Álem • 22 Sáýir, 2021

Reseı prezıdentiniń kezekti joldaýy

122 ret kórsetildi

Reseı prezıdenti el halqyna kezekti joldaýyn jarııalady. 1 saǵat 18 mınýtqa sozylǵan federaldy jıynda Vladımır Pýtın koronavırýspen kúres, eldiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýy men azamattarǵa beriletin áleýmettik kómek taqyryptaryn sóz etti. 

On jetinshi joldaýda álemdi alań­datqan ahýal – koronavırýs pandemııa­symen kúres sharalary nazardan tys qalmady. Odan bólek, halyq sanynyń ósýi de kún tártibindegi basty taqyryp­tyń biri boldy. Vladımır Pýtın «2030 jylǵa qaraı eldegi ortasha ómir súrý uzaqtyǵy 78 jas bolýy kerek» degen pikirin aıtty.

«Koronavırýsty túbegeıli jeńgen joqpyz. Sondyqtan ol áli de qaýipti. Búgingi kúni barlyq derekti nazarda ustap, baqylap otyrýymyz kerek. Vırýstyń taralýyn tejeý jumystary jalǵasa beredi. Bul jumys el ishinde qalaı belsendi júrgizilse, shekara bo­ıynda da dál sondaı ister atqarylady», dedi memleket basshysy.

Vırýspen kúres máselesine toqtal­ǵan prezıdent vaksına máselesin de umyt­­pady. Ol elde ujymdyq ımmý­nı­­tet qalyptastyrý úshin vaksına saldy­rý halyq úshin qoljetimdi bolýy kerek­tigin aıtty. Osylaısha, kúzge qaraı ujymdyq ımmýnıtet qalyptastyryp úlgerý kerek degen boljamyn da ortaǵa saldy.

Medısına salasyndaǵy mańyz­dy máselelerge toqtalǵan Vladımır Pýtın halyqty jappaı medısınalyq tek­serýden ótkizý máselesin kóterdi. Onyń aıtýynsha profılaktıkalyq tekserý bıyl 1 shildeden bastap tolyq qolǵa alynýy tıis. Al aldaǵy 3 jylda aýyldyq okrýgter men kishigirim qala­larǵa 5 myń jedel járdem kóligi jibe­ril­­mek. Bul ol jaqtaǵy arnaıy avtomo­bıl parkin jańartýǵa múmkindik beredi.

Bıylǵy joldaýdaǵy erekshe eske­retin jańalyq – áleýmettik qazyn­a­shylyq. 2022 jyldan bastap barlyq áleý­mettik kómek, zeınetaqy men ústem­aqy «bir tereze» rejiminde tólenbek. Bul barlyq úrdisti ońtaılandyrmaq. О́ıtkeni, kez kelgen kómek azamattyń otbasy qurýy, balaly bolýy, zeınetke shyǵýymen baılanysty taǵaıyndalyp otyrmaq.

Prezıdent joldaý barysynda bir­qatar áleýmettik kómektiń kólemi ósetinin habarlady. Máselen, jalǵyzbasty ana nemese ákege tólenetin kómek, sondaı-aq otbasyna tárbıelenip jatqan 8 jastan 16 jasqa deıingi balaǵa beriletin kómek kólemi 5 650 rýblge jetpek.

Sonymen birge bala kútimine qa­tysty beriletin kómek kólemi endi azamattyń jumys ótiline baılanysty bolmaq. Sáıkesinshe, jas mamandar alatyn kómek kólemi aıtarlyqtaı tómen bolýy múmkin.

Koronavırýs pandemııasy saldarynan birqatar salanyń kenjelep qalǵany málim. Qaı elde bolsyn kásipkerler jıi shaǵym aıtady. Reseı prezıdentiniń bul joldaýynda kásipkerlerge jaqsy jańalyqtar boldy. Vladımır Pýtın shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaý sharalaryn ázirleý jóninde tapsyrma bergenin habarlady. Atap aıtar bolsaq, salyq júıesin ońtaılandyrý, ónimdi qoldaný aıasyn keńeıtý men ony eldegi úlken memlekettik kompanııalarǵa satyp alǵyzý syndy sheshimder usyndy. V.Pýtınniń aıtýynsha, bıyl Reseıdegi korporatıvtik sektordaǵy túsim kólemi edáýir ulǵaımaq. Degenmen, ony qalaı qoldanatyny ázirge beımálim.

Kásipkerlerge beriletin ınfraqury­lym­­dyq nesıege bólinetin qarjy kóle­mi de artpaq. Reseıde jylyna 3 pa­ıyz kórsetkishpen 15 jylǵa ınfra­qury­lymdyq nesıe beriledi eken. Endi oǵan 0,5 trln rýbl aqsha bólinbek.

Ekonomıkanyń aınymas bóligi – týrızm de prezıdent kótergen máseleler qatarynan tabyldy. Reseı prezıdenti el ishinde saıahattaǵan azamattardyń shyǵynynyń 20 paıyzyn qaıtarýdy usyndy. Sonymen birge jazǵy lagerler quny jarty baǵaǵa arzandamaq. Al volonterlerge, túrli olımpıadalar men shyǵarmashylyq jarystarǵa qatysqan belsendi jastarǵa tipti jaz maýsymynda da jeńildik berý kózdelip otyr.

Ekologııa máselesi de qujatta kórsetildi. Vladımır Pýtın jınal­ǵan parnık­tik gazdyń kólemi Eýroodaq­taǵydan az bolýy kerek degen maqsat qoıyp otyr. Sonymen birge koronavırýs sııaqty qandaı da bir indet paıda bolǵanda Reseı ǵalymdary vırýsty anyqtaıtyn testti 4 kún ishinde jasap shyǵarýy kerek. Oǵan qosa, eń tıimdi vaksına jasaý mindeti týraly da aıtyldy. Bul mindetter 2030 jylǵa deıin oryndalýy kerek.

Syrtqy saıasat máselesine toqtalǵan Vladımır Pýtın qazirgi kezde kóptegen el qandaı oqıǵa bolsyn Reseıdi aralastyryp, kinálaýǵa úıir bolyp alǵan degen oıyn aıtty. «Bul jańa sport túrine aınalǵan. Biz qarym-qatynasty toq­tatýdy kózdemeımiz. Degenmen, keı­biri bizdiń jaqsy nıetimizdi nem­qu­raıdy qatynas dep túsinip, úzildi-kesildi sheshim qabyldaıdy. Osy rette ondaı áreketke Reseıdiń de jaýaby sáıkesinshe qatty ári tez bolaty­nyn bilip júrsin. Kez kelgen arandatý­shy­lyq bas­ta­ǵandar ókinetin bolady», dep málimdedi.

Elder arasyndaǵy qarym-qatynas­ta qyzyl syzyqtan attap ketpeýdiń mańyz­dylyǵyn eskerte kele, ol syzyq­ty da Reseı ózi belgileıtinin habarla­dy. Vladımır Pýtın seriktes­terine strategııalyq máseleni qaıta talqy­laýdy usynyp, jahandyq turaqtylyq­ty qamtamasyz etý keregin basa aıtty.

Vladımır Pýtınniń syrtqy saıasat máselesine erekshe toqtalýy, Reseıdiń jaýaby týraly qatqyl aıtýynda kóp mán bar. О́ıtkeni, joldaýǵa deıin bir­neshe kún buryn AQSh prezıdenti Djo Baıden Reseıge qarsy sanksııa jarııalaǵan-dy.

15 sáýirde Djo Baıden Reseıdiń memlekettik qaryzyna qatysty sanksııa jarııalap, 30 jeke jáne zańdy tulǵasyn «qara tizimge» qosty. Kóp uzamaı, Cheh Respýblıkasy 18 reseılik dıplomatty eline qaıtaratynyn habarlady. Ony chehtar dıplomattar barlaý qyzmetimen birlesip jumys istedi dep túsindirdi. Reseı bolsa, Pragaǵa jaýap retinde 20 cheh dıplomatyn eline qaıtardy.

Joldaý jarııalanǵannan keıin sheteldik BAQ pen sarapshylar synı pikirlerin aıtty. Kóbi bul joldaýdan úlken sheshimder kútkenin jasyrmady. Bloomberg agenttigi Vladımır Pýtın usynǵan sharalarǵa endi qomaqty qarjy izdeıdi degen habar taratty. Reuters agenttigi Pýtın áleýmettik kómek kólemin eldegi narazylyqtar men syrtqy saıasattaǵy keleńsizdikterdi jýyp-shaıý úshin kóbeıtip otyr dep jazdy.

VVS-ge suhbat bergen saıasatkerler men ekonomıster Pýtınniń jospary álsiz degen pikirde. Ekonomıster bul bir rettik ári naqty emes jospar, son­­dyqtan kedeılikti joıý, Reseı eko­nomı­kasynyń artta qalýy sııaq­ty eleý­li máselelerdi sheshe almaı­dy dep otyr. «Alfa bank» bas eko­nomısi Natalıa Orlova «Bul sheshimge qa­raǵan­da úkimetke júktelgen tapsyrmaǵa uqsaıdy» degen oı aıtty.

Aq úı de jaýapsyz qalmady. Prezıdent Djo Baıden Pýtınniń AQSh sanksııasyn mýltfılmniń sum keıipkeri – Sherhanǵa teńegen oıyn qabyldamaıtynyn málimdedi. AQSh prezıdentiniń baspasóz hatshysy Djen Psakı «Bizdiń etimiz qalyń, sondyqtan barlyǵynyń pikirin birdeı qabyldaı bermeımiz» dedi.

Sonymen, federaldy jıynda aıtylǵan birqatar sheshim halyqaralyq sarapshylardyń kóńilinen shyqpady. Olar muny kózboıaýshylyq dep qabyl­daǵandaı. Sonymen birge az qamtylǵan otbasylar men kedeılerdi qoldaýy janashyrlyq emes, óz qoldaýshylary qataryna ótkizý dep aıyptady. Árıne, saıasattyń aty – saıasat. Kimniń durys, kimniń burys ekenin aldaǵy ómir kórsetedi.

Sońǵy jańalyqtar

Almaty qalasynda jer silkindi

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar