Suhbat • 26 Qańtar, 2021

Vaksına kimderge salynady?

186 ret kórsetildi

Mamandardyń málimdeýinshe, aldaǵy naýryz aıynda koronavırýs qaıta kúshine enýi múmkin. Onyń ústine kóktemde adam boıyn álsizdik bıleıtin kezeńde vırýstyń órshıtin ádeti ekenin qarapaıym adamdar da óz tájirıbesinen jaqsy biledi. Buǵan qosa álemdi jaılaǵan qaýipti indettiń mýtasııaǵa ushyraýy da halyqty alańdatyp tur. Osy rette eń mańyzdy jáne bárimiz qulaq túrip, el bolyp eleńdep otyrǵan aqparat – aldaǵy ýaqytta bastalatyn vaksınalaý máselesi. Degenmen, ekpeniń sapasyna nemese ony egý-ekpeýge qatysty ekiudaı kózqaras qaptaǵan qoǵamda kóńilimizdi alańdatqan suraq kóp. Sol saýaldardy Densaýlyq saqtaý mınıstrligi janyndaǵy Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý ulttyq ortalyǵy «Sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq saraptama jáne monıtorıng ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵy» fılıaly dırektorynyń orynbasary Manar Asyrqyzyna qoıdyq.

 

– Koronavırýsqa qarsy bi­rinshi bolyp kim vaksına alýy kerek?

– KVI-ge qarsy vaksınalaý halyqtyń ártúrli toptary­nyń epı­­demııalyq mańyz­dylyǵyn es­kere otyryp, kezeń-kezeńmen júr­giziledi.

Basymdyq boıynsha epıde­mııa­lyq mańyzy bar 8 top aıqyn­dal­dy: 1) medısına qyzmetkerleri; 2) pedagogter; 3) ýchaskelik polı­­seıler; 4) stýdentter; 5) medı­sı­­nalyq-áleýmettik jáne ja­byq balalar mekemeleriniń per­­so­naly men kontıngenti; 6) Tó­ten­she jaǵdaılar mınıstrligi, Qor­ǵanys mınıstrligi, Ulttyq qaýip­sizdik komıteti, Ishki ister mı­­nıs­trligi, Memlekettik kúzet qyz­­metiniń qyzmetkerleri; 7) Pre­zı­dent Is basqarmasy Medısı­na­lyq ortalyǵynyń kontıngenti, mem­lekettik qyzmetkerler, Qazaq­stan azamattary; 8) sozylmaly aýrýlary (qant dıabeti, ókpeniń sozylmaly obstrýktıvti aýrýy, júrek-qan tamyry júıesi) bar adamdar.

KVI-ge qarsy vaksına al­dyn alý maqsatynda saly­na­dy. Vaksınalaýdan ótýdiń ne­giz­gi eki sebebi – ózińizdi jáne aına­la­ńyz­daǵy adamdardy qorǵaý. Vak­sınalaý adamnyń densaýlyǵy jaqsy kezde ǵana júrgiziledi, aýrý­dyń belgileri bolǵan ýaqytta ekpe saldyrýǵa bolmaıdy.

– KVI-ge qarsy ekpeni ba­laǵa salýǵa bola ma?

– KVI-ge qarsy vaksınalaý 18 jastan asqan adamdarǵa júr­giziledi, qazirgi ýaqytta balalarǵa vaksına salynbaıdy.

– Koronavırýsqa qarsy ek­peni kimge saldyrýǵa bolmaıdy?

– Quramynda uqsas kompo­nentteri bar vaksınanyń qan­daı da bir komponentine asa joǵa­ry sezimtaldyq ómirinde aýyr aller­gııalyq reaksııalarmen kezdesken jaǵdaıda; júktilik jáne bala emizý kezeńi; 18 jasqa de­ıin jáne 60 jastan joǵary (tıim­dilik jáne qaýipsizdik týraly de­rek­terdiń bolmaýyna baılanys­ty) adamdarǵa salynbaıdy. II kom­ponentti salý kezinde vaksı­na­nyń I komponentin salǵan kez­de vaksınadan keıingi aýyr asqy­ný­lar (anafılaktıkalyq shok, aýyr generalızasııalanǵan al­ler­­gııa­lyq reaksııalar, qurysý sın­dro­my, 40°S temperatýra jáne t.b.) bolǵanda saldyrýǵa bol­­maıdy.

