Byltyr qyrkúıekte 12-synyp oqýshylary Ǵalamaddın men Saǵynbek robottehnıka boıynsha jobasyn bastady. Olar zaǵıp adamdarǵa arnalǵan avtomattandyrylǵan súıený taıaǵyn jasap, mektepishilik konkýrstan ótken edi. Olar keıin bul jobasyn respýblıkalyq jarysta jáne Nazarbaev Zııatkerlik mektepteriniń arasynda ǵylymı jobadan jelilik saıysta qorǵap, ekeýinen de 1-oryn aldy.
Avtomattandyrylǵan súıený taıaǵy – zaǵıp, kózi nashar kóretin jandarǵa kómek bolatyn ınnovasııalyq qural. Ol jolda kezdesetin kez kelgen kedergini ońaı anyqtaıdy ári dezorıentasııa jaǵdaıynda kómekke shaqyrýǵa múmkindik beredi. Sebebi touch batyrmasy bar. Taıaq jerge qulaǵan jaǵdaıda dybys shyǵaryp, qoldanýshynyń ony izdep tabýyna kómektesedi. Belgili bir jerge jetý úshin
«A núktesinen V núktesine deıin» fýnksııasyn qoldanýǵa bolady. Onyń ústine taıaqta telefon nómirlerin saqtap, qońyraý shalý múmkindigi bar.
Bul jobanyń eń basty artyqshylyǵy – taıaq dóńgelekteriniń aınalýynan paıda bolatyn mehanıkalyq energııanyń júıeni tolyqtaı energııamen qamtamasyz etýi. Taıaqtyń qurastyrýshylarynyń biri Ǵalamaddın Asqardyń aıtýynsha, joba ıdeıasy zaǵıp adamnyń ınternettegi suhbatyn kórgennen keıin paıda bolǵan.
– Kózi kórmeıtin adam áńgimesinde gadjetterden án, aýdıokitap tyńdaı alatynyn, aqshany da sanaýǵa múmkindigi baryn, ıaǵnı kóp nárseni ózdiginen júzege asyra alatynyn aıtty. Biraq onyń bir jerden ekinshi jerge barýǵa shamasy kelmeıdi eken. Sol kezde Saǵynbek ekeýimiz osy problemany sheshýdi maqsat etip, Damır Erkmalıevtiń kómegimen súıený taıaǵyn jasaýdy qolǵa aldyq, – deıdi Ǵalamaddın.
Qurylǵynyń jınalý mehanızmi de erekshe. Ol barynsha tez, ári ońaı kishireıtilip, qoǵamdyq kólikke otyrǵanda qolǵa alýǵa yńǵaıly etip jasalǵan. Salmaǵy 2 kıloǵa jetpeıdi, jınalýyna 7-8 sekýnd qana jetkilikti. Sondyqtan múmkindigi shekteýli jandar ony tez jınap, kólikke otyra alady.
– Taıaqty jasaý ıdeıasyn jetildire kele onyń prototıpin qurastyrdyq. Eń alǵash taıaq jaı ǵana konstrýktor túrinde boldy, odan keıingisi áldeqaıda jetildi, qoldanýǵa arnalyp jasaldy. Keıin joba boıynsha onyń múmkindikterin kóbeıtip, úshinshi taıaqty jasadyq. Bul qurylǵynyń qurylymy kúrdelirek ári yńǵaılyraq boldy. Jalpy, prototıpti jasaýǵa 7 aıdaı ýaqytymyz ketti. Endi eń basty jumys – osy jobamyzdyń paıdasyn kópshilikke kórsetý. Taıaqtyń tıgizer paıdasy mol. Bizdi qoldaıtyn ınvestor tapsaq, zaǵıp jandardyń ómiriniń jeńildeýine, ózdiginen dittegen jerine baryp-kelýine septigimizdi tıgizemiz dep úmittenemin, – deıdi Ǵalamaddın.
Súıený taıaǵyndaǵy qurylymdyq bólshekterdi qozǵaltý mehanızmderiniń dızaıny onyń jınaýly kúıinde neǵurlym az oryn alýyn qamtamasyz etedi. Ol ońaı quıylatyn, ári kompozısııalyq materıaldardan jasalǵan. Búkil qurylym tehnıkalyq mınımalızm stılinde qurastyrylǵan, ári adamdardyń jeke kólik qajettilikterin qanaǵattandyrýǵa baǵyttalǵan. Qarapaıym da yńǵaıly.
Jobany bastaǵan eki jigit te bıyl mektepti úzdik bitirdi. Qazir Saǵynbek Abý-Dabıdegi Nıý-Iork ýnıversıtetinde Computer Science mamandyǵy boıynsha, al Ǵalamaddın Koreıadaǵy KAIST-te Electrical engineering mamandyǵy boıynsha bilim alyp júr.
– Túlekterimiz qoǵamdaǵy áleýmettik problemalardy sheshý úshin ýnıversıtet qabyrǵasynda da ıdeıalaryn jandandyrýdy jospar etip júr. Bul – mektep, ustazdary úshin úlken qýanysh jáne ustazdary talantty túlekterine árdaıym senim artady, – deıdi Aqtaý qalasy hımııa-bıologııa baǵytyndaǵy Nazarbaev Zııatkerlik mektebiniń baspasóz hatshysy Aıda Zaınýllıeva.
Mańǵystaý oblysy
