Ekonomıka • 14 Sáýir, 2021

3 mıllıonynshy tonna alıýmınıı

21 ret kórsetildi

Zaýyttyń búgingi jetistigi – qyzyqty derek. Iаǵnı alıýmı­nııdiń óndirilgen 3 mıllıonynshy tonnasy 100 myńnan astam Boeing 737 jolaýshy ushaǵyn jasaýǵa jetkilikti eken. Metallýrgterdiń osyndaı óndiristik jetistikteri kásip­orynnyń ósip-órkendeýine, ornyqty jumystyń jalǵasýyna serpin berýde.

Sýretti túsirgen Anastasııa BRES

Jalpy, Eýrazııalyq Top (ERG) quramyndaǵy «Qazaqstan elektrolız zaýyty» AQ elimiz táýel­sizdik alǵannan keıin iske asyrylǵan birinshi iri ındýs­trııalyq jobalardyń biri. Zaýyt elimizdegi alıýmınıı óndiretin jalǵyz kásiporyn sanalady.

– Bizdiń kásiporyn úshin ná­tı­jelerge qorytyndy jasaý dástúrge aınalǵan. Árıne 3 mıl­­lıonynshy mereıli tonna tek sandyq kórsetkish emes. Bul meje Eurasian Resources Group (ERG) quramyndaǵy «Qazaqstan elektrolız zaýyty» AQ alıýmınıı óndirisi bastalǵan kezeńnen bergi  kásiporynnyń, metal­lýrg­terdiń eńbek jeńisiniń laıyq­ty kórsetkishi, – deıdi «Qazaq­­stan elektrolız zaýyty» AQ pre­zı­denti Serik Dóńbek­baev. – Zaýyttyń barlyq jumysshy­­lary­na alǵys aıtqym keledi. Kásip­­oryn qazir álemdegi 200 alıýmı­nıı zaýyt alyptarynyń ishin­degi eń úzdik ondyq qatarynda.

Al zaýyttyń birinshi kezeńi 2007 jyly iske qosyldy. 2010 jyly Elbasy Nursultan Nazar­baev óndiristiń ekinshi kezeńin iske qosty. Sol jyly kásiporyn alıýmınıı óndirýdiń 250 myń tonna jyldyq jobalyq qýatyna shyqty. Sóıtip jyl saıyn ón­diris kórsetkishi joǵarylaı ber­di. Mysaly, ótken jyldyń  qory­tyn­dysy boıynsha 265 myń tonnadan astam alıýmınıı óndi­rýge bet aldy. 2007 jyldan bas­tap London metall bırjasyn­da tirkelgen ónim – A-8 ben A-85 jo­ǵary markaly bastapqy alıý­mı­nıı shyǵarady. Zaýyt alıýmı­nııdi álemniń 20-dan astam eline jetkizedi, sonyń ishinde Reseı, Belarýs, О́zbekstan, Ońtústik jáne Ortalyq Eýropa elderi bar.

– Zaýyt 2013 jyly 1 mıllıo­nyn­shy tonna ónim óndirdi. 2017 jyly metallýrgter ónim kólemin 2 mln tonnaǵa deıin jetkizdi. Endi, mine, zaýyttyń iske qosylǵanyna 14 jyldaı ýaqyt boldy. Men zaýytta 13 jyl eńbek etip kelemin. Osy 14 jyl aralyǵynda 3 mıllıon tonna alıýmınıı quıǵan ekenbiz. Biz úshin este qalarlyq kún, metaldyń mereıli tonna­syn quıý sáti bizge berildi. Kóńi­lim tolqydy. О́ıtkeni biz myna qo­ly­myzben zaýyt qana emes, elimizdiń metallýrgııa óner­kási­biniń damýyna úles qosýdamyz, – deıdi  metallýrg Asqar Nurpeıisov.

Bul kúni zaýyt alańynda alyp ká­sip­orynnyń jetistigine arnal­ǵan eskertkish taqta ornatyldy.

– Zaýyt metallýrgterdiń eren eńbeginiń nátıjesinde otandyq metallýrgııanyń kóshbasshysyna aınaldy. Búginde óńirde óndiril­gen alıýmınıı álemniń 9 eli­ne eks­porttalady. Qazir alıý­mı­­nıı klasterin damytýǵa qatysty aýqym­­dy jospar jasalýda, – dedi aıtý­­ly sharaǵa qatysqan oblys áki­mi Ábilqaıyr Sqaqov.

Jalpy, alıýmınıı óndirisiniń búkil tehnologııalyq tizbegi: resýrstardy únemdeýdiń joǵary deńgeıine, ónimniń talap etile­tin sapasyna jáne ekologııalyq qaýipsizdik standarttaryna saı bolýǵa múmkindik beretin eń jańa tehnologııalyq sheshimderdi qoldaný arqyly salynǵan. Alıý­mınııdiń alǵashqy mıllıon tonnasyn óndirýge metallýrgterge 6 jyl ýaqyt qajet bolsa, tipti 4 jyldan soń-aq zaýyt kelesi mıllıon tonnany óndirgen edi. Endi, mine, taǵy 4 jyldan keıin jańa beles – alıýmınııdiń 3 mıllıonynshy tonnasyn óndirdi.

Qazir zaýyt halyqaralyq stan­darttardyń barlyq talabyna saı keletin otandyq alıýmınıı ón­dirýde. О́ndirilgen alıýmınııdiń sapa­sy naryqta da belgili. Sońǵy jyly qazaq­stan­dyq naryqta satylym kóle­miniń ósýi baıqalady – jalpy satylymnyń 20 paıyzyna teń. О́nimniń negizgi bóligi Eýropa men kórshi elderge eksporttalady. Álemdegi alıýmınııdi óndirý bo­ıynsha eń tómen shyǵyndy kásip­oryndardyń biri.

Pavlodarda elektrolız zaýytyn iske qosý nátıjesinde elimizde ken óndirý jáne glınozem alýdan bastap (Krasnooktıabr jáne Torǵaı boksıt ken basqarmalary, Keregetas áktas kenishi, Pavlodar alıýmınıı zaýyty) daıyn metaldy alǵanǵa deıingi (QEZ) tolyq óndiristik sıkl tuıyqtalǵan alıýmınıı klasteri quryldy.

 

Pavlodar oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Shýchede jańa sport kesheni salynady

Aımaqtar • Búgin, 18:59

Erlikke toly sýretter

Rýhanııat • Búgin, 13:05

Kıikterdiń tóldeý kezeńi bastaldy

Fotogalereıa • Búgin, 12:07

Qazaqstannyń altyn-valıýta qory ósti

Ekonomıka • Búgin, 12:02

Pavlodarda avtobýs baǵanǵa soǵyldy

Oqıǵa • Búgin, 09:54

Batys Qazaqstanda kıikter ólip jatyr

Aımaqtar • Búgin, 09:44

Uqsas jańalyqtar