Zaman bir ornynda turmaıdy, synaptaı syrǵyp býyn artynan býyn almasady. Kezinde kúlli dúnıeniń jartysyn ashsa alaqanynda, jumsa judyryǵynda ustaǵan keńes zamany kelmeske ketkennen keıin onyń ornynda jańadan paıda bolǵan memleketterdiń basyna talaı saıasatker keldi, talaıy ketti. Kópshiliginiń esimin jurt jadynan shyǵaryp ta úlgerdi. Degenmen, elin táýelsizdiginiń alǵashqy kúnderinen beri basqaryp kele jatqan, ataǵy alysqa jaıylyp, bedeli búkil Jer sharyn sharlaǵan, jeke-dara shyń tárizdi tulǵalar da bar. Ol – táýelsiz Qazaq eliniń Prezıdenti Nursultan Ábishuly Nazarbaev.
Zaman bir ornynda turmaıdy, synaptaı syrǵyp býyn artynan býyn almasady. Kezinde kúlli dúnıeniń jartysyn ashsa alaqanynda, jumsa judyryǵynda ustaǵan keńes zamany kelmeske ketkennen keıin onyń ornynda jańadan paıda bolǵan memleketterdiń basyna talaı saıasatker keldi, talaıy ketti. Kópshiliginiń esimin jurt jadynan shyǵaryp ta úlgerdi. Degenmen, elin táýelsizdiginiń alǵashqy kúnderinen beri basqaryp kele jatqan, ataǵy alysqa jaıylyp, bedeli búkil Jer sharyn sharlaǵan, jeke-dara shyń tárizdi tulǵalar da bar. Ol – táýelsiz Qazaq eliniń Prezıdenti Nursultan Ábishuly Nazarbaev.
Elbasymyzdyń basshylyǵymen elimiz táýelsizdik jyldarynda álem tanyǵan abyroıly memleketke aınaldy. Aldymen aýzynan ajal shashqan alyp synaq alańy – Semeı polıgonyn japty, álemdik ıadrolyq derjavalardyń qaýipsizdik kepildigin ala otyryp Qazaqstandy ajdaha qarýdan birjola azat etti, osy arqyly álemniń eń baqýatty, baı da qýatty elderimen qatynastardy dostyq jáne ózara senim arnasyna saldy. Eldiń ishki turaqtylyǵy turǵysynan onyń Qazaqstandaǵy ásireultshyldyqqa jol bermeýin, álemniń barlyq qıyryna tarydaı shashylyp ketken qazaqtardy tarıhı otandaryna qaıtara otyryp, olarǵa barlyq kómekti jasaı otyryp, Qazaqstan jerine taǵdyrdyń jazýymen qonystanyp, turaqtap qalǵan basqa ult ókilderiniń de elden túńilip, syrtqa aýa kóshýine jol bergen joq. Sebebi, Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaev – áldeqashan tarıh-tarazynyń eleginen ótken, tek qazaqstandyqtardyń ǵana emes, barsha adamzat balasynyń bolashaq taǵdyryn aıqyndaýǵa óziniń úlesin qosqan azamat. Tarıh betterinde kıno óneri arqyly máńgi jadyda qalýǵa laıyq uly tulǵa. Osy rette «Qazaqfılm» kınostýdııasy qolǵa alǵan «Elbasy joly» fılmder sıkly – qazaq kınosyndaǵy ǵana emes, Qazaqstan tarıhyndaǵy, ult ómirindegi rýhanı zor qubylys!
Týyndy Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń ómiri men eńbek joly, sondaı-aq, jastyq shaǵynan syr shertkenimen, fılmniń basty maqsaty – jastarymyzdyń el azamaty bolyp qalyptasýyna, olardy otansúıgishtikke, eńbekqorlyqqa baýlý. Elbasymyzdyń keń tarapty ómir atty jolyndaǵy alǵashqy jeńisteri men kóńili qalǵan sátterin, júrektegi úmit oty men armanǵa toly jan dúnıesin áserli beıneleı otyryp, onyń tulǵa retinde qalyptasýyn baıandaıtyn kórkem fılm óziniń ásemdigimen kóz tartady.
Fılmniń ssenarııin belgili kınodramatýrg Shahımarden Qusaıynov jáne Rústem Ábdirashev jazdy. Ssenarıı boıynsha ekinshi jáne úshinshi fılmderde 1950-jyldar aıaǵy men 1960-jyldar kezeńindegi oqıǵalar qamtylady. Bul kezde Elbasy komsomoldyq joldamamen Temirtaý qalasyndaǵy metallýrgııalyq zaýytqa jiberilip, sonda jumys isteıdi, sol jaqtan Ýkraınaǵa oqýǵa jiberiledi. Dneprodzerjınskidegi ekijyldyq oqýdy támamdaǵan soń, Temirtaý qalasyna qaıtyp kelip jumysyn jalǵastyrady.
