Qoǵam • 25 Qańtar, 2021

Tik Tok-pen taq-tuq kúres paıda bermeıdi

18 ret kórsetildi

Sońǵy kezde saıttar men túrli gazet betterinde Tik Tok áleýmettik jelisi týraly jarııalanym kóbeıdi. Barlyǵynyń aıtary Tik Tok-ty qadaǵalaý kerek, ol jerdegi kontent uıat, jastardy buzýda» degennen ári aspaıdy. Biraq onymen kúres jelini jabýmen nemese qatań qadaǵalaýmen sheshilmeıdi. О́ıtkeni ol múmkin emes.

Kúresý úshin sol Tik Tok-tyń ne ekenin bilgen durys-aý. Bul áleý­mettik jelini 2016 jyly Qy­taı­dyń Vyte dance kompanııasy shyǵardy. О́z elinde erekshe tanymal bolǵan jelini kórshimiz halyqaralyq naryqqa shyǵarýdy oılastyrdy jáne degenine jetti. Ol shaqta bul jeliniń aty «Daýın» edi. 2017 jyly atalǵan kompanııa «Mıýzıkal el ýaıt» kompanııasyn satyp aldy da, ony «Daýın»-men biriktip, Tik Tok-ty shyǵardy. Qazir bul áleýmettik jelini 500 mıllıonnan astam adam paıdalanady. Osymen bul áleýmettik jeli týraly bilýge turarlyq aqparat taýsylady. О́ıtkeni oǵan bir ret bolsa da kirip kór­gen adam Tik Tok-ta paıdaly dú­nıe joq ekenin túsinedi. Biraq bul ony jaýyp tastaýǵa negiz emes.

Nelikten Tik Tok az ǵana ýaqyt ishinde jastardyń súıikti áleýmettik jelisine aınalyp shyǵa keldi? Soǵan jaýap izdep kórsek. HHI ǵasyrda barlyǵy ońtaılandyryla bastady. Tipti tanymal bolý da osy kúni bir kezdegiden áldeqaıda jeńil. Alǵash «Iýtýb» shyqqan kúnnen qazirge deıin jelige vıdeo salý jaǵy ońaı bola tústi. Iýtýb-bloger bolý úshin vıdeo túsirýdi ǵana emes, ony montajdaýdy da bilýiń kerek. Jyl ótken saıyn tanymal bolǵysy keletin jandardyń sany arta berdi. Al jeli jasaýshylar olardyń ómirin ońaılata tústi. Esterińizde bolsa, «Vaın» jáne «Snapchat» atty áleýmettik jeliler de boldy. Biraq olardy «Instagram» ju­typ aldy. Aqyr sońynda álem Tik Tok-qa kelip tireldi.

Alǵash ret kirip kórgenimizde onyń fýnksııalarynyń kóptigi tańǵal­dyrdy. Adope Premier baǵdar­la­masynda jarty saǵat otyryp jasaıtyn vıdeony Tik Tok-ta eki-úsh mınýt ishinde jasap shyǵýǵa bolady. Sonysymen de bul jeli kópshilikke tanymal ári suranysqa ıe. Osyny paıdalanatyn nemese kirip kórgen jandardy sózge tartqanymyzda, olar­dyń barlyǵy Tik Tok-ta paıdaly eshteńe joq ekenin aıtty. Solaı ekeni ras. Biraq osyǵan deıingi bolǵan barlyq áleýmettik jeli alǵashynda sondaı boldy. Esterińizde bolsa, «Instagram» alǵash shyqqan kezde kóp­­shilik oǵan sýretterin salyp, ózde­ri­niń oılarymen bólisken-di.

Dál sol shaqta ony da jaqtyrmaı, pikir bildirgender boldy. Al qazir «Instagram» degenińiz bıznespen bite qaınasyp ketti. Nege olaı? О́ıtkeni barlyǵy ózgerýde. «Instagramnyń» aýdıtorııasy ósti. О́sken soń adamnyń suranysy da ózgeredi. Bir kezderi oǵan sýretin ǵana emes, jep otyrǵan tamaǵyna deıin salǵan adamdardyń aldynyń jasy 35-ten asty. Sol sebepti «Instagram» ózgerip qana qoı­ǵan joq, erekshe túlep shyǵa keldi. Ýaqyt óte kele Tik Tok-tyń da aýdı­torııasy eseıip, «Instagramnyń» keı­pi­ne ene qalsa, tańǵalmaıyq.

Jalpy, qazaq qoǵamy ne bolsa sony qorqa qabyldap, jańashyldyqqa umtyla bermeıtindeı kórinedi. «Mail.ru» shyqqan kezde de ony jastarymyzdy buzyp jatyr dep jar salǵandar boldy, «Instagram» shyqqanda da sol ánge basqandar kóp. Endi kezek Tik Tok-qa keldi. Kelesi áleýmettik jeli shyqqansha osy «plastınkany» tyńdaı turamyz. Bir qyzyǵy bizdiń jeli «japqyshtar» men «qadaǵalaǵyshtar» sol Tik Tok-qa tirkelip, paıdaly kontent qalyptastyrýdy oılamaıdy. Onymen kúresýdiń joly – paıdasyz kontentti paıdalymen aýystyrý ekenin túsinetin kez keldi ǵoı.

Sol sebepti ár buryshta otyryp alyp, moral oqyǵansha, Tik Tok-qa tirkelip, kópshiliktiń suranysyna ıe bolatyndaı kontent qalyptastyrǵan jón. Mine, sonda ǵana jelidegi olqy­lyqty joıýǵa bolady. Alysqa bar­maı-aq ótken aıdaǵy «Men týymdy maqtan etemin!» chellendjin mysalǵa keltirýge bolady. Sol kezde búkil «Instagram» kók týymyzdyń túsine boıal­dy emes pe? Tik Tok-ty da paıdasy tıer kontentpen óz paıdamyzǵa jyǵa alamyz. Onymen kúresýdiń jal­ǵyz joly – osy.

 

Túgelbaı BISEN

 

Batys Qazaqstan oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Áýlıe ata hám uly jyraý

Rýhanııat • Búgin, 23:01

QR-tólemder HQKO-daǵy kezek sanyn azaıta ma?

Baǵdarlamalar • Búgin, 22:11

Týrın Olımpıadasyna – 15 jyl

Oqıǵa • Búgin, 21:48

Atyraýda jolda qalǵan 63 adam qutqaryldy

Aımaqtar • Búgin, 18:18

Elbasy Baýyrjan Baıbekti qabyldady

Elbasy • Búgin, 17:30

Qazaqstanda jańa ken orny tabyldy

Ekonomıka • Búgin, 16:21

Eń sulý voleıbolshy kim?

Sport • Búgin, 16:15

Pavlodarda er adamdy poıyz basyp ketti

Aımaqtar • Búgin, 16:00

Ile-Alataý ulttyq tabıǵı parkine - 25 jyl

Ekologııa • Búgin, 14:57

El qorǵaǵan erdiń esimi jańǵyrdy

Rýhanııat • Búgin, 14:49

Kórshiniń kóp-kórim kómegi

Qoǵam • Búgin, 14:23

Uqsas jańalyqtar