıraǵy bıik baıtaq el» atty jıynda taǵy bir ret kózimiz jetti.

Baýyrlas eldiń basty baılyǵy

 

Bulaı sóz salmaqtaýymyzdyń óz baǵyt-baǵdary bar. Nege deseńiz, Halyq­aralyq Túrki akademııasy jáne Iýnýs Emre atyndaǵy túrik mádenı orta­lyǵy­nyń qoldaýymen ótken dóń­gelek ústelde aǵaıynǵa aq lebizin aq­tar­ǵan qoǵam zııaly­larynyń túrik jurty­na degen ystyq yqylasynyń aıryq­sha ekenin baıqadyq. Aldymen qatysý­shylarǵa óz zamanynyń zańǵar perzenti Mustafa Kemalǵa arnal­ǵan kitap kórmesi usynylyp, tórinen tórt tarap nurly sóz kútken, kórkine kúlli el kóz tikken Túrkııa memleketiniń ǵasyrǵa jýyq ǵumyrnamasynan syr tartqan kór­kem­fılm kórsetildi.

Keleli kezdesýdiń tizginin ustaǵan Halyqaralyq Túrki akademııasynyń prezıdenti Darhan Qydyráli jınal­ǵandardy atalǵan merekemen quttyqtap, betashar sózdi Túrkııa Respýblıkasynyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Ýfýk Ekıdjıge usyndy.

– Táýelsizdikten artyq qymbat dúnıe joq. Túrik Respýblıkasynyń qazirgi qol jetken tabystary azattyq jolyndaǵy azapty jyldardyń jemisi. Túrik halqy bul kúnge ońaı jete qoıǵan joq. Ol jolda qanshama baýyrymyzdyń qany tógildi. Ult bolyp uıysý men memleket bolyp qalyptasýdyń nebir kezeńderinen ótti. Baqytymyzǵa oraı 1923 jyly 29 qazanda erkindikke qol jalǵap, sol ýaqyttaǵy jas respýblı­kamyzdyń tuńǵysh prezıdenti bolyp marshal Mustafa Kemal saılandy. Memleket pen halyq aldyndaǵy eńbegi úshin oǵan 1934 jyly 24 qarashada «Atatúrik» tegi berildi. Zańǵar tulǵamyz Túrkııa terrıtorııasyn talan-tarajǵa túsip, bodan bolýdan qutqardy. Sonyń arqasynda egemendikpen erkin tynystap kelemiz, – deı kele elshi, osy aıtýly sharany uıymdastyrýshylarǵa alǵysyn bildirdi.

Odan keıin sóz kezegi Qazaqstan halqy Assambleıasy Tóraǵasynyń orynbasary – Qazaqstan Prezıdenti Ákimshiligi QHA Hatshylyǵynyń meńgerýshisi  Jan­seıit Túımebaevqa berildi. Eki tilde qatar sóılep, Túrkııanyń azattyq jolyndaǵy kúresin baıandaǵan Janseıit Qanseıituly túbi bir qos eldiń baýyrlastyǵy nyǵaıa berýin tiledi.

1

Jıynǵa sondaı-aq Syrtqy ister mınıstrliginiń departament dırektory Erjan Muqash, Túrki keńesi Aqsaqaldary keńesiniń múshesi Ádil Ahmetov qatysyp, sóz sóıledi.

Jıyn barysynda Iýnýs Emre atyn­daǵy túrik mádenı ortalyǵynyń bilim alýshylary Muhammedııar Ankabaev pen Baqdáýlet Tashmanov túrik tilinde arnaý óleń oqyp, arnaıy alǵys hatpen marapattaldy. 

Aıta ketý kerek, osydan ǵasyrǵa jýyq ýaqyt buryn Anadolyda ult kósh­­­bas­­shysy Atatúrik bastaǵan shetel ınter­­­ventteriniń jaýlaýynan azat etýge baǵyt­­talǵan ult-azattyq kúres jeńispen aıaqtal­ǵan edi. Sodan el konstıtýsııasyna óz­gerister enip, Túrkııa Respýblıkasy ómirge keldi. Dástúr boıynsha merekelik shara­lar sol eldiń bas qalasy Ankaradaǵy Atatúrik kesenesinen bastaý alady. Osy rette Qazaqstan da baýyrlas eldiń ulyq merekesin qasterlep, jyl saıyn qýany­shyna ortaqtasyp keledi.

 

Sońǵy jańalyqtar