Tokıodaǵy «Bersar» kórme zalynda Qazaqstannyń «Altyn adam» jádigerinen bastap qolóner, qylqalam týyndylary, zergerlik buıymdar qoıylǵan kórme ótti. Kórmeniń ashylý saltanatyna Senat depýtaty retinde qatysqan Kanae Iаmamoto esimdi japon qyzy qazaq tilinde sóz sóıledi. Qazaq tili men ádebıetin qazaqtyń ózinen kem bilmeıtin Rıýdzı Iаmoto esimdi azamat aldymyzdan shyǵyp, qazaq tilin Almatyda oqyp júrgende 3-4 aıdyń ishinde óz betimen oqyp úırenip alǵanyn aıtty. Al belgili kúıshi Aıgúl Úlkenbaevanyń «Persımon-Holdaǵy» konsertke bara jatqanda baıandaǵan myna bir áńgimesi tipti alabóten áser qaldyrdy.
«Kezinde bizdiń konservatorııada Norıko Todo esimdi bir japon qyzy oqydy. Qazaqtyń qara dombyrasyn qolyna ustap otyrǵanda jurt ony qazaqtyń qyzy eken dep oılap qalatyn. Álgi boıjetken meniń synybymda bilim alyp, dombyra tartýdy úırendi. Kúı oryndaǵanda qazaqtar sııaqty arqalanyp ketetin. Oqý bitirgen soń kóp kidirmeı týǵan jerine attanyp ketti. Sol Norıko maǵan áli kúnge deıin hat jazyp turady. Meniń tańǵalatynym, onyń jazǵan hatynan birde-bir árip qatesin tappaısyz, sóılemderi quıylyp turady. Álgi hat maǵan keıde oı salady. Ásili, barlyq nárse adamnyń óziniń qalaýy men nıetine baılanysty bolsa kerek....» dep kúıshi qazaqtyń tili men ónerine qyryn qaraýshylarǵa Norıkonyń ádebin mysalǵa keltire otyryp oı saptaǵan edi.
Qazaq tilin az ýaqytta oqyp-úırengen sheteldik azamattardyń esimderin aqparat quraldarynan kóptep kezdestirýge bolady. Mysaly, Ortalyq Azııa elderi mádenıeti men tarıhy qyzyqtyrǵan Djonatan Rıdel men Hollı Maıer esimdi amerıkalyq jastar maqsattaryna jetý úshin áýeli qazaq tilin oqyp-úırenýge bel býǵan. Tipti Djonatan ol úshin Túrkistan oblysy, Otyrar aýdany Sháýildir aýylynda erikti retinde jumys istep, balalarǵa aǵylshyn tilinen sabaq beripti. Ol til úırený úshin adamǵa aldymen sózdik qordy molaıtý qajet dep esepteıdi. Qazaq tilin alty aıda úırengen aýǵanstandyq stýdent Rahım Hýgııanıge qosa ońtústikkoreıalyq Rıý Hı Djong, Lı He En, Djong Von Ho esimdi jastar da qysqa merzimde qazaqsha nan surap jeıtindeı tildik deńgeıdi meńgergen.
– Meniń qazaqsha esimim – Zere, – dep ózin tanystyrǵan Lı He En keleshek taǵdyryn Qazaqstanmen baılanystyrǵysy keledi. – Ol úshin qazaq tilinde emin-erkin sóıleýge tıispin. Qazaqtar kóp shoǵyrlanǵan Shymkent, Aqtaý qalalaryn aralap shyǵýdaǵy maqsatym osy.
Ýkraınalyq Valerııa Samoılova esimdi dıplomat: «Men jumys isteıtin eldiń adamdarymen orys tilinde ǵana emes, memlekettik tilde de sóıleskim keledi, deıdi. Qaltamda qazaq tiliniń úsh aılyq kýrsynan ótkenimdi rastaıtyn sertıfıkatym bar. Qazir de kúndelikti ómirde qazaq tilin qoldanyp júrmin. Mundaǵy halyq jergilikti ulttyń tiline qurmetpen qaraıdy jáne biletinderdi baǵalaıdy. Qaı elde jumys isteseń, sol jerdiń tilin bilýge tıissiń».
Volgogradtyq Svetlana Karımova esimdi boıjetken menedjerdiń kómekshisi, call-ortalyqtyń operatory bolyp jumys isteıtinin jetkizipti.
– Men Reseıde týsam da onlaın formatynda qazaq tilin oqýǵa qatystym. Bul meniń aınalamdaǵy adamdarmen qarym-qatynas jasaýym úshin kerek. Basynda tek qyzyq úshin oqyp kórgim kelgen, biraq birte-birte sózderdiń durys jazylýyna mán bere bastadym, sóıtip kitap satyp alyp oqıtyn dárejege jettim, qazaqsha án tyńdaımyn, fılmderdi túsinip kóremin, – deıdi ol tilshilerge bergen suhbatynda. Qazaqstanǵa kelip, qazaq tilin úırengisi keletin mundaı jandardyń qarasy sońǵy kezde arta túspese, azaıǵan joq. Munyń rastyǵyna áleýmettik jelidegi materıaldardan aıqyn kóz jetkizýge bolady. Ásirese qazaq tili men ónerine degen mundaı súıispenshilik Dımash Qudaıbergenniń daýysyna tabynýshy sheteldik jastardyń tarapynan jıi baıqalyp qalady. Shetelde turatyn bir qandasymyzdyń jazbasynan Dımashtyń fransýz fanattary qazaq tilin úırenýge yntyzar bolyp otyrǵanyn oqysaq, Portýgalııanyń Lara Aleısho esimdi jas ánshisi «Umytylmas kún» ánin qazaqsha shyrqap, kópshilikti tánti etti. Qazaq ánderin shashaýsyz oryndap jeli arqyly nasıhattap jatqan olardyń bul áreketi qazaq halqyna, tilimiz ben ónerimizge degen qurmet pen súıispenshiliktiń belgisi retinde qabyldanady. El Táýelsizdigi kúni qurmetine Túrkııadaǵy túrik baýyrlardyń dástúrli mýzykalyq aspaptar súıemeldeýimen oryndaǵan «Elim meniń» ániniń erekshe sazy estigen jannyń kóńilin kórkem kúıge kómkerdi. Munyń bárin qazdaı tizip, nege mysalǵa alyp aıtyp otyrmyz? Prezıdent Joldaýynda: «Qazaq tiliniń memlekettik til retindegi róli kúsheıip, ultaralyq qatynas tiline aınalatyn kezeńi keledi dep esepteımin. Biraq mundaı dárejege jetý úshin bárimiz dańǵaza jasamaı, jumyla jumys júrgizýimiz kerek...» delingen bolatyn. Shetel azamattarynyń qazaq tilin úırenýge degen yqylas-nıeti sol ıdeıanyń júzege asa bastaýynyń kórinisi ispetti túıiledi. Tilektestik tilden bilinedi degen osy.
