Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Jańa jaǵdaıdaǵy Qazaqstan: is-qımyl kezeńi» atty bıylǵy Qazaqstan halqyna Joldaýynda «Beınebaqylaý júıesin damytý jóninde kóp aıtylady. Biraq soǵan qaramastan quqyq qorǵaý organdary kóbinese ózderiniń ǵımarattarynda qurylǵysyz otyrady», degen edi. Mundaı baqylaý qurylǵylarynyń mańyzy ǵımarat ishinde ǵana emes, aýlalarda, saıabaqtar men kóshelerde de mańyzdy. Sebebi zańǵa qaıshy áreketterdiń deni ǵımarattardan tys aýmaqtarda jasalatyny belgili.
Iá, elimizdegi quqyq buzýshylyqtar da jyl sanap azaıyp keledi. Máselen qylmys sany 37%-ǵa, aýyr qylmystardyń ishinde densaýlyqqa zııan keltirý qylmystary – 12%-ǵa, zorlyq – 39%-ǵa, qaraqshylyq – 52%-ǵa, tonaý – 50%-ǵa, buzaqylyq faktileri 45%-ǵa azaıǵan. «Adamdar óz qaýipsizdikteri úshin alańdamaýy kerek. Búginde Ishki ister mınıstrligi áleýmettik daý-damaılar men qoǵamdyq tynyshtyqty buzýdyń aldyn alý boıynsha barlyq qajetti sharany qabyldap jatyr. Qyzmettiń servıstik modeli engizilýde. Turǵyndardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý máselesi de jolǵa qoıyldy. Patrýldik polısııanyń jumysy kóshelerde, baqtarda, aýlalarda, adamdar kóp jınalatyn oryndarda qaýipsizdiktiń saqtalýyn qamtamasyz etýge baǵyttalyp otyr. Ákimdiktermen birlesip krımınogendi aýdandarda Japonııa, Ońtústik Koreıa jáne Sıngapýr elderiniń tájirıbesi boıynsha arnaıy stasıonarlyq beketter qoıylyp jatyr. Ol jerde polısııa qyzmetkerleri táýlik boıy qylmystardyń aldyn alyp, azamattardy qabyldaı alatyndaı jaǵdaı jasalǵan. Búginde aımaqtarda osyndaı 44 beket ornatylǵan. Aldaǵy eki jylda dál osyndaı 176 beket ornatý kózdelip otyr», degen edi Ishki ister mınıstri Erlan Turǵymbaev.
Eń bastysy, kóshede jasalatyn qylmystardyń 51%-ǵa azaıǵany baıqalady. Bul kórsetkishke jetýge tártip saqshylarynyń tynymsyz eńbegimen qatar, beınebaqylaý qurylǵylarynyń ýaqtyly ornatylyp jatqany zor septigin tıgizdi. Mysal retinde, atalǵan vedomstvonyń Jedel basqarý ortalyǵynyń qyzmetin alyp qaraıyq. Ishki ister mınıstriniń orynbasary Sáken Sársenovtiń aıtýynsha, vedomstvo qyzmetinde azamattardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etýdegi jańalyqtar aıtarlyqtaı kóp kórinedi. Máselen elimizde polısııaǵa júginýdiń kóp arnaly júıesi bar. Bul júıe kez kelgen yńǵaıly tásil arqyly (chat-bottar, messendjerler, áleýmettik jeliler jáne taǵy basqalar arqyly) kólikterdi durys qoımaý, vandalızm jaǵdaılary, qoǵamdyq oryndarda qoqys tastaý, esirtki saýdasy syndy quqyq buzýshylyqtar týraly aqparattardy ishki ister organdaryna jedel jiberýge múmkindik beredi.
