Aımaqtar • 04 Jeltoqsan, 2020

Mýzeıler, tarıhı muralar jańǵyrtylýda

21 ret kórsetildi

Soltústik Qazaqstannyń ekonomıkalyq jetistikteri týraly jazǵanbyz. Jaqyn kúnderdiń birinde oblys ákimi Qumar Aqsaqalov astanadaǵy  OKQ –da jýrnalısterge brıfıng berip, ekonomıkalyq damýdaǵy tabystar týraly óz aýzymen tolyqtyryp aıtatyn bolady.  Al bizdiń búgingi aıtpaǵymyz óńirdegi mádenı saladaǵy jetistikter. Jaman indettiń órshýine qaramaı oblystaǵy mádenı tabystar da aıtarlyqtaı bolyp otyr. Bul salada da perspektıvaly jobalar iske asyrylýda, dep habarlaıdy Egemen.kz.

Qyzyljar tarıhı qala. Munda tarıhı, mádenı eskertkishter kóp. Sonyń kóshbasshysy Abylaı hannyń aq úıi. Qazaq halqynyń uly hanyna arnalyp salynǵan osyndaı ǵımarat elimizdiń basqa eshbir túkpirinde joq. Oblysta bıyl karantınniń kóp ýaqyt bolǵanyna qaramaı oǵan 3 myńdaı adam kelip, tamashalaǵan. Al onlaın rejimde mýzeıdi jáne onda bolǵan sharalardy kórgen adamdar sany 30 myńǵa jýyq. Jaman indettiń kesirinen 2020 jylǵy josparlanǵan birshama aýqymdy sharalardy shegerýge týra kelgen. Sonyń ózinde Aqmola oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıinde «Ordasy bolǵan meken Abylaıdyń» atty kórmeni Kókshetaý qalasynyń turǵyndary men qonaqtaryna usynǵan. Sonymen qatar qazan aıynda 5-shi oblystyq ekskýrsııalar baıqaýy sátti ótken. «Jalpy, jospar boıynsha 11 aıdyń kóleminde 114 onlaın sharalar ótti. Kelesi 2021 jylǵa Aqmola oblysy tarıhı-ólketaný mýzeıinnen «О́rkenıetti qazyna», Semeı qalasynnan «Abaıdyń asyl murasy»,  Memlekettik tarıhı-mádenı jáne ádebı-memorıaldy «Jıdebaı-Bórili» Abaı mýzeı-qoryǵynyń kórmeleri josparlanǵan. «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasyn júzege asyrý maqsatynda 2020 jylǵy qyrkúıek aıynda "Syrly oiúlar" kórmesi jaryq kórip, 2021 jylǵa  Táýelsiz Qazaqstannyń 30 jyldyǵyna arnalǵan «Aģash tamyrymen, adam dosymen myqty» atty kórme josparlanyp otyr», deıdi mýzeıdiń dırektory Aıan Sadaev. Tek osyndaı aıryqsha mýzeıdiń mańyzyn oblys kóleminde ǵana qaldyrmaı, oǵan respýblıkalyq mýzeı mártebesin berý máselesi sheshilse – nur ústine nur bolar edi.

Jalpy, kórermenderdi tartý maqsatymen 2018 jyldan beri Soltústik Qazaqstan mýzeılerine kirý tegin.  Sonyń arqasynda oblys mýzeılerine keletin adamdar sany 2019 jyly  20 paıyzǵa artyp,  172 myń adamǵa jetti.

Álemdegi tamasha mýzeıler kelýshilerge tarıhı tanym men bilim ǵana emes, mádenı-demalys qyzmetin de kórsetetinin eskerip, SQO basshylary da mýzeılerdiń ishinen demalys oryndaryn uıymdastyrýdy qolǵa alyp otyr. Aıta ketý kerek, ondaılardy biz de óz kózimizben kórgenbiz. Vashıngtondaǵy II Dúnıejúzilik soǵys tarıhynyń mýzeıiniń ishin aralap júrip, tynyǵatyn, sháı iship sergıtin oryndardyń da jaraqtalǵanyn kórip, rıza bolǵan edik. Endi bizdiń basshylar da sondaıdy eskeripti.

Qyzyljardyń eń ortalyq, tarıhı kóshesinde tóńkeriske deıin tatar kópesi Ganshınderdiń dúkeni bolǵan ásem ǵımaratqa ornalasqan oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıinde sondaı qyzmet kórsetýler qolǵa alynbaqshy. Aýmaǵy 2400 sharshy metrdi alatyn bul mýzeıde 350 myńnan artyq eksponattar bar. Olardy qyzyqtap kelýshiler ózimizdiń elden ǵana emes kórshiles Reseı Federasııasynan da jetip artylady. Týrısterdiń tartymdylyǵyn arttyrý úshin osy mýzeıdiń aýlasynda «Qyzyljar art ortalyq» atty qyzyqty joba iske asyrylyp jatyr. Onyń mánisi - osy jerde shyǵystyq,  eýropalyq asúıleriniń taǵamdaryn daıyndaıtyn art-kafe ashylmaqshy. Onyń jumysy kúni búginge deıin sozylyp, áli de júrip jatyr. Art-kafe týrısterge tartymdy bolar degen úmit bar. Osy jerde túrli mýzykalyq shyǵarmalar da oryndalyp, týrısterdiń kóńilin kóterý josparlanǵan. Sonymen birge osy jer túrli shyǵarmashylyq adamdary – jazýshylar, aqyndar, ártister, sýretshiler bas qosatyn ortalyq bolar degen boljam bar.

Sonymen qatar osy jerdegi alańda kórme-gallereıa da uıymdastyrylmaqshy. Onda qolónershilerdiń tamasha buıymdary, sýretshilerdiń kartınalary, aqyn-jazýshylardyń kitaptary qoıylatyn bolady.  Aıta ketetin jaıt, búgingi tańda oblysta aǵash pen temirden túrli buıymdar jasaıtyn 120 qolóner sheberi bar.  

Qyzyljardyń Potanın kóshesi qalaǵa Soltústikten enetin jolda. Osy kóshemen Oıqaladan kóterilgen jolaýshy Abylaıdyń aq úıiniń qasymen ótip, qalaǵa kiredi. Osy Potanın kóshesin ashyq aspan astyndaǵy mýzeı qylý jospary da bar. Mundaǵy keıbir eski úıler jańalanyp, tarıhı kelbetin tapqan. Qazaq, tatar, orys, qoqan, shalaqazaq  baılary men kópesteri saldyrǵan ásem bezendirilgen úıler alǵashqy qalpyna keltirilip, qalanyń burynǵy kórkin kóz aldyńa keltiredi.

Sonymen birge qalanyń ortalyq kóshesi – Qazaqstan Konstıtýsııasynyń basynda ornalasqan tatar kópesi Shamsýdınovtyń dúken úıin qalpyna keltirý de qolǵa alynyp otyr.  Bul bir kezde kompartııa organdaryna berilip, obkom bolǵan, odan keıin uzaq jyldar boıy oblystyq aýrýhana boldy. Aıhaı jekeshelendirý jyldarynda bireýge arzanǵa satylyp, ol kerekti qurylys materıaldaryn sýyryp alyp, úıdiń qańqasyn ǵana qaldyryp, taıyp turǵan. Endi sol úıdi de qalanyń bir tarıhı eskertkishi retinde qalpyna keltirý qolǵa alynbaqshy. Búgingi Qyzyljarda ekonomıkalyq damýmen qosa osyndaı tarıhı-mádenı muralardy qalpyna keltirý de qolǵa alynýda.

Sońǵy jańalyqtar

Naýryz aıynda aýa raıy qandaı bolady?

Aýa raıy • Búgin, 13:30

Nur-Sultan «sary aımaqqa» qaıta endi

Koronavırýs • Búgin, 10:41

Qazaqstanda lombardtar jabylady

Ekonomıka • Búgin, 10:30

Shymkentte otbasylyq bıznes damyp keledi

Aımaqtar • Búgin, 09:53

Búgin 1 naýryz – Alǵys aıtý kúni

Rýhanııat • Búgin, 09:13

Bakýden ushqan bulbul

О́ner • Búgin, 06:57

Juptyq synda top jardy

Sport • Búgin, 06:55

Jambyl jyly jyrlaıdy

Rýhanııat • Búgin, 06:53

Alty medalmen oraldy

Sport • Búgin, 06:52

«Metallýrgpen» baq synaıdy

Sport • Búgin, 06:51

Balalar kitaphanasy jańartyldy

Ádebıet • Búgin, 06:50

Alǵys gımni shyrqaldy

Aımaqtar • Búgin, 06:48

Jelaıaqtar О́skemende saıysty

Sport • Búgin, 06:47

Jas balýandar beldesýi

Sport • Búgin, 06:46

Qysqy trıatlon jarysy ótti

Sport • Búgin, 06:44

Kitap-adamdar

Ádebıet • Búgin, 06:38

Rektor etalony

Rýhanııat • Búgin, 06:36

О́zgege uqsamaıtyn ómir

Rýhanııat • Búgin, 06:34

Abyz aqyndy Anadoly ulyqtady

Ádebıet • Búgin, 06:33

Jambyl murasy – ult rýhanııatynyń aınasy

Rýhanııat • Búgin, 06:31

Ǵasyrlyq shejiresi bar áýlet

Qoǵam • Búgin, 06:26

Kóńili darhan halyq

Qoǵam • Búgin, 06:17

Júregimiz – Qazaqstanda

Qoǵam • Búgin, 06:14

Boıymda qazaqylyq bar

Qoǵam • Búgin, 06:13

Álemde balamasy joq biregeı teatr

Teatr • Búgin, 06:11

Uqsas jańalyqtar