Qazaqstan • 26 Aqpan, 2021

Alǵa basqan azamattyq qoǵam

55 ret kórsetildi

Elimizdegi azamattyq qoǵamnyń damý joly men órkendeý kezeńi Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń esimimen tyǵyz baılanysty. Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynan bastap-aq úkimettik emes uıymdar Tuńǵysh Prezıdentimizdiń senimdi serigine aınaldy. Tipti úkimettik emes sektordy damytýdyń qazaqstandyq úlgisi qalyptasty deýge bolady. Sonyń nátıjesinde ótken 30 jylda el damýyna eleýli úles qosa alatyn, azamattyq qoǵamnyń aýyr júgin arqalaı alatyn jańa býyn ósip-jetildi.

HHI ǵasyrdyń tynys-tir­shi­ligin, memlekettiń damý barysyn azamattyq qoǵamnyń qatysýynsyz elestetý múmkin emes. Álemniń kóp­tegen memleketterinde úkimet­tik emes sektordyń qyzmeti men onyń qoǵamdaǵy róli áldeqashan aıqyn­dalǵanymen, elimiz táýelsizdikke qol jetkizgen alǵashqy jyldary azamattyq qoǵamnyń aıaq alysy kóńil kónshite qoıǵan joq. Osy tusta Elbasy Nursultan Nazarbaev kóp­te­gen túıtkildi máselelerdiń túıi­nin tarqatyp, úkimettik emes uıym­dardyń qyzmeti júıeli jol­ǵa qoıyla bastady.

Máselen, Elbasy «Azamattyq qoǵam jáne memleket: Dıalog. Seriktestik. Senim» taqyrybynda ótken VIII Azamattyq forýmnyń jalpy otyrysynda sóılegen sózinde «Úkimettik emes uıymdar sany 2003 jyly 5 myń bolsa, 2018 jyly 22 myńǵa deıin je­tip, tórt eseden astam ósken. Mem­le­kettik áleýmettik tapsyrysty qarjylandyrý kólemi 65 ese ósip, qazirgi kezde 20 mıl­­lıard teńgeden asyp otyr. Nátı­je­sinde, búginde úkimettik emes uıymdardyń qyzmeti, is júzinde, qoǵamymyzdyń mańyzy bar barlyq salasyn qamtıdy», degen bolatyn.

Úkimettik emes uıymdardyń sanynyń kóbeıgendigi – eli­mizdegi azamattyq qoǵamnyń damy­ǵan­dyǵynyń, belsendi azamattardyń sany artqandyǵynyń birden-bir kórsetkishi deýge bolady. Munyń ózi bılik pen qoǵam arasyndaǵy dıalogty jandandyra tústi.

Búginde úkimettik emes sek­tordyń damý qarqyny Elbasy salyp bergen sara joldan taıǵan joq. Máselen, elimizdegi úkimettik emes sektordy damytýdyń jańa vektoryn qamtıtyn 2020-2030 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdama qabyldandy. Bul týraly 29 qańtarda ótken Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrliginiń alqa otyrysynda vıse-mınıstr Bolat Tlepov aıtqan bolatyn. 

«Azamattyq qoǵam ókilderiniń halyqtyń jalpy áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıyn jaq­sar­týǵa qatysýy – memlekettik múdde sanalady. Búginde elimizde 22 myńnan astam úkimettik emes uıym tirkelgen. Sonyń ishinde 16 myńy is júzinde qyzmet istep jatqan bolsa, 5 myńnan astamy belsendi uıymdar qataryna kiredi. Osy uıymdardyń barlyǵyna memleket tarapynan jyl saıyn bólinetin áleýmettik tapsyrys­tar, granttar men qarjylaı syı­a­qylar qoljetimdi. Máselen, byl­tyr qoǵamdyq uıymdardyń qaty­sýymen elimizde 1250-den asa áleý­mettik joba iske asty. Júzdegen uıym ary qaraı damýǵa múmkindik alsa, 38 qoǵamdyq uıym qarjylaı syıaqy aldy», deıdi vedomstvo basshysynyń orynbasary.

Vıse-mınıstrdiń aıtýyn­sha, Úkimet qaýlysymen 2020-2030 jyldarǵa arnalǵan azamat­tyq qoǵamdy damytýdyń tujyrym­damasyn iske asyrý jónindegi is-sharalar jospary bekitilgen. Bul tujyrymdama eki kezeń boıynsha iske asatyn bolady. Birinshi kezeń 2020-2025 jyldarǵa negizdelse, ekinshi kezeń – 2026-2030 jyldar aralyǵynda qolǵa alynady dep josparlanýda. О́tken jyly birinshi kezeńde iske asyrylatyn 5 negizgi baǵyt boıynsha 33 is-shara qamtylǵan. Dálirek aıtqanda, aza­mattyq qoǵamnyń damýyn quqyq­tyq jetildirý; azamattyq belsen­dilikti damytý jáne qoldaý; sondaı-aq, turǵyndardy memle­kettik basqarýǵa qatysýǵa keńinen tartý sııaqty sharalar qarastyrylǵan.

«Volonter jyly tabysty aıaqtalyp, osy salanyń damýynda oń serpin baıqaldy. Atap aıtqanda, búginde volonterler uıymdary men toptardyń sany 3 esege artty. 2020 jyldyń basynda nebári 224 uıym bolsa, búginde mundaı uıymdardyń sany 600-ge jetip otyr. Al volonterlerdiń sany eki jarym esege ulǵaıyp, byltyr pandemııanyń órshigen kezinde 100 000 adamǵa deıin jetti. «Biz birgemiz» bastamasy aıasynda 7 joba júzege asyrylyp jatyr. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń qatysýymen volonterlerdiń respýblıkalyq Keńsesi iske qosylyp, oǵan ilese elimizdiń barlyq aımaǵynda 17 óńirlik front-keńse ashyldy. Jyl boıy Sabaqtastyq, Saýlyq, Taza álem, Asyl mura, Qamqor, Úmit, Bilim sııaqty mańyzdy baǵyttar boıynsha 7 jalpyulttyq volonterlik joba júzege asyryldy. Jalpy, respýblıka boıynsha volonterlerdi qoldaýdyń 18 ortalyǵy ashyldy», deıdi vıse-mınıstr.

Aqparat jáne qoǵamdyq damý mı­nıstrligi qoldanystaǵy úkimet­tik emes uıymdarǵa arnalǵan grant berý qaǵıdalaryn jetildirgen. О́zgerister engizilgen normatıvtik-quqyqtyq aktiniń jobasy aza­mattyq qoǵam salasyndaǵy sarapshylarmen birlese ázirlengen. Jańashyldyqtar sarapshylar tizimin qalyptastyrý jáne júr­gizý tártibin reglamentteýge qa­tys­ty. Jańa qaǵıda boıynsha, sarap­shylar tizimi 1 jyl merzimge jasalady jáne kópshilikke jarııa­ly bolyp sanalady. Sondaı-aq granttardyń taqyryptary qoǵam talqysynan keıin josparlanyp, iske asyrylady.

«О́tken jylǵy nátıjege ke­letin bolsaq, jalpy 88 qoǵamdyq uıymnyń qatysýymen 117 granttyq joba oryndaldy. Sonyń aıasynda 667 oqytý is-sharasy, 54 zertteý júrgizildi. Sonymen qatar áleýmettik qyzmet kórsetýge negiz­delgen 4 joba iske asyp, 15 veb-resýrs qurylyp, 52 ortalyq ashyldy. Jalpy, osy áleýmettik jobalar barysynda el boıynsha 1 mln-nan astam adam naqty kómek aldy», deıdi B.Tlepov.

Vıse-mınıstr ótken jyly 1500-den asa úkimettik emes uıym ókilderiniń basyn biriktirgen IH azamattyq forým ótip, sonyń aıasynda 40-qa jýyq zııalylyq alańy uıymdastyrylǵanyn, on­laın formatta jalpy sany 20 000-ǵa jýyq qatysýshy tir­kel­genin jetkizdi. Sonymen qatar ortalyq memlekettik organ bas­shylarynyń deńgeıinde 12 kezdesý ótipti. Nátıjesinde, qoǵamdyq uıymdardan 650-den astam usynys kelip túsken eken. Búginde atalǵan forýmnyń nátıjesi boıynsha ázirlengen is-sharalar Úkimettik deńgeıde júzege asyrylyp jatyr.

«Azamattyq qoǵam ókilderimen ortalyq jáne jergilikti mem­le­ket­tik organdardyń birlese atqarǵan jumystary munymen shektelgen joq. «Halyq únine qulaq asa­tyn memleket» qalyptastyrý min­detterin oryndaýda qolǵa alynyp otyrǵan jumystardyń basty ba­ǵyttarynyń biri – aqparattyń qoljetimdiligin qamtamasyz etý. 2020 jyly 30 jeltoqsanda el Prezıdenti tıisti zańǵa qol qoıǵan bolatyn. Soǵan sáıkes, endi árbir memlekettik organda aqparatqa qol jetkizý máseleleri boıynsha ýákiletti tulǵa nemese bólim aınalysatyn bolady. Sondaı-aq bıyl alǵash ret Memleket basshysyna eldegi aqparatqa qoljetkizý salasynyń jaı-kúıi týraly esep ázirlenedi», deıdi vedomstvo basshysynyń orynbasary.

Osy otyrysta elimizdegi úki­met­tik emes uıymdardyń máni men mańyzyn «Qazaqstannyń Azamat­tyq Alıansy» zańdy tulǵalar birlestiginiń prezıdenti Baný Nur­ǵazıeva da aıryqsha atap ótti. Onyń aıtýynsha, belsendi azamattyq qoǵam – memlekettiń strategııalyq min­det­terin tabysty sheshýdiń basty faktory sanalady. Bir ǵana mysal, pandemııa bastalǵan kezde úki­mettik emes uıymdar ár túrli salada júrgenimen, kez kel­gen qıynshylyqty eńsere ala­tyndyǵyn baıqatty. Otandastary­myz indettiń aınalasynda aza­mat­tyq qoǵam ókilderiniń toptasa alǵanyna jáne úkimettik emes uıymdar halyq pen bılik arasyn­daǵy ózara tıimdi dıalogty qam­týǵa yqpal etetindigine kýá boldy.

Elbasy «Úkimettik emes uıym­dardyń atsalysýymen múmkin­digi shekteýli adamdar, erekshe muqtaj balalar men jastar úshin asa belsendi ortanyń qalyptasýy jaqsy úrdis sanalady. Inklıýzıvti qoǵamdy damytý – álemdik táji­rıbe jáne barlyq damyǵan elder­diń azamattyq qoǵamy júzege asyratyn mańyzdy áleýmettik mindetterdiń biri», degeni esimizde. Bul rette, elimizde 30 jyldan astam tarıhy bar Qazaqstan Múge­dekteri odaǵy jumys istep kele jatqanyn aıtýǵa bolar edi. Atalǵan uıymnyń tóraǵasy Álı Amanbaev azamattyq qoǵamnyń damý barysyna toqtala kelip, ótken 30 jyldy elimizdegi úkimettik emes uıymdardyń jumysy anaǵurlym alǵa basqanyn aıtty.

«Biz keıde osydan 10-20 jyl buryn bolǵan oqıǵalardy, bas­tan ótkergen kóptegen qıyn­shy­lyqtardy umytyp ketip jatamyz. Emosııaǵa erik berip, bardy baǵalaı almaıtyn kezderimiz de bolady. Biraq men osynaý júrip ótken jolymyzǵa qarap otyryp, 30 jylda kóptegen jumys istelgenin eske túsire alamyn. Ja­salǵan jaqsylyq pen ıgi isterdi, tyń bastamalardy jasyryp qalýǵa bolmaıdy. Máselen, toqsanynshy jyldary qalanyń qaq ortasyndaǵy kópqabatty úılerdiń aýlalarynda ot jaǵyp, as ázirlegen kezderimiz boldy. Sodan beri kóp dúnıe ózgerdi. Osy azamattyq qoǵamnyń arqasynda Úkimettiń erekshe qajettiligi bar adamdarǵa degen kózqarasy ózgerdi. Kóptegen qoǵamdyq birlestikter, qoǵamdyq uıymdar quryldy. Sol uıymdar búginde aýqymdy jumystardy qolǵa alyp jatyr. Olarǵa Úkimet tarapynan san túrli tapsyrystar berilip keledi. Iаǵnı úkimettik emes sektordyń qoǵamdy alǵa bastyrýdaǵy, damytýdaǵy úlesi zor. Sondyqtan, úkimettik emes uıymdardy judyryqtaı jumylyp, memleketke barynsha kómek kórsetýge shaqyramyn», deıdi Á.Amanbaev.   

Iá, 30 jylda elimizdegi úki­met­tik emes uıymdar talaı bıikke taban tirep úlgerdi. Bul – eń aldy­men, Elbasy Nursultan Nazar­baevtyń olarǵa kórsetken qoldaýy men qamqorlyǵynyń jemisi. Endigi rette, Elbasy aıtyp ótkendeı, «Úkimettik emes uıymdarǵa mem­lekettik qyzmetterdi berý jó­nindegi jumystardy jalǵastyrǵan jón» der edik. Osylaısha, aza­mattyq qoǵamǵa júktelgen ma­ńyzdy mindet memleket damýyna da senimdi serpin beretini anyq.

Sońǵy jańalyqtar

Sheteldik vaksınalar aqyly bolady

Koronavırýs • Keshe

Almatyda qylmys azaıdy

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar