Máselen, bir jyldan beri alǵash ret Brent munaıynyń baǵasy barreline 60 dollardan asyp, birqatar damýshy elder valıýtasynyń nyǵaıýyna, ekonomıkanyń qaıta qalpyna kelýine degen senimdiliktiń oıanýyna túrtki boldy. Degenmen vırýstyń jańa shtammynyń keń qarqynmen qaıta taraı bastaýy, indet juqtyrǵandar sanynyń azaımaı turǵany qorqynyshty qaıtadan kúsheıtip otyr.
Osyǵan oraı Ulttyq bank tóraǵasynyń orynbasary Álııa Moldabekova qańtar aıyn qorytyndylap, aldaǵy jaǵdaı týraly boljamymen bólisti.
– Qańtardyń alǵashqy eki onkúndiginde AQSh ekonomıkasy kezekti yntalandyrý paketin alǵan soń jáne ınflıasııalyq boljamdardyń ósýine baılanysty, tómen stavkalardyń perspektıvasyn retteýshi pikirlerge baılanysty qordyq ındeksterdiń ósimi baıqaldy. Aıdyń basynda shıkizat naryqtarynda da jaqsy dınamıka baıqaldy. 5 qańtar kúni OPEK+ múshe elder munaı óndirýdi azaıtý týraly kompromısti sheshimge qol jetkizdi. Saýd Arabııasy aqpan men naýryzda erikti túrde táýligine 1 mln barrelge az munaı óndiremiz degen sheshimin málim etip, bul da óz kezeginde munaı naryǵyna qoldaý boldy. Qara altynnyń baǵasy pandemııaǵa deıingi deńgeıine jetip, barreline 57 dollardan asty. Alaıda, aıdyń sońǵy aptasynda kásibı emes treıderlerdiń GameStop sııaqty birqatar kompanııalarǵa jasaǵan mámileleri qorlar naryǵyndaǵy jaǵdaıdy qubyltyp jiberdi, – deıdi Ulttyq bank ókili.
AQSh qor naryǵyndaǵy qubylmaly jaǵdaıdyń ındeksi 11 paıyzdyq pýnktke, 22 paıyzdan 33 paıyzǵa deıin ósken. Budan basqa, vaksınasııa ýaqyty men ony elder arasynda teń bólmeý máselesine baılanysty da naryqta pessımıstik boljamdar týyndaǵan. Qubylmaly jaǵdaıǵa ákep soǵatyn basty faktor – Covid-19 juqtyrǵandardyń kóptigi. Syrtqy naryq valıýta dınamıkasyna eleýli áser etedi. Kóptegen damýshy elderdiń valıýtasy qańtar aıynda álsirep ketken. Brazılııa realy 5,4 paıyz, Meksıka pesosy 3,3 paıyz, Ońtústik Afrıka randy 3,2 paıyz, Reseı rýbli 2,5 paıyz, al teńge 0,8 paıyzǵa álsiregen.
– Qazaqstan qor bırjasyndaǵy saýda-sattyqtyń jalpy kólemi 2020 jyldyń jeltoqsanyndaǵy 2,5 mlrd dollar kórsetkishinen 2021 jyldyń qańtarynda 2,2 mlrd dollarǵa deıin tómendedi. Naryq negizgi faktorlardyń yqpalyna qaraı qalyptasty. Osyǵan baılanysty Ulttyq Bank ıntervensııa jasaǵan joq. Bıýdjetke transfert berý aıasynda Ulttyq qordan alynǵan valıýtanyń satylymy teńgege biraz qoldaý kórsetti. Satylym kólemi 720 mln dollar boldy. Sondaı-aq, kvazımemlekettik sektordaǵy sýbektilerdiń 206 mln dollar kóleminde paıda tabýy da teńgege kómegin tıgizdi, – deıdi Álııa Moldabekova.
Ulttyq bank dereginshe, altyn valıýta qorynda aıtarlyqtaı ózgeris joq. Jyl basynan beri rezerv 35,6 mlrd dollardy qurady. Alaıda qańtardyń sońynda Ulttyq qor aktıvteri jyl basynan beri 1 mıllıard dollarǵa azaıyp, 57,7 mıllıard AQSh dollar bolǵan. Oǵan áser etken basty sebep – bıýdjetke transfertterdiń (381 mlrd teńge) bólinýi eken. Degenmen aqpan aıynyń basynda qor naryǵy qalpyna kele bastaǵan. Alǵashqy bes kúnde qordyń ınvestısııalyq kirisi 440 mln dollarǵa jetipti.
Ulttyq bank ókiliniń aıtýynsha, osynshama qubylýǵa qaramastan jaǵdaıdy oń dep baǵalaýǵa bolady. О́ıtkeni aqpan aıynyń basynan qor ındeksteri men munaı baǵasy ósti. Bul damýshy naryqtardyń valıýtalaryna jáne qarjy quraldaryna qatysty ınvestorlardyń táýekeliniń joǵarylaýyna yqpal etpek.
Eske salsaq, 2020 jyly teńge kýrsyn ustap turý úshin Ulttyq bank 1,9 mlrd dollar kóleminde aqsha jumsady. Tek naýryz aıynyń ózinde teńgeniń tym qatty qunsyzdanyp ketpeýi úshin 1,4 mlrd dollar bólgen. Bul álbette, aıtarlyqtaı soma. Alaıda sarapshylar valıýta kýrsyn turaqty ustaýǵa dál bulaı qarjy jumsaý ekonomıkaǵa zııan keltirmeıdi dep sanaıdy.
