Aqyldy jobalar – qolaıly qozǵalys kepili

Qıylysta dıagonaldy aýysýdy en­gizý­diń nátıjesinde kólik-jaıaý júr­gin­shi qaqtyǵysy máselesi sheshilip, bul jaıaý júrginshilerdiń soqtyǵysý jaǵdaılaryn edáýir azaıtty.

«Sonymen qatar kólik quraldarynyń qıyndyqsyz burylýy osy qıylysta aınalmaly qozǵalystyń ótkizý qabiletin art­tyrdy. Sol jaq burylystarǵa ty­­ıym salý jáne qoǵamdyq kólikke bó­lingen burylysty uıymdastyrý arqy­ly qıylystardyń ótkizý qabileti men qoǵamdyq kóliktiń ótkizgishtigi artty. Mańyzdy faktorlardyń taǵy biri – júr­­gizýshi quramynyń biliktiligin kóterý. Máselen, biliktilikti arttyrý ortalyǵynda túrli baǵdarlamalar bo­­ıynsha 7,5 myńnan asa júrgizýshi men 2,5 myń JATEJ (kondýktorlar) kon­sýltanttary oqytyldy. Mar­shrýt­tyq jeli boıynsha júrgizilgen ju­mystyń nátıjesi boıynsha avtobýs ta­symaldaý qyzmetiniń sapasy artty. Júr­gizýshiler arasyndaǵy «jarys», aıal­dama pýnktterinde uzaq turý, aıaldama pýnktterinen toqtamaı ótýi, júr­gi­zý­shilerdiń dórekiligi sııaqty buzý­shy­lyqtar is júzinde nólge deıin azaıtyldy. Qoǵamdyq kólikti paıdalanatyn turǵyndardyń úlesi 50%-ǵa deıin artty. Avtobýs parki 80%-ǵa jańartyldy. 400-den asa eskirgen avtobýs paıdalanýdan shyǵaryldy), 838 jańa avtobýs satyp alyndy, onyń 100-i elektrobýs­tar», deıdi City Transportation Systems kompanııasynyń mamandary.

Satyp alynǵan avtobýstar elordanyń klımattyq jaǵdaılaryna beıimdelgen (qos áınekteý, kúsheıtilgen jylytý jáne aýa baptaý júıesi), avtobýstardyń edeni tómen jáne múgedekterge arnalǵan pandýstary bar, barlyq júıemen jab­dyq­talǵan: beınebaqylaý, dıspetcherleý, aqparattandyrý jáne jol aqysyn tóleýdiń elektrondy júıesi. 2018 jyl­dyń 1 qańtarynan bastap qoǵamdyq kó­lik­tiń barlyǵy jolaqysyn tóleýdiń elek­tron­dy júıesine kóshti.

Álemniń jetekshi qalalarynyń úlgisimen azamattardy qolma-qol aqsha­syz esep aıyrysýǵa kóshýge yntalandyrý boıynsha 2018 jylǵy 21 shildeden bastap saralanǵan tarıf engizildi. Onda qolma-qol aqshamen tóleý, qolma-qol aqshasyz tásilmen tóleýge qaraǵanda eki ese qymbat boldy. Osy rette kólik kartasymen tóleýden basqa, tólemniń balamaly túrleri iske qosyldy. Bul – SMS-habarlamalar, QR-kodtar, túrli qosymshalar arqyly tóleý. Búginde jol júrýdiń qolma-qol aqshasyz tóleminiń úlesi 100%-dy quraıdy, al 2019 jyly bul kórsetkish 97%-ǵa teń boldy. Bul júıeni engizý oń nátıje berdi, onyń arqasynda tasymaldaýshylardyń shyǵys pen kirister somasynyń ashyqtyǵyn arttyrýǵa, barlyq júrgizýshini kásip­oryn­dar shtatyna kóshirýge jáne jol jarystarynan qutylýǵa, kestelerdiń saq­talýyn arttyrýǵa múmkindik týdy. Pandemııa kezeńinde shtattaǵy júr­gi­zýshilerdiń naqty sany 1 425 adamdy quraıdy, bul – 2018 jylmen sa­lys­tyr­ǵan­da 30%-ǵa artyq.

Ekonomıkalyq turǵydan alǵanda, bul júıe kóleńkeli aınalymnyń úlesin barynsha qysqartýǵa, salyq túsimderin 40%-ǵa ulǵaıtýǵa jáne bıýdjettik qar­jy­lan­dyrýdy josparlaýdyń naqty tetigin alýǵa múmkindik berdi. Jolaqysyn tó­leý­diń elektrondy júıesin engizý, qyz­met kórsetý jáne taldaý júrgizý úshin kompanııanyń bazasynda arnaıy bó­lim­she jumys isteıdi. Sonymen qatar olar jeńildik sanattary bar azamattarǵa ar­nal­ǵan kartochkalardy berý men qyzmet kór­setý jumystarymen aınalysady.

Elordada azamattardyń 6 sanaty, son­daı-aq kólik kartasy bar 18 jasqa de­ıin­gi barlyq balalar tegin jol júrýge qu­qyly.

Búginde elorda kóshelerinde jalpy uzyndyǵy 77 shaqyrymdy quraıtyn 24 ýchaskede bólingen jolaqtardyń qań­qasy qalyptastyryldy. Arnaıy jo­laq­tardy engizý tıimdiligi orta eseppen keminde 14%-dy qurady. Jedel jár­dem kólikteri, órt sóndirý jáne tótenshe jaǵdaılar tehnıkasy, sondaı-aq resmı taksı qyzmetteriniń mashına­la­ry belgilengen jolaqtarda erkin júre alady. Bul atalǵan qyzmetterdiń kólik quraldarynyń qatysýymen bolatyn JKO sanyn aıtarlyqtaı azaıtýǵa jáne kómekke kelý ýaqytyn qysqartýǵa múmkindik berdi. Intellektýaldy kólik júıesiniń 2-kezegin júzege asyrý aıasynda aıaldama pýnktine avtobýstardyń kelý ýaqyty týraly aqparattandyrýdyń 186 tablosy ornatyldy.

Sonymen qatar 6 qoljetimdi qosym­sha­larda avtobýstardyń ornalasqan je­rin onlaın rejimde kórýge bolady. Olar – 2GIS, Astrabus, Iаndeks transport, Senim, SmartAstana, BusTime sııaqty tanymal qosymshalar. Marshrýttyq jeliler men avtobýstardyń turaqty jańǵyrtylýyn, sıfrly tehnologııa­lardy engizýdi, úzdik álemdik praktıkalardy qoldana otyryp, qalanyń JQU ózgeristerdi eskere otyryp, kólik mamandaryna biliktilikti arttyrý ortalyǵynda tıisti oqytý júrgizilýde.

Oqytýdyń negizgi maqsaty – júr­gi­zýshilerdiń mádenıetin, olardyń ká­si­bıligi men qyzmet kórsetý sapasyn art­tyrý, kólik salasyndaǵy bilimdi ózektendirý. 2020 jyly 635 júrgizýshi jáne 393 basqa da qoǵamdyq kólik mamandary (1 028 adam) oqýdan ótti.

«iKomek 109» biryńǵaı baılanys ortalyǵy – elordanyń kommýnaldyq kásiporyndarynyń barlyq baılanys ortalyqtaryn biriktiretin jáne qala turǵyndarymen únemi baılanysta bolatyn, 24/7 rejiminde jumys isteıtin biryńǵaı júıe. Sonyń arqasynda elorda turǵyndarynan ótinishteri men usynystary taldanady.

Sport mádenıetin damytý maqsatynda 2014 jyldan bastap elordada Astana Bike veloprokatynyń jobasy iske asyryldy. Osy jyly bul joba CTS kompanııasynyń basqarýyna berildi, onyń sheńberinde kelesi jumystar júrgizildi. Dálirek aıtsaq, Velobike.kz resmı saıt qaıta jasaldy, saıtta tikeleı onlaın tirkeý, onlaın toltyrý jáne tóleý fýnksııa­­­­­lary 24 saǵattyq rejimde engizildi, iKomek operatorlary tartyldy, monıtorıng úshin TBO kameralary men KBD qyzmetkerleri jumyldyrylady. Osy jańalyqtardyń barlyǵy bul qyzmettiń aıtarlyqtaı ósýine yqpal etti jáne nátıjesinde paıdalanýshylar sany 2 ese ósti. Iske qosylǵan sátten bastap júıede 14,2 myńnan asa jańa paıdalanýshy tirkeldi, 14 myń abonement satyp alyndy, al velosıpedti paıdalanýshylardyń jalpy júrip ótken joly 1,6 mln km qurady.

Kelesi jyly velostansalardyń sanyn 25 birlikke, al velosıpedterdi 300 birlikke ulǵaıtý josparlanýda.