Osylaısha, zamanaýı tehnologııalardy qoldaný adamdardyń qaýipsizdigin kúsheıtip, qoǵamnyń senim deńgeıin arttyrýǵa uıytqy bolýda. Sonymen qatar atalǵan júıe arqyly ótinish berýge, operatormen aýdıo nemese beıne qońyraý shalý arqyly baılanysýǵa, qyzmet alýǵa, sondaı-aq qylmys ornyna jiberilgen polısııa jasaǵynyń qaı jerde ekenin baqylaýǵa bolady. Atalǵan vedomstvonyń qyzmetkerleri aldaǵy ýaqytta árbir aqparattyq júıeden kelip túsetin barlyq derekterdi taldaıtyn biryńǵaı aqparattyq-taldaý júıesin qurýdy josparlap otyr. Bul ýchaskelik ınspektorlardyń, patrýldik jasaqtardyń jáne basqa da polısııa qyzmetteriniń jumysyn avtomattandyrýǵa jáne olardyń quzyreti sheginde aqparattyq bazalarǵa qol jetkizýge múmkindik beredi.
«Isti bolǵan jáne úı qamaýyna alynǵan sottalýshylardy arnaıy elektrondy bilezik arqyly baqylaý, qadaǵalaý kózdelýde. Buǵan deıin mundaı sottalýshylardy jeke mamandar qadaǵalap kelgen edi. Olarǵa tıisti jaǵdaı jasalyp, arnaıy kólik bólingen bolatyn. Aldaǵy ýaqytta 300-400 sottalýshyny
1 ǵana tártip saqshysy qadaǵalaı alady. Bilezik qoldan sheshilmeıdi, sheshken jaǵdaıda birden dabyl qaǵylady», dep otyr S.Sársenov.
Bul – quqyq qorǵaý organdary qolǵa alyp jatqan jalǵyz jańalyq emes. Sebebi HHI ǵasyrdyń basty talaby – sıfrlandyrýdy jetildirý bolyp otyr. Osylaısha «Sıfrly Qazaqstan» tujyrymdamasyn júzege asyrý maqsatynda elimizdiń Ishki ister mınıstrligi «Sıfrly polıseı» jobasy boıynsha jumys júrgizýde. Jobanyń negizgi maqsaty – qorǵalǵan mobıldi qurylǵymen jumys isteý úshin barlyq qajetti fýnksııalardy biriktirý arqyly qyzmetkerdiń tıimdiligin arttyrý. Bul jobada soqqyǵa qarsy planshetter men smartfondar mobıldi POS termınalyn, jumys stansasyn, beınetirkegishti, oqıǵalar týraly shuǵyl habarlaý júıesin almastyratyn bolady.
Mınıstrdiń orynbasary «Dabyl tetigi» kesheni jáne «Meni tap» júıesi týraly da aıtyp berdi. «Dabyl tetigi» apparattyq-baǵdarlamalyq keshenin kúzet nysanynyń aýmaǵynda (dúkenderde, turǵyn úı keshenderinde, mektepter, aýrýhanalar, sport klýbtary syndy áleýmettik-mádenı maqsattaǵy nysandarda) ornalastyrý jopsrlanýda. Bul «tetikti» quqyq qorǵaý organdaryna oqıǵa ornynan aýdıo jáne beıneaqparatty bere otyryp, shuǵyl baılanys úshin ornatýǵa bolady. Osylaısha 102 nómirine qońyraý shalýdy kútpeı-aq polısııa qyzmetkerleriniń oqıǵa ornyna jedel kelýi qamtamasyz etiledi.
Budan bólek, «Meni tap» balalar qaýipsizdigi júıesi de qolǵa alynýda. Bul júıe Bluetooth jelisinde jumys isteıtin maıaktardy qoldana otyryp balalardy baqylaıtyn mobıldi qosymsha sanalady. Maıaktardy balalardyń kıimderi men sómkelerine tigip qoıýǵa bolady. S.Sársenovtiń aıtýynsha, qurylǵynyń quny tómen bolǵandyqtan, ony satyp alý ata-analar úshin qıyn bolmaıtyn kórinedi. Sonymen qatar uıaly baılanys úshin tólem alynbaıdy. «Bala úıden nemese ata-anasynan 10 metr qashyqtaǵan sátten bastap, elektrondy qurylǵy avtomatty túrde iske qosylady. Sondaı-aq elektrondy qurylǵy arqyly balanyń qaı jerde júrgenin nemese oǵan qaýip tóngen jaǵdaıda ornalasqan jerin anyqtaýǵa bolady», deıdi S.Sársenov. Aıta keteıik, bul bastamalardyń barlyǵy Ishki ister mınıstrliginiń qyzmetine «Sıfrly Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasy sheńberinde engiziletin bolady.
