Tehnologııa • 14 Sáýir, 2021

Sıfrlandyrý sýdy únemdeýge septesedi

23 ret kórsetildi

Qazaqstanda sý resýrstaryn tıimdi paıdalaný maqsatynda sıfrlandyrý jumystary qarqyn alyp keledi. Atap aıtqanda, Túrkistan oblysynyń Jetisaı aýdanyndaǵy K-19 kanalynda qanatqaqty joba engizilip, avtonomdy júıe sýdy únemdeýge septesip otyr.

«Bul joba 2019 jyldyń qyr­­­kúıek-qazan aralyǵynda jú­­zege asyryldy. Tehnolo­gııa­nyń ar­tyq­shylyǵy sol, sýdy da, qa­ra­jatty da únemdeýge múm­kin­dik beredi. Osy tájirıbeni es­kerip, aldaǵy bes jylda «Qaz­sýshar» mekemesiniń Túr­kis­­­tan fı­lıalyndaǵy 25 sý ka­naly avtomattandyrylady. Nátı­jesinde, sýarmaly sý­dy 20%-ǵa únemdeýge qol jet­ki­ziledi dep boljanýda. Osylaı­sha, egistikke sý jiberýde adam faktory oryn almaıdy», dedi «Qazsýshar» kásipornynyń Túr­­kistan fılıalyndaǵy avtomat­tandyrý bóliminiń jetekshisi Qal­darhan Meıirmanov.

Osyǵan deıin bul kanalda sý dástúrli jolmen eseptelip keldi. Sondyqtan sý shyǵynyn durys baqylaý qıynǵa soǵyp, qoldaǵy resýrsty tıimsiz paıdalaný ádet­tegi jaǵdaıǵa aınaldy.

«Elimizdegi úlken prob­le­­­ma­nyń biri – artyq sý jo­­­ǵaltý. Onyń kólemi qazir 40%-dy quraıdy. Sol sebepti res­­pýblıkalyq bıýdjet pen shet­eldik bankterden qarajat tartý arqyly sýdyń esebin sıfrlandyrý nátıjesinde baqylaý qolǵa alyndy. Jańa tehnologııa úsh aı ishinde nátıjesin berip, sý shyǵyny azaıa bastady. Aldaǵy josparymyz – 5 jyl ishinde eli­mizdegi 119 iri kanaldardy sıfr­landyrý», dedi Ekologııa, geo­logııa jáne tabıǵı resýrstar mı­nıs­tri Maǵzum Myrzaǵalıev.

Vedomstvo basshysy jer­gi­likti halyqtyń shaǵymdaryn tyńdap, turǵyndar sýarmaly maý­symda sýdy ýaqtyly jet­kizýge baılanysty ótinishterin bildirdi. Mınıstr elimizde 30-ǵa jýyq sý qoımasy jóndeýdi talap etetinin, qazir kanaldardyń birazy jóndelip, qalǵanynda jobalyq-smetalyq qujattar da­ıyn­dalyp jatqanyn túsin­dirdi. Sonymen birge sýdy únemdeý dıqandardyń ózderine de baılanysty ekenin jetkizdi.

«Vegetasııalyq maýsym ja­qyndap keledi. Fermerlerdi sý­men qamtamasyz etý – bizdiń ne­gizgi jáne strategııalyq min­detimiz. Maý­symnyń sátti ótýi osy­ǵan baı­lanysty. Oblysta aýdany 300 myń gektardan asatyn sýarmaly jerler bar, jumys táýlik boıy júrgizilýi tıis, son­dyqtan sý únemdeý tehnologııa­laryn paıdalaný mańyzdy. Sondaı-aq aýyl sharýashylyǵy ta­ýar­laryn óndirýshilerdiń ózde­ri de sýdy uqypty jáne tıim­­di paı­­dalanýy qajet», dedi M.Myr­za­ǵalıev.

О́ńirde tozyǵy jetken sý sha­rýashylyǵy ınfra­qu­ry­lymyn qaıta qurý baǵy­tynda aýqymdy joba iske asyrylýda. Kóptegen nysan ótken ǵa­syrdyń basynda paıdalanýǵa berilgendikten jón­deý men qal­pyna keltirýdi qajet etedi. Atalǵan joba kún­geıdegi 62,3 myń gektar sýarmaly jerdi qamtyp, sýdyń shyǵynyn jylyna 199 mln tekshe metrge deıin azaıtýǵa, egistikterdi sýmen qamtamasyz etýdi 100%-ǵa deıin arttyrýǵa jáne aýyl tur­ǵyndary úshin 12,4 myń jańa jumys ornyn qurýǵa múmkindik beredi.

«Qazaqstan jyl saıyn kór­shiles eldermen trans­sheka­ra­lyq sý resýrstaryn paıdalaný jóninde kelissózder júr­gizip jatqany belgili. Al­dyn ala qabyldanǵan sharalar óte ma­ńyzdy. Alaıda sýmen qam­tamasyz etýde sý sharýa­shy­ly­ǵy ny­sandarynyń jaı-kúıi de mańyzdy oryn alady. Sondyqtan onyń tıimdiligin qam­tamasyz etý úshin jumysty kú­sheıtý ma­ńyz­dy», dedi elimiz­diń bas ekology.

Mınıstrliktiń bastamasymen qolǵa alynǵan «Irrıgasııalyq jáne drenajdyq júıelerdi jetil­dirý (IDJJJ-2) jobasy ar­qyly «Maqtaaral-1» birinshi jiberý kesheni, «Maqtaaral-1» ekinshi jiberý kesheni, «Arys-Túr­­kistan», «Qyzylqum-1» jáne «Maqtaaral-2» ırrıgasııalyq-dre­­najdy jelilerin iske qosý josparlanǵan.

Sońǵy jańalyqtar

Araq satylmaıtyn aýdan

Aımaqtar • Keshe

Erlikke toly sýretter

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar