– Parlamentte áleýmettik kásipkerlikke qatysty zań jobasy ázirlenip jatqanynan habardarmyz. Senat janynan qurylǵan jumys tobynyń múshesi retinde osy jumystyń qalaı júrip jatqanyn aıta alasyz ba?
– Senat Tóraǵasy Máýlen Áshimbaevtyń bastamasymen áleýmettik kásipkerlikti qoldaý jáne damytý jónindegi zań jobasy ázirlenip jatyr. Qujatqa jaýapty jumys tobynyń quramynda men de barmyn. Zań jobasy kelesi jyly qabyldanady dep kútilýde. Jalpy, jumys tobynyń quramyna Senat pen Májilis depýtattary men áriptesterim – áleýmettik kásipkerler kirdi. Biz kúnde kezdesip, jańa zań jobasynyń normalaryn talqylaımyz. Eń aldymen, qazir áleýmettik kásipkerlikke jaýapty apparatty anyqtaý, kásipti damytýǵa memleket tarapynan beriletin múmkindikter qandaı bolatynyn aıqyndaýdamyz. Sondaı-aq jańa bólek zań jobasyn ázirleý kerek pe álde qoldanystaǵy Kásipkerlik týraly zańǵa ózgertý engizý durys pa degen máseleler de kún tártibinde tur.
– Jańa zań jobasy salanyń damýyna qalaı áser etedi?
– Batys elderiniń tájirıbesine súıene otyryp, quqyqtyq retteýler elimizdegi áleýmettik kásipkerlikke jańa serpin beretinine senimdimin. Bul salanyń quqyqtyq negizin álemdegi qoldanystaǵy zańdar qalap ketti. Bizge sol úzdik úlgilerdi ózimizge beıimdeý kerek. Qazaqstanda bul zańnyń qabyldanýy saladaǵy keıbir máselelerdi zań aıasynda sheshýge múmkindik bermek.
– Eldegi áleýmettik kásipkerliktiń búgingi jaǵdaıyn qalaı baǵalaısyz?
– Sońǵy jyldary áleýmettik kásipkerlik salasy Qazaqstanda úlken qarqynmen damyp keledi. Bul jerde memleket tarapynan kórsetilgen qoldaý men qyzyǵýshylyqty basa aıtýǵa bolady. El Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev ta bul bastamany úlken minberlerden kóterip júr. Men byltyr Memleket basshysymen tórt ret kezdesip, sonyń ekeýinde elimizde áleýmettik kásipkerlikti damytý máselesi sóz boldy. Memleket basshysy salany ilgeriletýdiń qanshalyqty mańyzdy ekenin aıtyp, kásipkerlerge qandaı jaǵdaı jasaý kerek ekenin, salanyń qoǵamda keń etek jaıýyna qandaı múmkindikter kerek ekenin surady. Osy rette memlekettik salany damytýǵa bar kúsh-jigerin salyp jatqanyn basa aıtqym keledi.
– Jaqynda Ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń múshesi atanǵanyńyzdy bilemiz. Prezıdent janyndaǵy beldi uıymnyń minberinde de osy áleýmettik kásipkerlik máselesi kóterile me?
– Iá, jaqynda Ulttyq keńestiń qataryna qabyldandym. Salanyń ishki máselelerin jetik biletin azamattyq qoǵam ókilderine osyndaı múmkindiktiń berilgeni qýantady. Memlekettiń bul baǵytta atqaryp jatqan jumysyn joǵary baǵalaımyn. Ulttyq keńes sekildi bedeldi uıymnyń alańy áleýmettik kásipkerlik salasyndaǵy ózekti máselelerdi talqylaıtyn orta dep esepteımin. Ony uıymnyń damý baǵdarlamasyna qosý týraly usynys ta bildirdim. Qazir biz áleýmettik kásipkerlikti damytý boıynsha qanatqaqty baǵdarlama ázirlep jatyrmyz. Eger bul bastama Ulttyq keńeste qoldaý tapsa, júzege asý yqtımaldyǵy joǵary bolar edi. О́tken aptadaǵy sońǵy otyrysta sóz sóıleýime múmkindik bolmady. Degenmen jıynnyń ekinshi bóliminde sala boıynsha 6 topqa bólinip, ózekti máselelerdi talqyladyq. Men áleýmettik máseleler tobynda Úkimet basshysynyń orynbasarymen osy máseleni talqylaýǵa múmkindik aldym. Jaqynda kezdesip, salany damytýdyń naqty sharalaryn aıqyndaýǵa ýaǵdalastyq.
– Qoǵamdyq jumysyńyz Ulttyq keńespen shektelip qalmaıdy. Jaqynda Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstriniń keńesshisi qyzmetine taǵaıyndaldyńyz. Jumys qalaı júrip jatyr?
– Dál osy taǵaıyndaýdy men Ulttyq keńestiń jumys nátıjeleriniń biri der edim. Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstriniń esep berý kezdesýinde elimizde áleýmettik kásipkerlikti damytýdyń mańyzy men múmkindikteri jaıly aıtqanmyn. Keıin úsh kúnnen keıin mınıstr Birjan Nurymbetov meni ózine shaqyryp, salaǵa degen qyzyǵýshylyǵyn bildirip, keńesshisi bolý týraly usynysyn aıtty. Osy baǵytta atqarylyp jatqan jumystarǵa toqtala ketsem, qyzmetke kiriskeli elimizdiń birneshe óńirin aralap keldim. Pavlodar, Semeı, О́skemen qalalaryna issaparmen baryp, jergilikti basshylarmen kezdestim. Aımaqtarda áleýmettik kásipkerlikti damytýdyń joldaryn talqyladyq. Sebebi bul salany ortalyq deńgeıde ǵana emes, óńirlerde damytý asa mańyzdy. Oblystar men shaǵyn qalalar nazarymyzdan tys qalmaýy kerek.
– Qoǵamdyq jumystan bólek kásipterińiz jaıly da sóılessek. Jobalaryńyz týraly tolyǵyraq aıtyp berseńiz. Qazirgi ustanǵan baǵytyńyz qandaı?
– GreenTAL kompanııasy 9 túrli baǵytta qyzmet atqarady. 80-ge jýyq adamdy jumyspen qamtamasyz etip otyrmyz. Qazir bizdiń basty maqsatymyz óńirlerdegi áleýmettik kásipkerlikti damytý bolmaq. Pavlodarda alǵashqy qanatqaqty jobamyzdy qolǵa aldyq. Ol balalar oıynshyǵyn shyǵaratyn áleýmettik aǵash ustahana bolady. Jalpy, bizdiń elde halyqtyń áleýmettik osal toptarynyń jumysqa ornalasýy úlken problema ekeni belgili. Múmkindigi shekteýli jandar, jalǵyzbasty analar, balalar úıiniń túlekteri jumysqa ornalasarda birqatar qıyndyqqa jolyǵady. Keıbireýine qajetti bilim men biliktilik jetpeı jatsa, endi bireýlerin jumys berýshiler óz qaramaǵyna alýǵa yntaly emes. Oǵan qosa, barlyq jerde olarǵa jaǵdaı jasalmaǵany taǵy bar. Dál osy máseleni sheshý úshin 2015 jyly GreenTAL áleýmettik sheberhanasyn ashtyq. Biz múmkindigi shekteýli jandardy oqytyp, keıin ózimizge jumysqa qabyldaımyz. 5 jyl burynǵy jaǵdaımen salystyrǵanda, jobamyz keńeıip, jańa kásip túrlerin meńgere bastadyq. Bizdiń basty qundylyǵymyz – qyzmetkerlerimiz. Sol sebepti de olarǵa jaıly jumys ornyn qalyptastyrýǵa tyrysamyz. Aǵash ustahanada balalarǵa arnalǵan oıynshyqtardan bastap jıhazǵa deıin daıyndaımyz. Odan bólek toqyma jáne kıizden jasalǵan buıymdar, ekosómkeler men tósek-oryn, qurylysshylarǵa arnalǵan arnaıy forma tigetin tigin sehy bar. Polıgrafııalyq qyzmet, qoǵamdyq tamaqtaný, kólik jýý oryndaryn da ashtyq. Munyń barlyǵy – yntymaǵy jarasqan ujymnyń besjyldyq eńbeginiń jemisi. Osy baǵyttaǵy jan-jaqty qyzmetimiz Qazaqstanda jumysqa ornalasý barlyq azamattarymyz úshin jeńil bolatyn kúnge deıin jalǵasýy tıis.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken
Merýert BÚRKITBAI,
«Egemen Qazaqstan»
