Qazirgi tańda elimizde bala psıhologııasyn damytatyn kitaptardyń az bolýy hám kitap dúkenderindegi qazaq balalar ádebıetiniń tómen kórsetkishi qoǵamda aıtarlyqtaı alańdaýshylyq týdyryp otyr. Baspalardan jaryq kóretin balalar ádebıetiniń basym bóligi shetel aýdarmalary bolsa, al dúkenderdegi zaman talabyna saı balalar kitaptarynyń sany da, sapasy da kóńil kónshitpeıdi. Osy bir túıtkildi másele kúni keshe ǵana Ulttyq akademııalyq kitaphanada ótken alqaly jıynda talqylandy. Álqıssa.
«Balalar ádebıeti – ult bolashaǵy» taqyrybyndaǵy onlaın konferensııa Mádenıet jáne sport mınıstrligi Til saıasaty komıtetiniń el Prezıdenti Q.K.Toqaevtyń 1 qyrkúıektegi Qazaqstan halqyna Joldaýyna sáıkes «Halyq únine qulaq asatyn memleket» qurýda halyqqa jaqyn bolý, qoǵammen keri baılanys ornatý mindetin júzege asyrý tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda qurylǵan Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń jol kartasy boıynsha ótti.
Baspa salasy boıynsha balalar ádebıetiniń birqatar máselelerin kótergen konferensııada 2017-2020 jyldary otandyq baspalardan 364 balalar ádebıeti árqaısysy 1000-1500 dana taralymmen jaryq kórgeni hám Táýelsizdik jyldarynda balalar kitaptarynyń 70%-y memlekettik tilde basylyp shyqqany aıtyldy. Sondaı-aq mınıstrlik balalar ádebıetiniń jas urpaq tárbıesi úshin mańyzdylyǵyn eskere otyryp, bıyl «Mádenıet týraly» zańǵa tolyqtyrýlar men ózgerister engizip, keler jyldan bastap (2021) Kitap palatasy janynan birneshe jobalardy, sonyń ishinde «Úzdik balalar shyǵarmasy», «Jyldyń úzdik kitaby» baıqaýlary men «Asyl sóz» jobasyn júzege asyrýdy josparlap otyr.
Jıynnyń betashar sózin alǵan Mádenıet jáne sport mınıstrligi Til saıasaty komıtetiniń tóraǵasy Ádilbek Qaba baıandamasynda balalar ádebıetin damytýda jazýshylarǵa qazirgi zaman talabyna saı taqyryptardy ıgerýi, shyǵarma jazǵanda olardyń jas erekshelikterin eskerýi, balalar ádebıetin ǵylymmen, tárbıemen tyǵyz baılanystyrýdy, jasóspirimder shyǵarmalarynda sóz mádenıeti, estetıkalyq talǵamnyń joǵary bolýy hám mazmunynda tragedııa bolmaýyn aıta otyryp, otandyq baspalardyń básekege qabilettiligin arttyrý, kitap dúkenderinde qazaqtildi balalar ádebıeti kontentine basymdyq berý máselelerin ortaǵa saldy.
«Elimizde kitap shyǵarýshy uıymdar da barshylyq. Alaıda olardyń qazirgi naryqqa tótep beretin básekege qabilettiligi damymaýda. Otandyq baspalardyń marketıngtik, menedjmenttik salasy jolǵa qoıylmaǵan. Osy rette óz ónimderin naryqqa shyǵaryp, paıda taba almaýda. Sondaı-aq oqyrmandar kitaptyń syrtqy jáne ishki bezendirýlerine de mán beredi. Kitap dızaıny da estetıkalyq talaptarǵa saı bolýy kerek. Baspalar jas oqyrmandar boıyna ulttyq qundylyqtardy sińirýde aýdarma ádebıet emes, qazaq tól balalar ádebıetin basyp shyǵarýdy qolǵa alsa deımiz», dedi ol.
Konferensııa barysynda Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń depýtattary Narıman Tóreǵalıev, Aıgúl Qapbarova, Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti janynan qurylǵan Qoǵamdyq senim ulttyq keńesi múshesi Qaırat Joldybaı, Ulttyq akademııalyq kitaphana dırektory Úmithan Muńalbaeva, Ulttyq memlekettik kitap palatasynyń dırektory Ádil Qoıtanov, balalar ádebıetiniń ókilderi Tolymbek Ybyraıym baıandama jasady. Sondaı-aq Nur-Sultan, Almaty, Shymkent qalalary men oblys ákimderiniń orynbasarlary, baspagerler, kitaphanalar, kitap dúkenderiniń basshylary onlaın rejimde pikirlerin bildirdi.
Jalpy, elimizde balalar ádebıetin turaqty túrde basyp shyǵarýmen «Folıant», «Arýna», «Almatykitap», «Mektep», «Balalar ádebıeti», «Balaýsa», «Kitap-Dáýir», «Shuǵyla» baspalary jáne «Atamura korporasııasy» aınalysady. Keı baspalardyń el aımaqtarynda kitap dúkender jelisi de bar. Máselen, iri saýda oryndaryndaǵy kitap dúkender jelisi qazaqstandyq baspalarmen birigip jumys isteý josparyn qarastyrsa, qazaqtildi balalar ádebıetiniń kontenti joǵary deńgeıde qalyptasar edi. Bálkı, balalar ádebıetiniń bul túıini, keleli jıynda aıtylǵandaı, Avtor-Baspa-Dúken úshtaǵanynyń qalyptaspaı otyrǵanynan bolar.
Bul týraly Ulttyq memlekettik kitap palatasynyń dırektory Ádil Qoıtanov: «Kitap shyǵarý salasynda Avtor-Baspa-Dúken degen úshtik baılanys qalyptaspaǵan. Balalar ádebıetiniń birinshi máselesi – balalar jazýshylaryna qamqorlyq joq. Elimizdegi kóptegen balalar avtorlary shyǵarmashylyqpen aınalysýǵa yntalandyratyn dúnıe joqtyǵyn alǵa tartady. Kitap palatasy osy maqsatta tamyz aıynda «Úzdik balalar shyǵarmasy» degen baıqaý jarııaladyq. Ol úsh nomınasııadan turady: birinshi – mektepge deıingi, ekinshi – on jasqa deıingi, úshinshi on jastan joǵary balalarǵa arnalǵan. Ádebı báıgeniń qorytyndysy qarashanyń 25-inde shyǵady. Baıqaǵanymyz, ádebı ortada balalar avtorlary barshylyq. Jáne olar belgili bir deńgeıde jaqsy jazady», deı kele bul baıqaý aldaǵy jyldary da jalǵasyn taýyp, ulttyq konkýrsqa aınalatynyn atap ótti.
Budan bólek jıynǵa qatysýshylar qazaq ertegileri zamanaýı úlgide jazylyp, ádebıette jańa keıipkerler paıda bolýyna hám búgingi balalardyń neni qalaıtynyn, olarǵa qandaı shyǵarmalardyń qyzyq bolatynyna zertteý júrgizdi. Sondaı-aq balalar ádebıetin damytýdyń tetikteri men aqyn-jazýshylardyń zamanaýı taqyryptardy ıgerýi, kitap naryǵyndaǵy qazaqtildi kontenttiń úlesi men baspalardyń básekege qabilettiligin arttyrý, t.b. balalar ádebıetin damytýdyń ózekti máseleleri talqyǵa salyndy.
Konferensııa qorytyndysy boıynsha aldaǵy ýaqytta balalar ádebıeti qalamgerlerin yntalandyrý máseleleri boıynsha, sondaı-aq balalar ádebıeti sýretshileri, dızaın kadrlaryn daıyndaýda grant kólemin ulǵaıtý, B.Soqpaqbaev atyndaǵy balalar ádebıeti kúnin belgileý, kitap isi salasyna, onyń ishinde maqsatty túrde balalar ádebıetimen aınalysatyn baspa nysandaryna salyq júktemesine jeńildikter jasaý týraly mınıstrlik tarapynan Úkimetke usynystar joldanatyn bolady. Atalǵan ıgi bastamalar memleket tarapynan qoldaý taýyp, júzege asyp jatsa, qazaq balalar ádebıetinde birshama jaqsy ózgerister bolary anyq.
