Aımaqtar • 17 Aqpan, 2021

Qaraǵandynyń qarqyny: Elbasynyń armany júzege qashan asady?

655 ret kórsetildi

Osydan úsh jyl buryn Qaraǵandy oblysyna jumys saparymen kelgende elimizdiń Tuńǵysh Prezıdenti kenshiler astanasy mıllıon turǵyny bar qalaǵa aınalýy kerek degen bolatyn. Elbasynyń osy sózi qozǵaý saldy ma eken, ile oblys ortalyǵynda qurylys qarqyn aldy. Tipti bul úderiske byltyrǵy indettiń údeýi de, karantındik shekteýler de tejeý bola almady.

Turǵyny mıllıon bolatyn qalaǵa aldymen baspana kerek ekeni ekibastan belgili. Iаǵnı qurylys ındýstrııasy saltanat qurmaıynsha, ıgi maqsatty kózdegen áńgimelerdiń sý aıaǵy qurdymǵa keteri sózsiz. Al bul másele kezinde Qazaqstannyń ekinshi qalasy bolǵan Qaraǵandyda sheshimin tapqan ba? Biz osy tóńirektegi suraqtarǵa jaýap izdegendi jón dep taptyq.

Qazirgi tańda Qaraǵandy qalasynyń aýmaǵynda 500 myńnan astam adam turady. Bul oblys turǵyndarynyń 36%-dan astamyn quraıdy. Búginde oblys ortalyǵy boıynsha áleýmettik turǵyn úı kezeginde turǵandardyń sany 17,5 myń adamǵa jetken. 2019 jyldyń qazan aıynan bastap 2020 jyldyń sońyna deıin «Baqytty otbasy» baǵdarlamasy boıynsha 162 qaryz maquldanyp, 106 lımıt belgilengen. Onyń ishinde 50-i kóp balaly otbasylarǵa tıesili.

Byltyr atalǵan baǵdarlamanyń 128 qatysýshysyna bıýdjetten bastapqy jarnany engizý úshin 1 mln teńgege deıin turǵyn úı sertıfıkattary berildi. Onyń ishinde 44 kóp balaly otbasy, múgedek bala tárbıelep otyrǵan 18 otbasy jáne 66 tolyq emes otbasy bar. Sonymen qatar 2020 jyldyń III toqsanynan beri qazirge deıin «Shańyraq» baǵdarlamasy boıynsha turǵyn úı alýǵa qujattar qabyldaý jalǵasýda. Buǵan kezekte turǵandardyń barlyq sanattary qatysa alady.

Qaraǵandyda qurylystyń qarqyny aldaǵy ýaqytta da báseńdemek emes. Mysaly, qalada «Nurly jer» baǵdarlamasy aıasynda «Trılıstnık» turǵyn úı kesheniniń № 4, 7, 8, 9 úıleriniń jáne «Panel-Sentr» shaǵyn aýdanyndaǵy úsh kóp qabatty úıdiń qurylysyn tolyq aıaqtap, 1 056 otbasyn baspanamen qamtamasyz etý josparda bar. Budan bólek, jeke ınvestısııalar esebinen qurylysty belsendi júrgizý nazarda bolady. 2021 jyly osy baǵytta 325,9 sharshy metr kommersııalyq turǵyn úıdi iske qosý josparlanǵan. Jappaı qurylys júrgiziletin aýdandarda jeke turǵyn úıler salý boıynsha bıyl 40 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berilmek.

Bul saladaǵy jumystardyń jemisti bolmaǵyna jergilikti atqarýshy organdardyń qosary da mol bolýy tıis. Qajetti ınfraqurylymdy tartý jáne jeke turǵyn úı qurylysyn júrgizý úshin qolaıly jaǵdaı týǵyzý ákimdikterdiń aldyndaǵy zor mindet. Mysaly, búginde Qaraǵandydaǵy Kúngeı shaǵyn aýdanyndaǵy 299 ýchaskege ınjenerlik-kommýnıkasııalyq ınfraqurylym tartýdy aıaqtaý úshin qarajat qarastyrylǵan. Munyń ózi 300 otbasyn ınjenerlik jelilermen qamtamasyz etýge múmkindik beredi.

Elimizdiń Tuńǵysh Prezıdenti Qazaqstan halqyna Joldaýynda 2030 jyly bir adamǵa shaqqandaǵy turǵyn úımen qamtý 30 sharshy metrge jetýi kerek degen mindet qoıǵan bolatyn. Al Qaraǵandyda ázirge bul kórsetkish bir adamǵa 25,1 sharshy metrdi qurap tur.

Qurylyspen birge Qaraǵandy qalasy boıynsha 299 aýla aýmaǵynda abattandyrý jumystary júrgizilgen. Uzyndyǵy 20 shaqyrymnan asatyn 28 oramishilik joldar, jaıaý júrginshilerge arnalǵan 78 jol jóndelgen. Sondaı-aq 169 aýlada sporttyq jáne balalar oıyn-saýyq elementteri ornatyldy. 900-den asa konteıner alańy jabdyqtaldy jáne de 186 kóp páterli úıdiń shatyry men qasbeti jóndeldi. Atalǵan jumystar bıyl da jalǵasyn tabady dep sendiredi qala ákimi. Bul maqsatqa dep qarastyrylǵan qarjy qory da jetkilikti eken.

Kenshiler astanasynyń shaǵyn jáne orta bıznesti damytý baǵytyndaǵy jospary da aýqymdy. Mysaly, aldaǵy ýaqytta 300-den astam joba memlekettik qoldaý quraldarymen qamtylyp, 90 jańa kásipkerlik nysanyn ashý josparda bar. Saýda jáne qyzmet kórsetý baǵytynda Global city kóterme satý logıstıkalyq ortalyǵyn keńeıtý de nazarda bolady. Jas kásipkerlerdi qoldaýǵa da kóńil bólinedi. Bul maqsatta bıznes bastaýǵa bólinetin granttar úshin bıýdjetten 12 mln teńge qarastyrylǵan. Sonymen qatar bıyl «Saryarqa» áleýmettik-kásipkerlik korporasııasymen birge myńǵa jýyq yńǵaıly saýda oryndaryn qura otyryp, «Kóshe saýdasyn damytý» tujyrymdamasyn iske asyrý josparlanǵan. Sondaı-aq bıznesti ornalastyrý úshin aýksıondar arqyly 60-tan astam jer ýchaskeleri satylymǵa shyǵarylmaq. «Bul sharýalardyń qala ekonomıkasynyń damýyna qosymsha serpin beretinine senimdimin», deıdi Qaraǵandy qalasynyń ákimi Ermaǵanbet Bólekpaev.

Qarqyndy qurylystan keıin turǵyndardyń tıisti sapadaǵy kommýnaldyq qyzmettermen qamtamasyz etilýi, tirshilikke qan júgirtetin júıelerdiń senimdi jumys isteýi óte mańyzdy sharýa. Bul baǵytta byltyr az jumys júrgizilgen joq. Mysaly, qaladaǵy JEO-1, JEO-3 jylý kózderinde tórt qazandyq pen eki týrbına kúrdeli jóndeýden ótti. Sonymen qatar jylýmen jabdyqtaýdyń 17 shaqyrymdyq jelisi, 20 shaqyrym bolatyn sý qubyry jáne 3 shaqyrymdyq káriz, 131 shaqyrym jáne 168 qosalqy elektrmen jabdyqtaý stansalaryn qaıta jańartý jáne kúrdeli jóndeý jumystary júrgizildi. Al bıyl «Nurly jer» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda eki joba iske asyrylatyn bolady. Onyń birinshisi – 65 myń turǵyndy sýmen jabdyqtaýdyń sapasyn jaqsartý maqsatynda Prıshahtınsk eldi mekeninen byltyr bastalǵan sý qubyrynyń qurylysy jalǵasady. Sondaı-aq jańa turǵyn úı qurylystaryn qýat kózderimen qamtamasyz etý úshin «5-pavılonnan» bastap «Ońtústik-Batys» turǵyn úı qurylysyn qosqanǵa deıin magıstraldyq jylý jelisi qaıta jańartylady.

Sonymen birge bıyl qaladaǵy 300 úıdi sýmen qamtamasyz etý maqsatynda Suryptaý kentinde jeli tartý jumystary bastaldy. «Nurly jer» memlekettik baǵdarlamasyn júzege asyrý maqsatynda jylýmen jabdyqtaý boıynsha bes jáne sýmen jabdyqtaý boıynsha eki jobany qolǵa alý josparda bar.

Qala ákimi E.Bólekpaev bul jobalardyń turǵyn úı keshenderi men basqa da áleýmettik-mádenı turmystyq nysandar qabattarynyń ulǵaıýyna baılanysty jańa ortalyqtyń jylýmen jáne elektrmen jabdyqtaý qýatyn arttyrýǵa múmkindik beretinine senimdi.

Sondaı-aq bıyl «О́ńirlerdi damytý» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda JEO-3-ten bastap 4,2 shaqyrymdyq jylý trassasyn salý qarastyrylǵan. «Bul joba iske asqanda «Jańa qala», «Ońtústik-Batys» jáne «Soltústik-Shyǵys» turǵyn aýdandarynda ornalasqan jańa nysandardy ortalyq jylýmen jabdyqtaýǵa qosýǵa múmkindik beredi», deıdi E.Bólekpaev.

Kenshiler astanasy úshin gaz taratý jelileriniń qurylysyn salý mańyzdy jobalardyń biri. 2019 jyly Mıhaılovka aýdanynyń birinshi kezektegi 1-shi iske qosý keshenin gazdandyrýdy iske asyrý, atap aıtqanda 1 505 jeke turǵyn úıdi qosý jobasy bastalǵan bolatyn. Búginde gaz qubyrynyń 75%-y tartylyp, jeliler 920 úıge jetkizilgen. Bul jumystardy aıaqtaý bıylǵy jyldyń 1-jartyjyldyǵyna josparlanǵan.

Jalpy, qala boıynsha barlyǵy 1 100 shaqyrymnan astam gaz qubyryn tartý josparda bar. Gazdandyrý jeke sektordyń 24 myńnan astam úıin, 100-ge jýyq ónerkásiptik kásiporyndy jáne 300 shaǵyn jáne orta bıznes sýbektisin qamtıdy. «Qaladaǵy ekologııalyq jaǵdaı jaqsarady, deıdi qala ákimi senimdi túrde. – Gazǵa kóshirý ónerkásiptik qazandyqtardan atmosferaǵa zııandy shyǵaryndylardy bes ese jáne jeke sektordaǵy úıler boıynsha 14 ese azaıtady».

Pandemııa jaǵdaıynda kenshiler astanasy ekonomıkalyq damýdy josparlaǵan mejede saqtap qala aldy. Tipti keıbir salalar boıynsha damý deńgeıiniń óskeni baıqaldy. Mysaly, ónerkásip ónimin óndirý kólemi 447 mlrd teńgege jetti. Bul kórsetkish 2019 jylmen salystyrǵanda 10 paıyzǵa jýyq artqan. «2020 jyldyń qorytyndysy boıynsha negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııalar kólemi 178 mlrd teńgeni qurasa, qurylys jumystaryna 99 mlrd teńge baǵyttaldy. 322 myń sharshy metr jańa úı paıdalanýǵa berildi, bul kórsetkish 24 paıyzǵa artty», deıdi qala ákimi E.Bólekpaev.

Joǵaryda aıtyp ótkenimizdeı, 2018 jyly kenshiler astanasyna kelgen saparynda Elbasy Nursultan Nazarbaev: «Qaraǵandynyń mıllıon turǵyny bar qala bolǵanyn armandaımyn», degen edi. Qazirgi Qaraǵandynyń tirshiliktiń asa mańyzdy degen salalary boıynsha qulash sermegen qarqynyna qarap turyp, mıllıondyq mejege de jetetin arman kúnniń alys emesine kóńil sene bastady.

 

QARAǴANDY

Sońǵy jańalyqtar

Ulylar úndestigi

Qazaqstan • Keshe

Baǵa baqylanady

Qarjy • Keshe

Meıirim shuǵylasy

Rýhanııat • Keshe

Kedergisiz orta kerek

Qoǵam • Keshe

Sıfrly damý: Jańa betburys

Tehnologııa • Keshe

Mahabbat áýeni

О́ner • Keshe

Uqsas jańalyqtar