Parlament palatalarynyń birlesken otyrysynda besinshi shaqyrylymnyń úshinshi sessııasyn ashqan Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev depýtattyq korpýstyń aldynda turǵan zań shyǵarý qyzmetiniń negizgi baǵyttaryn aıqyndap berdi. Atap aıtqanda, Elbasy bes baǵytqa basa kóńil aýdarý qajettigin málimdedi. Sonyń ishinde zań shyǵarý úderisiniń basymdyǵy turaqty ekonomıkalyq ósimdi quqyqtyq qamtamasyz etý bolyp qala beretinin jáne osy salaǵa qatysty zańdarǵa tolyqtyrýlar engiziletinin jetkizdi. Sondaı-aq, jer qoınaýyn paıdalaný týraly zań qabyldaý qajettigin, azamattardy áleýmettik qamtamasyz etý, áýeli zeınetaqy júıesin reformalaý jumystaryn jandandyrý mańyzdy máseleler ekenin atap kórsetti.
Parlament palatalarynyń birlesken otyrysynda besinshi shaqyrylymnyń úshinshi sessııasyn ashqan Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev depýtattyq korpýstyń aldynda turǵan zań shyǵarý qyzmetiniń negizgi baǵyttaryn aıqyndap berdi. Atap aıtqanda, Elbasy bes baǵytqa basa kóńil aýdarý qajettigin málimdedi. Sonyń ishinde zań shyǵarý úderisiniń basymdyǵy turaqty ekonomıkalyq ósimdi quqyqtyq qamtamasyz etý bolyp qala beretinin jáne osy salaǵa qatysty zańdarǵa tolyqtyrýlar engiziletinin jetkizdi. Sondaı-aq, jer qoınaýyn paıdalaný týraly zań qabyldaý qajettigin, azamattardy áleýmettik qamtamasyz etý, áýeli zeınetaqy júıesin reformalaý jumystaryn jandandyrý mańyzdy máseleler ekenin atap kórsetti.
Búgingi tańda quqyq qorǵaý salasyn zańmen retteýdiń de mańyzy zor. Osy oraıda, Memleket basshysy quqyq qorǵaý zańnamasyna reforma jasap, jańǵyrtý qajettigin alǵa tartty. Soǵan baılanysty osy sessııa barysynda Qylmystyq, Qylmystyq-is júrgizý, Qylmystyq-atqarý kodeksteriniń jańa jobalary talqylanyp, qabyldanatyn bolady. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekske de túzetýler engizilmek.
Álemdik qoǵamdastyqqa múshe elimiz kóptegen eldermen kelisimder jasasty. Sondaı memleketaralyq kelisimderdi zań júzinde bekitý Parlamenttiń mindeti bolyp tabylatyny belgili.
Memleket basshysy Úkimetke Kásipkerlik kodeksi jobasyn ázirleýdi tapsyrǵanyn jetkizdi. Ol «qazaqstandyq bıznes konstıtýsııasy» bolatynyn atap ótti. Jańa kodekste qazaqstandyq kásipkerler qyzmetiniń jáne olardyń memleketpen árekettestiginiń negizgi qaǵıdattary aıqyndalatyn bolady.
Prezıdent «Ruqsattar jáne habarlamalar týraly» zań jobasyn qabyldaýdyń mańyzdylyǵyna toqtaldy. Onda bıznes-qurylymdarǵa qatysty kez kelgen bıýrokrattyq ozbyrlyqtan qorǵaýdyń aıqyn kepildikteri kórinis tappaq. Elbasy tapsyrmasy boıynsha Úkimet bul jobany Májiliske osy jyldyń sońyna deıin engizetin bolady.
Sonymen qatar, sońǵy jyldary el turǵyndary eńbek daýlaryna qatysty máseleni jıi kóteredi. Demokratııalyq qoǵamda jumysshy men qyzmetkerdiń quqyǵy qorǵalýy tıis. Osy oraıda, jańa «Kásiptik odaqtar týraly» zań qabyldanatyn bolady.
Palatanyń jańa sessııadaǵy alǵashqy jalpy otyrysynda Májilis Tóraǵasy N.Nyǵmatýlın Elbasynyń parlamentshilerge bergen tapsyrmalaryn oryndaýda negizgi zań jobalary basymdyqpen qaralatynyn aıtty. Sonyń ishinde palata jetekshisi áriptesterin bıýdjette bólingen qarjylardyń tıimdiligi men naqty nátıjesine kóńil aýdarýǵa shaqyrdy. Memleket qarjysy jumsalatyn istiń barlyǵynda naqty nátıje kerek ekenin, Parlamentte bıýdjet jospary týraly jobany qaraýda budan basqasha bolýy múmkin emestigin atap ótti.
Máselen, buryn biz respýblıkalyq bıýdjet jospary jobasynyń áleýmettik-ekonomıkalyq salalarǵa durys bólinýine mán beretin edik, endi nátıjeli oryndalýyna da aıryqsha kóńil bóletin kez jetti dep oılaımyn.
Jýyrda Úkimetten kelip túsken «2014-2016 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet týraly», «Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq qorynan 2014-2016 jyldarǵa arnalǵan kepildik berilgen transfert týraly» jáne «Respýblıkalyq jáne oblystyq bıýdjetter, respýblıkalyq mańyzy bar qala, astana bıýdjetteri arasyndaǵy 2014-2016 jyldarǵa arnalǵan jalpy sıpattaǵy transfertterdiń kólemi týraly» zań jobalary qaraldy.
Bıýdjet shyǵystarynda aýyl sharýashylyǵyna qatysty baptar bar. Men ózim «О́simdik sharýashylyǵyn damytý jáne azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý» jáne «Fıtosanıtarııalyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý» dep atalatyn №214-215 bıýdjettik baǵdarlamalardy jan-jaqty zerdeledim. Onyń ishinde «О́simdikterdi qorǵaý jáne ósimdikter karantıni» jáne basqa kishi baǵdarlamalar boldy.
Sondaı-aq, aýyl sharýashylyǵyn damytýǵa bólinetin sýbsıdııa máselesine nazar aýdardyq. Osy salada istep júrgenderdiń bárine birdeı sýbsıdııa jetpeıdi. Qoı, taýyq etin óndirýge arnaıy qarjy qarastyrylǵanyn qalaıtynymyzdy bildirdik. Sonymen birge, jemis-kókónis salasyna da bólinetin sýbsıdııa kólemine de nazar aýdaryldy.
Basty máseleniń biri sýbsıdııa qarastyrylǵanmen, ony bólý jáne onyń óndirýshige jetýi kóp ýaqytty alady. Mysaly, osydan eki jyldaı buryn sýbsıdııany berýdi jyldyń aıaǵyna deıin sozyp júrdi. Bul jaǵdaı sońǵy jyldary rettelip keledi. Muny Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń atqarǵan oń isteriniń biri dep bilemin.
Elbasy parlamentshilerge arnaǵan sózinde: «Basty baı-lyǵymyz – el birligin saqtaı otyryp, bıik maqsattarǵa umtylý. Sol maqsattarǵa bastaıtyn zańnamalyq alǵysharttardy jasaıtyn – sizder», dep bizge úlken senim júktedi. Búginde aldymyzda jańa mindetter tur. Ony abyroımen oryndaý bizdiń paryzymyz.
Álıhan TOIBAEV,
Májilis depýtaty, «Nur Otan» partııasy
fraksııasynyń múshesi.
