Ekonomıkany qurylys pen ónerkásip qutqarady

Bıylǵy jyl ekonomıka men teń­gege qolaıly jyl bol­ma­sy áýelden belgili edi. О́ıt­ke­ni álemdi ábigerge salǵan koro­navırýs pandemııasy áli aıaqtal­ǵan joq. Kerisinshe indet qaıta órshı tústi. Sondyqtan ulttyq eko­nomıkaǵa da, ulttyq valıý­ta­ǵa da belgili bir deńgeıde qy­sym­nyń bolatyny anyq. Son­dyq­tan sarapshylar ekonomıkany qalpyna keltirýde qurylys pen ónerkásipke úlken kúsh túsedi deıdi.

Eýrazııalyq damý bankiniń bas ekonomısi Evgenıı Vıno­ký­rov­tyń pikirinshe, álem­dik ekonomıka qalpyna kelý baǵytyna tústi. Biraq bul baǵytqa áli túse almaı júr­gen elder de, ekonomıka sektorlary da bar.

– О́nerkásip álemdegi ekono­mı­ka­lyq belsendilikti arttyrýdyń draıveri bolyp qala beredi. Bul rette qyzmet kórsetý salasy saq­talyp otyrǵan shekteýlerge baı­lanysty qıyndyqtardy ót­ke­­rý­de. Qazaqstandyq bız­nes­­­tiń sanıtarlyq talap­tar­ǵa be­­ıimdelýi jáne jappaı bas­tal­­­ǵan vaksınasııa 2020 jyl­­dyń kóktemimen salys­tyr­ǵan­da shekteý sharalaryn je­ńil­­detýge aıtarlyqtaı jol ashty. Sondyqtan bul faktor 2021 jyldyń birin­shi jar­ty­­jyl­dy­ǵyn­da Qazaq­stan­daǵy iskerlik bel­sendilikti tómen­det­peý­ge kúsh salady. Salyqtyq-bıýd­jet­tik yntalandyrý sharalary eko­nomıkaǵa qoldaý kórsetýin jal­ǵastyrady. Sonymen qatar bıyl­ǵy aqsha-kredıt saıasaty ınflıa­sııaǵa qarsy táýekelder men ekonomıkalyq belsendiliktiń álsi­reý qaýpiniń tepe-teńdigin saq­taýǵa baǵyttalady, – deıdi Evgenıı Vınokýrov.

Osy sebepti Eýrazııalyq damý banki Qazaqstan ekonomıkasynyń ósimi ekinshi toqsanda oń aımaqqa shyǵady dep boljam jasap otyr. Jalpy ósim jyl qorytyndysy bo­ıynsha 4 paıyzdy quraıdy dep kútilýde. Sonymen qatar birinshi jartyjyldyqtaǵy ın­flıa­­sııalyq jaǵdaıǵa teńgeniń byl­tyrǵy álsireýi men álem bo­ıynsha azyq-túlik baǵasynyń ósýi áser etip keledi.

– Alǵashqy jartyjyldyqtyń sońynda ulttyq valıýtanyń baǵamy 1 dollar úshin shamamen 420 teńge deńgeıinde bolady dep boljanýda. Ekinshi jarty­jyldyqta teńge álemdik taýar shıkizat naryqtaryndaǵy qolaı­ly ahýal tarapynan nyǵaımaq. Reseı­lik rýblge qatysty baǵam shamamen 5,7 teńge bolady dep boljanýda. Ekonomıkanyń qal­py­­na kelýi salyqtyq-bıýd­jet­tik yntalandyrýdyń birtin­dep qysqartatyny sózsiz. Bul teń­ge­rimdi aqsha-kredıt saıa­sa­tymen úılesim taýyp, ekono­mı­ka­nyń ornyqty ósý traektorııasyna oralý serpinin shektemeıtin bolady jáne ınflıasııany báseń­de­týge múmkindik beredi, – deıdi ol.

AERC kompanııasynyń konsaltıng jónindegi dırektory Ásem Qusaıynovanyń aıtýynsha, 2021 jyly Qazaqstannyń ishki jalpy óniminiń naqty ósimi 4,8 paıyzdy quraıtyn bolady. Ekonomıkanyń qalpyna kelýin pandemııa aıtarlyqtaı áser ete qoımaǵan óńdeý ónerkásibi men qurylys sektorlary jedeldetpek.

– Bıyl ortasha jyldyq tuty­ný ınflıasııasy ótken jylmen salystyrǵanda 6,5 paıyzǵa je­tedi. Bul teńgeniń dollarǵa qa­tys­ty baǵamynyń álsireýi týraly boljamǵa jáne Ulttyq bank­tiń bazalyq mólsherlemeni 9 paıyz deńgeıinde saqtaý týraly sheshimine negizdelip otyr. Teńge baǵamynyń qalyptasýy munaı baǵasyna, koronavırýsqa qatysty ahýalǵa jáne álemdegi vaksınasııany qamtý deńgeıine baılanysty bolady. Bizdiń boljam boıynsha teńgeniń dollarǵa shaq­qandaǵy baǵamy 432,8 teńge deń­geıinde qalyptasady, − deıdi Á.Qusaıynova.