1

– Ekpe aldynda medısınalyq tekserý júrgizile me?

– Iá, vaksınalaý júrgizer al­dynda temperatýrany ólshep, dáriger mindetti túrde qarap tek­seredi.

– Koronavırýsqa qarsy ekpe jasaǵanǵa deıin jáne keıin ózin-ózi oqshaýlaý kerek pe?

– Joq, kúndelikti ómir sú­rý saltyn ustanýǵa bolady. Bi­raq jalpy saqtyq sharalary (áleý­mettik qashyqtyqty saqtap, qo­ǵamdyq oryndarda betperde taǵý) týraly umytýǵa bolmaıdy. Vak­sınalaýdan keıin de osy talaptardy saqtaǵan jón. Men ekpe saldyrdym eken dep jaıbaraqat júrmeý kerek.

– Vaksına saldyrǵysy kele­tinder qaıda baryp tirkeledi?

– Turǵylyqty jerdegi emha­naǵa barý qajet. Halyqty vaksınalaý aýmaqtyq medısınalyq uıymdardyń egý pýnktterinde, arnaıy kontıngentti vaksınalaý tıisti vedomstvonyń qyzmet ornynda júrgiziledi.

– Halyqqa jappaı vaksına salý qashan bastalady?

– Elimizde KVI-ge qarsy vaksınalaý 2021 jyly 1 aqpannan bas­talady.

– Ekpeden bas tartýǵa bola ma?

– KVI-ge qarsy vaksınalaý ár adamnyń qalaýy boıynsha is­ke asyrylady, oǵan eshkimdi májbúr­lemeıdi.

– Koronavırýspen aýyr­ǵan­darǵa ekpe qajet pe?

– Iá, KVI-men aýyrǵan adam­darǵa vaksınalaý júrgiziledi. KVI sımptomsyz nemese jeńil tú­rine shaldyqqan adamdarǵa saýyq­qannan keıin 2-4 aptadan soń, ortasha aýyr jáne aýyr túrlerimen aýyrǵandarǵa saýyqqannan keıin 6 aıdan soń vaksınalaý usy­nylady.

– Vaksınany saldyrýdyń eki kezeńi bar. Sonyń ekeýinen de ótý mindetti me?

– KVI-ge qarsy qoldanyla­tyn vaksına búginde 2 kezeńde salynady. Bul – KVI-ge qarsy vaksınalaýdan keıin ımmýnıtetti qalyptastyrýdyń mindetti sharty. Demek, ekinshi kezeńinen de ótken jón. Ekinshi vaksınalaý alǵashqy vaksınalaýdan 21 kúnnen keıin júrgiziledi.

– Vaksınasııa aldynda antıdenelerge testileý júrgizile me?

– Vaksınalaý aldynda KVI-ge qarsy antıdenelerdiń bolýyna testileý (skrınıng) jasalmaıdy.

 

Áńgimelesken

Aıdana ShOTBAIQYZY,

«Egemen Qazaqstan»

Sońǵy jańalyqtar

«Barys» utylyp qaldy

Sport • Keshe

Eldos Smetov kúmis aldy

Sport • Keshe

«Qaırat» – qola júldeger

Aımaqtar • Keshe

Kóktemdegi UBT 10-naýryzda bastalady

Bilim • 05 Naýryz, 2021

Almatyda «Jyl qusy-2021» kórmesi bastaldy

О́ner • 05 Naýryz, 2021

Ár sala úzdikterine qurmet tanytty

Aımaqtar • 05 Naýryz, 2021

Almaty taýlarynda qar kóshkini júredi

Ekologııa • 05 Naýryz, 2021

Baǵdat Mýsın Shymkentke bardy

Aımaqtar • 05 Naýryz, 2021

Almatyda gashısh satqan azamat ustaldy

Qoǵam • 05 Naýryz, 2021

Rýslan Beketaev jańa qyzmetke taǵaıyndaldy

Taǵaıyndaý • 05 Naýryz, 2021

Qazaqstanda taǵy bir mereke paıda bolady

Qazaqstan • 05 Naýryz, 2021

Grand Slam: Eldos Smetov fınalǵa shyqty

Sport • 05 Naýryz, 2021

Qaraǵandyda jol apatynan 3 adam qaıtys boldy

Aımaqtar • 05 Naýryz, 2021

Uqsas jańalyqtar