Medısına • 11 Sáýir, 2021

11 sáýir – Búkilálemdik parkınson dertimen kúres kúni

13 ret kórsetildi

Bul kún Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń bastamasymen 1997 jyldan beri atalyp ótiledi. Aýrýǵa ony klınıkalyq turǵyda anyqtaǵan dáriger Djeımos Parkınsonnyń esimi berilgen, dep habarlaıdy Egemen.kz

Parkınson qandaı aýrý, aldymen soǵan túsinikteme bereıik. Ol – qımyl-qozǵalystyń baıaýlaýymen sıpattalatyn sozylmaly aýrý. Mıdyń ortalyq júıesindegi júıke talshyqtarynyń qyzmeti buzylǵanda adam osyndaı keselge ushyraıdy. Bul aýrý kóbine jasy egde tarta bastaǵan adamdardyń arasynda jıi kezdesedi. Alaıda, búginde bul kesel de jasaryp barady. Aýrýdy asqyndyrmaı aldyn almasa, naýqastyń basqa da aǵzalary jansyzdanyp, onyń sońy múgedektikke ákelip soqtyrýy múmkin. Onyń negizgi belgilerin adam qolynyń dirildeýinen, qozǵalysynyń báseńdeýinen, tipti, júrisinen jańylyp, bógelip qalýynan baıqaýǵa bolady.

Dert tuqym qýalaıdy. Kezinde fransýz nevrology Jan Sharkonyń kómegimen anyqtalǵan aýrýdyń túp-tórkinin brıtandyq Parkınson túbegeıli zerttegen. Onyń 1817 jyly jazǵan «Diril paralıchi týraly» essesi de bar.

Mamandar bul aýrýdy sol dárigerdiń esimimen ataýdy jón kórgen. Álemde bul aýrý jyl ótken saıyn kóbeıip barady. Máselen, Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń málimeti boıynsha 2030 jyldarǵa qaraı jer sharynda Parkınson aýrýyna shaldyqqandar sany 5 mılıonnan 8,7 mıllıonǵa deıin jetýi múmkin.

Ásirese, Ońtústik Shyǵys Azııa, Latyn Amerıkasy men Afrıkada bul aýrýmen aýyratyndardyń sany arta túsedi degen boljam jasalýda. Parkınson aýrýy boıynsha epıdemıologııalyq zertteý 1969-1971 jyldar aralyǵynda KSRO-nyń túrli aımaǵynda ornalasqan 6 qalada júrgizilgen eken. Sonda 100 myń turǵynǵa shaqqanda 63,9 Parkınson aýrýy tirkelipti.

Keıingi on jyldaǵy málimet boıynsha bul kórsetkish 139,9-ǵa kóterilgen. Al, Qazaqstanda kúni búginge deıin 23 myń naýqas tirkelgen. Olardyń qataryna jyl saıyn anyqtalatyn jańa 1200 naýqasty taǵy qosyńyz.

Sońǵy jańalyqtar

Araq satylmaıtyn aýdan

Aımaqtar • Keshe

Erlikke toly sýretter

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar