Astana IT university: Bilim sapasynan sıfrly transformasııaǵa

Osyndaı qoǵam men ekonomıkanyń múddesi úshin ınnovasııalardy jasaýǵa baǵyttalǵan irgeli jáne praktıkalyq bilimder, quzyrettilikterdiń sımbıo­zy aldyńǵy orynǵa shyǵyp otyrǵan jaǵdaıda qazirgi joǵary bilim berýdiń jandanýy is-árekettiń negizgi túrleri jáne mamandardyń biliktiligi men quzy­rettiligine qoıylatyn talaptar ózge­retin ındýstrıaldyq ekonomıkadan postındýstrııalyq damýǵa ótý; bilim berý salasynyń, onyń uıymdastyrý formattary men qoldanylatyn pedagogıkalyq tehnologııalardy túpkilikti ózgeriske ákeletin sıfrly bilimge kóshý, sol ar­qyly onyń ýaqytqa, turǵylyqty orynǵa táýelsiz jyldam taraýyna áke­letin jahandyq prosestermen anyq­talatyndyǵy kezdeısoq emes.

2019 jylǵy 12 sáýirde «Sıfrly Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrý barysynda jáne elimizdiń Tuńǵysh Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń tikeleı bastamasymen EKSPO-2017 aýmaǵynda IT salasynda bilik­tiligi joǵary deńgeıdegi mamandar daıarlaýǵa baǵyttalǵan Astana IT University ashylǵan bolatyn. Ýnıversıtetke az ýaqytta kóshbasshylyq pen jahandyq naryqta otandyq sıfrly sheshimderdiń eksportyn qoldaı otyryp, Qazaqstannyń sıfrly transformasııasynyń draıveri jáne flagmany bolýy tıis degen kúrdeli mindet qoıyldy.

Alǵashqy kúnnen bastap-aq AITU (ýnıversıtet búginde naq osy atpen kópshilikke málim bolyp otyr) ju­mys berýshilerdiń biliktiligi joǵary mamandarǵa suranysyn qanaǵattandyrý maqsatynda sheteldik akademııalyq seriktesterimen jáne IT kompanııalar­men birlesip jasalǵan biregeı bilim baǵdarlamalaryn iske asyrýǵa baǵyt aldy. Búginde munda elimizdiń IT nary­ǵynda suranysqa ıe baǵdarlamalyq ınjenerııa, kompıýterlik ǵylymdar, kıberqaýipsizdik, telekommýnıkasııalyq júıeler, úlken málimetterdi taldaý, medıatehnologııalar, sıfrly jýrnalıstıka jáne IT-menedjment baǵyttary bo­ıynsha aǵylshyn tilinde úsh jyl mer­zim­de mamandar daıarlanady.

Astana IT University qurylǵannan bastap eki jyldyń ishinde úlken jetis­tikterge qol jetkizdi dep aıtýǵa negiz bar. Eýropalyq turǵylar negizinde aka­demııalyq saıasat, ishki sapany qam­tamasyz etý júıesi, táýekelderdi bas­qarý saıasaty men formaldy jáne for­maldy emes oqytý nátıjelerin taný (kredıtterdi esepke alý) júıesi qurylyp, jumys isteýde. Nátıjesinde JOO ınstıtýttyq akkredıtteýden sátti ótti, sol sııaqty barlyq bilim baǵ­­dar­la­ma­lary 5 jyldyq maman­dan­dyrylǵan akkredıtteýge ıe.

Alashtyń kórnekti qaıratkeri Ahmet Baıtursynulynyń sózimen aıtsaq, kez kelgen oqý ornynyń «júregi» – muǵa­lim. Adamı kapıtaldy tartýǵa ba­ǵyt­­talǵan tıimdi kadrlyq jáne áleý­mettik saıasat negizinde ýnıversıtet­ke elimizdiń barlyq túkpirinen salanyń eń myqty mamandary tartyldy. Shetelden Hırsh ındeksi joǵary deńgeıdegi IT baǵytyndaǵy áleýetti ǵalymdar, top-menedjerler shaqyrylyp, jumys is­teý­de. Stýdentterge «Bolashaq» baǵdar­lamasymen oqyp kelgen University of Southern California, Boston University, The University of Chicago (AQSh), University College London, Imperial College London, Robert Gordon University, University of Bristol, The University of Sheffield (Uly­brıtanııa), Gýmbolt ýnıversıteti (Ber­lın, Germanııa) tárizdi álemniń aldyńǵy qatarly oqý oryndarynyń tú­lekteri sabaq beredi. Oqytýshylyq-pro­fessorlyq quramnyń áleýetin eki jyl qatarynan «JOO úzdik oqytýshysy» dárejesin ıelenýinen-aq baıqaýǵa bolady.

Ýnıversıtette 1900-den astam daryndy stýdentter bilim alýda. Aıta keterligi, olardyń 50%-ǵa jýyǵy NZM, BIL, «Daryn», t.b. ınnovasııalyq mek­tepterdiń túlekteri. Stýdentter qazir­diń ózinde AITU Project Challenge jobasy arqyly shaǵyn jáne orta bıznes, memlekettik jáne basqa da qurylymdarda ózderiniń IT-sheshimderin engizýmen aınalysady. Bul joba naqty keısterdi sheshý arqyly stýdentterdiń praktıkalyq daǵdylaryn damytýǵa baǵyttalǵan.

Ýnıversıtet talantty jastardy tartý úshin jyl saıyn baǵdarlamalaý, matematıka, aǵylshyn tilinen olımpıa­dalar, sol sııaqty JOO stýdentteri arasynda aqparattyq qaýipsizdik boıynsha týrnır ótkizedi. Jeńimpazdar oqý granttaryn jeńip alady. Mysaly, «AITU iCode» respýblıkalyq olımpıadasyna
3 myńnan astam oqýshy qatysty, bul jerde baǵdarlamalaýmen aınalysam deýshilerge onyń daǵdylaryn damytý boıynsha tegin kýrstar usynyldy. «AITU iCode» sheshýshi kezeńiniń (1-2 mamyrda ótedi) jeńimpazdary ACM ICPC sporttyq baǵdarlamalaý boıynsha ýnıversıtettiń quramasyna tartylady dep kútilýde.

AITU-dyń kelesi mindeti – bi­lim alýshylardyń tehnologııalyq ká­sip­ker­li­gi men StartUp bastamalaryn damytý arqyly óziniń zııatkerlik ónimderi arqyly tabys tabýǵa múmkindik beretin ınnovasııalardy jasaý jáne ilgeriletý júıesin jasaý. Ýnıversıtettiń EKSPO aýmaǵynda Astana IT Hub eko-júıesine kiretinin eskere otyryp, «AITU Talks» jobasy jasaldy, bul alańda tabysty AT StartUp jobalardyń negizin qalaýshylar AITU stýdentterimen ózde­ri­niń tájirıbesimen jáne tıimdilik qu­pııa­symen bólisedi. О́zderiniń ıdeıalaryn da­mytýǵa jáne kásip ashýǵa daıyn stýdentter «Atameken» UKP jáne Astana IT Hub bıznes-ınkýbasııa jáne akselerasııa baǵdarlamalaryn ótýge, ári qaraı álemdik venchýrlyq qorlardyń konkýrstaryna qatysýǵa múmkindikteri bar.

Ýnıversıtette bilim alýshylardyń praktıkalyq quzyrettilikterin damytý úshin Huawei, Cisco, Kaspersky, Microsoft, Apple, Oracle, 1C, t.b. iri halyqaralyq IT vendorlar tartyldy. Bul kompanııalar ýnıversıtet bazasynda óz tehnologııa­­­lary boıynsha oqytý jáne sertıfıkattaýmen aınalysatyn zerthanalaryn ashty. Bul stýdentterge halyqaralyq AKT naryǵynda sertıfıkattalǵan maman bolýyna jáne sheteldik kompanııalarǵa jumysqa ornalasýǵa múmkindik beredi.

«Qazaqstan Ǵarysh Sapary» UK» AQ, «Qazaqtelekom» AQ, «Korkem Tele­kom» JShS, «Ulttyq aqparattyq tehnolo­gııalar» AQ, «Astana Innovations» JShS, «Epam Kazakhstan» JShS já­ne basqa da elimizdiń IT jáne kommýnıkasııalar naryǵynyń negizgi kompanııalary­men tyǵyz seriktestikke bilim baǵdar­lamalaryn únemi jetildirýge jáne der kezinde naryq suranysyna baǵyttaýǵa múmkindik beredi. Búginde stý­dent­terge IBM, Booking.com, Google, Kolesa, KazDream jáne basqa da IT kom­panııalardyń qyzmetkerleri sabaq beredi.

Ýnıversıtet ǵylymı zertteýler ba­ǵytynda jumystardy belsendi júrgizýge jáne stýdentterdi daıarlaýda Research Oriented Study (ROS) qoldanýǵa kiristi. Máselen, oqý barysynda stýdentter pánder arqyly zertteýdiń zamanaýı ádisterin meńgeredi jáne erte kýrstardan bastap ǵylymı jumysqa tartylady. Bul jerde bizdiń oqytýshylar esep qoıý, boljam jasaý, ádisterdi tańdaý jáne nátıjelerdi taldaýdyń barlyq kezeńde mentorlyq jasaıdy, bul stýdentterdiń mamandyq boıynsha jumys isteýi barysynda nemese magıstratýrada oqýyn jalǵastyrýda básekege qabilettiligin arttyra túsedi.

AITU-da SMART CITY, EdTech, Data Analysis Development Center, INDUSTRY 4.0, AgroTech ǵylymı-ınnovasııalyq ortalyqtary jáne FabLab zerthanasy ashylǵan. Onyń maqsaty – sheteldik seriktestermen birge Nur-Sultan qalasy, bilim berý jáne ekonomıkany damytý boıynsha ǵylymı zertteýler júrgizý.

Búginde Astana IT University bazasynda «Scientific Journal of Astana IT University» halyqaralyq ǵylymı jýrnaly shyǵarylady. Jýrnalda túrli el­derdiń ǵalymdarynyń maqalalary basy­lady jáne JOO ǵylymı qaýym­dastyǵyna halyqaralyq deńgeıde tıimdi yntymaqtastyq qurýǵa múmkindik beredi. Jýrnaldy Scopus, Web of Science málimetter bazalaryna engizý josparlanǵan.

Ýnıversıtet ǵylymı jáne ǵylymı-tehnıkalyq is-áreket konkýrstaryna belsendi qatysady. Sonyń nátıjesinde BǴM Ǵylym komıtetiniń granttyq qar­jylandyrýy negizinde jalpy somasy 150 mln teńgeden asatyn, 2021-2023 jyldarǵa arnalǵan úsh ǵylymı joba iske asyrylýda. Bular JOO ǵylymı áleýetin baǵalaýdyń ınnovasııalyq tehnologııasy, kommýnıkatıvti emes sımmetrııalyq keńistikter jáne qalpyna keltiriletin energetıka boıynsha enegrojúıeni modeldeý sııaqty kókeıkesti máselelerdi sheshýge baǵyttalǵan. Sol sııaqty jas ǵalymdardy yntalandyrý maqsatynda ǵylymı jobalardy iske asyrý úshin ýnıversıtetishilik granttar bólindi. Bul granttar negizinde jas ǵalymdar Nur-Sultan qalasy aýasynyń lastanýyn taldaý jáne monıtorıng jasaý júıesin, qalanyń aımaqtary boıynsha jylý energııasyn paıdalanýdy taldaý úshin mashınalyq oqytý jáne modeldeý ádisterin, glaýkomany zertteý úshin arnaıy model, vırtýaldy ýnıversıtet jobasyn jasaýda. Nátıjesinde, keıingi eki jylda AITU oqytýshylary Scopus jáne Web of Science málimetter bazasynyń Q1-Q2 kvartıline kiretin jýrnaldarynda maqalalaryn jarııalady.

Qazaqstandyq ǵylymdy ilgeriletý jáne aldyńǵy qatarly tájirıbelermen bólisý maqsatynda 2021 jyldyń
28-30 sáýirinde ýnıversıtette IEEE qa­ýym­dastyǵynyń qoldaýymen «2021 IEEE Smart Information Systems and Technologies» halyqaralyq ǵylymı-prak­tıkalyq konferensııasy ótedi, oǵan 17 jaqyn jáne alys sheteldiń ǵa­lym­dary, IT salasynyń mamandary qa­tysady.

Búginde Astana IT University AQSh, Qytaı jáne Eýropanyń joǵary oqý oryndarymen seriktestik sharttar jasasty. Bul stýdentterimizge akademııalyq utqyrlyq aıasynda bilim alýǵa, ýnıversıtetke oqytý ádisterin jaqsartýǵa jáne oqytýshylarmen almasýǵa múmkindik beredi.

Astana IT University óziniń IT platformasyn damytýda jáne Digital University jobasy arqyly «sıfrly izdiń» pre­dıktıvti taldamasy quraldaryn damytyp jatyr. Sonymen qatar tańdalǵan IT baǵyty boıynsha «ómir boıy bilim alý» (Life Long Learning) quzyretin qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan oqytýdyń jańa sıfrly servısterin engizý ústinde.

Bıyl JOO-da málimetterdi taldaý, sıfrly transformasııa, esepteý ǵylymdary jáne smart-tehnologııalar baǵyttarynda jańa magıstratýra, MVA jáne doktorantýra baǵdarlamalary ashylmaq.

Astana IT University oqý oryndarynyń jetistikterin álemdik bilim berý keńis­tigine engizýge baǵyttalǵan otandyq JOO ǵylym men bilimde akademııalyq ústem­dikti damytý boıynsha konsorsıýmynyń (alıansynyń) múshesi. Otandyq JOO jahandyq básekege qabilettiligin art­tyrýdyń jalǵyz tıimdi joly – resýrs­tar­dy biriktirý bolǵandyqtan, mundaı seriktestikter yqpaly joǵary bolady.

Kórinip turǵandaı, ashylǵannan bas­tap Astana IT University josparly túrde strategııalyq maqsattaryn iske asyrýda jáne qazaqstandyq qoǵamnyń sıfrly transformasııasynyń áleýetin odan ári damytýǵa daıyn.

Darhan Ahmed-Zakı,

Astana IT University rektory