Fılm Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev eńbek jolyn bastaǵan Temirtaý qalasyndaǵy metallýrgııa kombınaty aýmaǵynda túsirilgen. Dál osynda Tuńǵysh Prezıdenttiń eńbek joly bastalǵan. Eń birinshi shoıyndy alý, saltanatty sherý sekildi kýlmınasııalyq kórinisterin berý talpynystary da dál osy Temirtaý qalasynda júzege asty. Túsirilim jumystary, sonymen qatar, Qaraǵandy, Qarajal, Abaı qalalary men Reseı, Ýkraına jáne Estonııa memleketterinde de júrdi. Joba prodıýseriniń aıtýynsha, fılmniń qyzyqty sátteri kóp, ásirese, N.Nazarbaevtyń Gagarınmen kezdesýi jáne ózine kúmánmen qaraǵan amerıkalyq jýrnalıske kústengen alaqanyn kórsetýi, bolashaq jarymen tanysý úshin hor jáne bı úıirmelerine qatysýǵa májbúr bolýy, taǵy sol sııaqty epızodtar bas keıipker Sultan obrazyn qarapaıym halyqtyń adamy, eńbek adamy retinde halyqqa jaqyndata túsedi. Basty keıipker Sultan rólin Nurlan Álimjanov, ákesi Ábishti – Nurjuman Yqtymbaev, anasy Áljandy – Natalıa Orynbasarova, Sarany – Mádına Esmanova somdaıdy. Reseıden arnaıy shaqyrtylǵan Valentın Gaft, Vıktor Sýhorýkov, Sergeı Shakýrov, Marııa Golýbkına syndy kıno jáne teatr maıtalmandary otandyq akterlermen úılesimdi akterlik ansambl qura bilgen. Álbette, obrazdardyń nanymdy ári shynaıy shyǵýy, birinshiden, rejısserge baılanysty.
Aıta ketetin bir jaıt, ssenarıı avtorlary jazǵan árbir sýret, árbir kórinis, árbir obraz fılmniń alǵashqy kadryn túsirýden áldeqashan buryn rejısserdiń kóńil ekranynda pisýi jetkenshe qaıtalanyp, ııýi qanǵansha ılengeni kórinip tur. Atalǵan akterlerdiń de fılmniń jalpy kórkemdik sapasyn kóterýde sheshýshi ról atqarǵanyna kýá boldyq.
Fılmde san alýan obraz, harakter bar. Eń bastysy, geroı bar. Ol – Sultan. Sol kezeńdi qamtyǵan barlyq oqıǵaǵa Sultannyń kózimen, tanymymen qaraımyz. Sebebi, obraz nanymdy jáne shynaıy.
«Elbasy joly» sıklyn qazaq kınosyndaǵy sony lep deýge ábden bolady.
Birinshiden, «Elbasy joly» sıklynyń «Otty ózen» jáne «Temir taý» atty fılmderi – qazaq kınosynda derekti-kórkem fılm stılıstıkasynda jasalǵan tuńǵysh fılm.
Ár ýaqyttyń óz talaby bar. Fılm, osy turǵydan, jańashyldyq qoǵamǵa tyń serpilis bergendeı kórinedi. Qoǵamnyń, memlekettiń damýyna aıtýly yqpal jasaǵan tulǵalardy keńinen nasıhattaý – qazaq kınosyndaǵy jaqsy betalys. Osylaısha, óz kórermenderimiz ǵana emes, álem halyqtary moıyndaıtyndaı deńgeıde kórkem beınelerdi qalyptastyra bilýimiz qajet.
Áli talaı býyn, talaı urpaq naǵyz memleketshil adam, ultyn súıgen ulan, kóregen saıasatker qandaı bolady degen saýalǵa jaýap izder bolsa, árdaıym Nursultan Nazarbaevtyń tulǵalyq bolmysyna, azamattyq beınesine júgineri daýsyz!
Qoryta kele aıtarym, «Elbasy joly» sıkly – sońǵy jyldardyń qazaq kınematograf salasyndaǵy eń iri ári biregeı jobasy. Kınosynshylar men qalyń jurtshylyq iltıpatyna bólenip, oń baǵasyn alaryna kámil senemin. Sharyqtaı ber, qazaq kınosy!..
Dýlat ISABEKOV,
jazýshy, Memlekettik
syılyqtyń laýreaty.
