Prezıdent • 22 Sáýir, 2021

Memleket basshysy: Qashaǵan ken ornyn tolyq ıgerý kerek

34 ret kórsetildi

Onlaın formatta ótken keńeste Qasym-Jomart Toqaev Táýelsiz Qazaqstannyń ekonomıkasyn damytýda Atyraý oblysynyń orny erekshe ekenin, memleketimizdiń alǵashqy iri ınvestısııalyq jobalary osynda júzege asyrylǵanyn, ol jobalar elimizdiń ekonomıkalyq jáne energetıkalyq qaýipsizdigi úshin berik negiz qalaǵanyn aıtty. Munaıly óńirdiń tynys-tirshiligin, turǵyndardyń ál-aýqatyn árdaıym jiti nazarda ustaıtynyn atap ótti, dep habarlaıdy Egemen.kz Aqordanyń baspasóz qyzmetine silteme jasap.

– Jalpy óńir qarqyndy damyp keledi. Qazirgi tańda memleketimizdiń ishki jalpy ónimindegi oblys ekonomıkasynyń úlesi 10 paıyzdan asty. Elimizge tartylǵan ınvestısııanyń 30 paıyzǵa jýyǵy osy aımaqqa tıesili. Qazaqstannyń ónerkásip óniminiń jalpy kólemindegi Atyraýdyń úlesi 20 paıyzǵa jetti, – dedi Prezıdent.

Memleket basshysy oblysta túıini sheshilmegen máselelerdiń de bar ekenin eske saldy. Mysaly byltyr aımaqta ónerkásip óndirisi men turǵyn úı qurylysynyń kólemi, shaǵyn jáne orta bıznes óndiretin ónim mólsheri azaıyp ketken.

Memleket basshysy Atyraý oblysynyń jaǵdaıy týraly barlyq baıandamalardy tyńdap shyqqannan keıin, aımaqty damytýǵa qatysty naqty maqsat-mindetterdi atady. Eń aldymen munaı-gaz ónerkásibin damytý qajet.

– Úkimet óńir ákimdigimen birlesip, iri munaı-gaz jobalaryn ýaqtyly júzege asyrýdy baqylaýǵa alýǵa tıis. Bolashaqta keńeıý jobasyn ýaqtyly aıaqtaý mańyzdy.  Sondaı-aq Qashaǵan ken ornyn tolyq ıgerý kerek. Sol arqyly bir jylda óndiriletin munaı kólemin 15 mıllıon tonnaǵa arttyrýǵa bolady. Nátıjesinde jumys oryndary ashylyp, otandyq qyzmet kórsetý kompanııalary men shaǵyn jáne orta bıznes ókilderi úshin mol múmkindikter týady, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Memleket basshysy aımaqtaǵy «Ulttyq ındýstrıaldy munaı-hımııa tehnoparki» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵynyń jumysyna qatysty biraz másele bar ekenin aıtty. Arnaıy ekonomıkalyq aımaqtyń ınfraqurylymdyq qurylysy aıaqtalmaǵan. 2015 jyly atalǵan nysandy damytýǵa 162 mıllıard teńge bólingen. Biraq osyǵan deıin bir ǵana joba iske asqan. Polıpropılen jáne polıetılen óndirisi boıynsha iri jobalar áli júzege aspaǵan. О́ıtkeni qajetti ınvestor men ónimdi satatyn naryq tabylmaǵan. Prezıdent osy olqylyqtardy tez rettep, Úkimet pen «Samuryq-Qazyna» qoryna jumysty jedeldetýdi tapsyrdy.

Memleket basshysy basymdyq bergen taǵy bir másele – avtojoldardy damytý. Qasym-Jomart Toqaev oblysta jol apatynyń jıilep ketýi eldi alańdatyp otyrǵanyn aıtty. Byltyr óńirde 232 jol-kólik oqıǵasy tirkelip, sonyń saldarynan 69 adam qaıtys bolǵan. Ásirese «Oral-Atyraý» tas jolyna basa nazar aýdarǵan jón.   

– Úkimet pen oblys ákimdikteri 2025 jylǵa deıin jergilikti jerlerdegi joldardyń 95 paıyzyn jóndep, retke keltirýge tıis. 2019 jyldan bastap búkil elimiz boıynsha osy maqsatqa jyl saıyn respýblıkalyq bıýdjetten 50 mıllıard teńge bólinýde. Jol qurylysyna jáne ony jóndeýge jergilikti bıýdjetten de qarjy jumsalady. Nátıje joq dep aıtýǵa bolady. Jóndelgen joldyń kóbi bir jyl ótpeı jaramsyz bolyp qalady. Muny ashyq aıtý kerek, – dedi Prezıdent.

Oraıy kelgende Qasym-Jomart Toqaev «Nur-Sultan – Almaty» avtojolyn jóndeý jumystarynyń da áli kúnge aıaqtalmaǵanyn aıtty. Prezıdent bul joldy 2023 jyly paıdalanýǵa berýdi tapsyrdy. Bul jumys Úkimet pen ákimderdiń udaıy nazarynda bolýy qajet ekenin eskertti.

Prezıdent Úkimetke elimizdiń kólik jáne tranzıttik áleýetin barynsha paıdalaný jóninde usynys engizýdi tapsyrdy. Budan bólek qala ishindegi joldardy tıimdi paıdalaný, kólik qozǵalysyn basqarýdyń biryńǵaı ortalyǵyn qurý týraly da sóz boldy.

Prezıdent kótergen máseleniń biri – jumyspen qamtý. Búginde Atyraý oblysyndaǵy turmys deńgeıi elimizdiń ózge óńirlerine qaraǵanda joǵary. Ortasha jalaqy 358 myń teńge, bul – jalpy respýblıkalyq kórsetkishten 1,6 ese joǵary. Degenmen óńirde júzege asyrylyp jatqan Bolashaqta keńeıý jobasy jaqynda aıaqtalady. Aldaǵy úsh jylda 55 myń adam jumystan bosaıdy. Oblys ákimi onyń 31 myńyn eńbekpen qamtýdy josparlap otyr. Qasym-Jomart Toqaev bul Atyraý oblysynyń ǵana mindeti emes ekenin atap ótip, Úkimetke tıisti shara qabyldaý kerektigin aıtty. 

Sonymen qatar Memleket basshysy oblys ákimine iri óndiristik kásiporyn basshylarymen birlesip,  indettiń aldyn alýdy jáne onymen kúres sharalaryn ýaqtyly qabyldaýdy tapsyrdy.

– Indettiń jańa tolqyny kelgennen beri jaǵdaıy aýyr jáne óte aýyr naýqastar kóbeıýde. Olardyń sany sońǵy bir aıda eki esege artty.  Al emdeý mekemelerinde qajetti dári-dármek pen qural jabdyqtar áli de jetkiliksiz ekeni anyqtalyp otyr. Bul ahýal adam óliminiń kúrt ósýine ákep soqtyrýy múmkin. Bilikti mamandardyń tapshylyǵy da  jaǵdaıdy ýshyqtyryp otyr.  Oblysta 207 dáriger jetispeıdi. Sonyń ishinde aýyldyq jerlerge 52 dáriger qajet, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Prezıdent oblys basshylyǵyna emdeý mekemelerin dári-dármekpen jáne medısınalyq quralmen qamtamasyz etý, anestezıologııa jáne jan saqtaý bólimderin tolyq jabdyqtaý, dárigerler tapshylyǵy máselesin sheshý mindetin júktedi.

О́ńirdiń tabysty damýy úshin aımaqty energııamen turaqty túrde qamtamasyz etý kerek. Degenmen bul baǵytta da áli pysyqtaıtyn jumystar bar. Sondyqtan Úkimet bul tarapta keshendi sharalar qabyldaýy qajet.

О́zekti dúnıeniń biri –  óńirdi sýmen qamtamasyz etý. Jaıyq ózeni qatty tartylyp, onyń ekologııalyq ahýaly kúnnen kúnge nasharlap barady. Bul másele onsyz da aýyz sýǵa muqtaj bolyp otyrǵan jergilikti turǵyndardy tolǵandyryp otyr. Aýyl sharýashylyǵy ónimin óndirýshiler de úlken qıyndyqtarǵa tap boldy. 

– Biz Jaıyq ózeni ańǵarynyń ekojúıesin saqtaý jóninde 2024 jylǵa deıingi Qazaqstan-Reseı yntymaqtastyǵy týraly baǵdarlama qabyldadyq. Úkimet osy baǵdarlamada kózdelgen is-sharalardy ýaqtyly qarjylandyrýy kerek. Sonymen birge Reseı jaǵymen birlesip, jedel sharalar qabyldaýy qajet, – dedi Memleket basshysy.   

О́ńir halqynyń bir bóligi men munaı óndiretin kompanııalar «Astrahan–Mańǵyshlaq» sý qubyrynan aýyzsý alyp otyr. Búginde bul sý qubyrynyń tozyǵy jetken. Prezıdent Úkimet pen «Samuryq-Qazyna» qoryna «Astrahan-Mańǵyshlaq» sý qubyryn qaıta jańǵyrtýǵa qatysty tapsyrma berdi. Áli kúnge deıin aýyldardy taza aýyzsýmen qamtý tolyq aıaqtalmaǵan. Oblys boıynsha 30 aýylǵa aýyzsý jetpegen. Prezıdent Úkimet pen ákimdikke bul máseleni aldaǵy eki jylda tolyq aıaqtaýdy mindettedi.

Azamattardyń ómir súrý sapasy men densaýlyǵy ekologııalyq ahýalǵa tikeleı baılanysty ekeni belgili. Bul tarapta Atyraý oblysy maqtanarlyq jaǵdaıda emes. Byltyrdyń ózinde óńirde aýany lastaǵan 160 jaǵdaı tirkelipti.

– Biz ozyq halyqaralyq standarttarǵa saı keletin jańa Ekologııalyq kodeks qabyldadyq. Ekologııalyq tıimdilikti arttyratyn baǵdarlamalardy qolǵa alǵan kásiporyndar qaldyq shyǵarǵany úshin tólenetin aqydan bosatylady. Bul saladaǵy qoljetimdi tehnologııanyń eń tańdaýlysy munaı-gaz kásiporyndaryna engizilýi kerek. Úkimet óńirdegi qoǵamdyq uıymdarmen birlesip, bul máseleni muqııat baqylaýǵa alsyn, – dedi Prezıdent.

Qasym-Jomart Toqaev Atyraý oblysyndaǵy qasterli ári tarıhı  oryndardyń biri ejelgi Saraıshyq qalasy jaıynda aıta kelip, onyń mańyzdylyǵy men tanymaldyǵyn arttyrý úshin zamanaýı týrızm ınfraqurylymy qajet ekenin aıtty. Ákimdik Úkimetten vızıt-ortalyq qurylysyna qarajat suraǵan eken. Biraq áli kelisim almapty. Prezıdent Úkimetke bul máseleni dereý sheshýdi tapsyrdy.

Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha Atyraý oblysynyń 2025 jylǵa deıingi áleýmettik-ekonomıkalyq damýy týraly keshendi jospardyń jobasy daıyndaldy. Soǵan sáıkes 23 myń oqýshyǵa arnalǵan 37 jańa mektep salynady. Bul úsh aýysymda oqytý jáne mektepterdegi oryn tapshylyǵy máselesin tolyq sheshedi.

Budan bólek 3,5 mıllıon sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa beriledi. Sonyń nátıjesinde 25 myń atyraýlyq otbasy baspanaly bolady.

Jalpy Keshendi jospardyń júzege asyrylýy ónerkásipti, agroónerkásip keshenin, týrızm salasyn damytýǵa, energetıka jáne ekologııa salasyndaǵy aımaqta qordalanǵan máselelerdi sheshýge múmkindik beredi.  

– Ony iske asyrý úshin 9 trıllıon teńgege jýyq ınvestısııa tartylmaq, kóbi – jeke ınvestısııa. Sonymen qatar josparǵa sáıkes bıýdjetten 800 mıllıard teńgeden astam qarajat bólý kózdelip otyr. Sonyń 700 mıllıardqa jýyǵy respýblıkalyq bıýdjetten qarastyrylady. Másele – bólingen qarajatty tıimdi jumsaýda. Bul – Úkimettiń jáne ákimdiktiń basty jumystarynyń biri, – dedi Prezıdent.

Úkimetke búgingi jıynnyń qorytyndysy boıynsha jospardy tolyqtyryp, bir aıdyń ishinde bekitý tapsyryldy.

Keńeste Atyraý oblysynyń ákimi Mahambet Dosmuhambetov, Premer-Mınıstrdiń orynbasary Roman Sklıar, «Samuryq-Qazyna» UÁQ» AQ basqarma tóraǵasy Almasadam Sátqalıev, Energetıka mınıstri Nurlan Noǵaev, Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Maǵzum Myrzaǵalıev baıandama jasady.

Memleket basshysynyń sóılegen sóziniń tolyq mátinimen myna silteme arqyly tanysa alasyzdar.

 
Sońǵy jańalyqtar

Boryshymdy abyroımen ótesem deımin

Rýhanııat • Búgin, 07:43

Ardagerler azaıyp bara jatyr...

Qazaqstan • Búgin, 07:38

Elbasy jáne Qazaqstan armııasy

Elbasy • Búgin, 07:36

«Tumardyń» jeńimpazdary anyqtaldy

Oqıǵa • Búgin, 07:33

Toǵanas batyr týraly tolǵanys

Tarıh • Búgin, 07:21

Almaty qalasynda jer silkindi

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar