Qazaqstanda 1 mamyr 1996 jyldan bastap Tuńǵysh Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń Jarlyǵymen Qazaqstan halqynyń birligi kúni merekesi dep atalady. Bul kúndi halqymyz elimizde turatyn barlyq etnostyq toptardyń teńdik, dostyq jáne birlik kúni retinde merekeleıdi. Árbir etnos ókilderi osy kúni basqalardy ózderiniń mádenıetimen, tilimen, salt-dástúrimen tanystyrady. Sóıtip, bul kún barlyq qazaqstandyqtardyń birligin, beıbit ómiri men kelisimin pash etedi. Bul merekeniń elimizde turatyn barlyq etnostyq toptar men konfessııalar ókilderiniń Qazaqstandy ortaq úıi ekenin kezekti ret kórsetýdegi mańyzy zor.
О́ziniń qurylǵan sáti –1995 jylǵy 1 naýryzdan beri Qazaqstan halqy Assambleıasy halyqty birlestirý jáne onyń ıntellektýaldyq áleýetin jınaqtaı otyryp, halyqtyq demokratııa ınstıtýty damýynyń úlken jolynan ótip keledi. Ol – elimizdiń aýmaǵyndaǵy 100-den astam etnos ókilderiniń arasyndaǵy turaqtylyq pen tatýlyqty saqtaýdaǵy róli asa zor biregeı ınstıtýt. Qoǵamdaǵy ózgeristermen birge Qazaqstan halqy Assambleıasynyń qurylymy jetildirilip keledi, ol óz is-áreketinde jańa baǵyttar men formalar alyp otyratyn tiri aǵza dep aıtýǵa bolady.
2013 jyldan bastap Elbasynyń tapsyrmasynyń negizinde respýblıkadaǵy barlyq joǵary oqý ornynda Qazaqstan halqy Assambleıasy kafedrasy ashyldy. Búgingi tańda onyń sany 28-ge jetti. Bul kafedralarda jastardy ulttyq birtektilikti, áleýmettik jaýapkershilik pen qazaqstandyq patrıotızmdi qalyptastyrý jolyndaǵy kópvektorly júıeli jumystar júrgiziledi.
M.Qozybaev atyndaǵy Soltústik Qazaqstan ýnıversıtetinde ol alǵashqylardyń biri bolyp quryldy. Qazaqstan halqynyń birligi kúni qarsańynda bizde «Jastar jáne polıetnostyq qoǵamnyń qundylyqtary» taqyrybynda fokýs-toptar formasynda tereńdetilgen suhbat ótkizildi. Ondaǵy «Jastardyń bolashaqta qandaı bolýy kerektigin atap óter edińiz?» degen suraqqa osy áleýmettik toptyń jaqsy sıpattary qatarynda qarymdylyq, qaıyrymdylyq, kommýnıkabeldilik, jańa bilim alýǵa degen umtylys jáne ony qabyldaý, utqyrlyq, batyldyq, taptaýryndylyqtan arylý, volonterlik isterge qatysý, sporttaǵy jetistik sııaqty qasıetter ataldy. Al burys sıpattar qatarynda tájirıbesizdik, jeńiltektik, jaman ádetterge qumarlyq, ınternetke baılanyp qalý, ómirge jaýapsyzdyqpen qaraý sııaqty kemshilikter ataldy.
Al «Polıetnostyq qoǵam bolǵany jaqsylyq pa, álde jamanshylyq pa?» degen saýalǵa stýdentter biraýyzdan onyń artyqshylyǵyn atady. Jáne mundaı qoǵamnyń qasıetteri qatarynda tózimdilik, dostyqqa beıimdilik, adamdarǵa degen qurmet, kommýnıkabeldilik, áleýmettik jaýapkershilik sııaqty qasıetter ataldy.
Sonymen birge fokýs-toptarǵa qatysýshylar Qazaqstandaǵy qoǵamdyq kelisim men birliktiń saqtalýynda jastardyń qatysy qandaı bolmaq degen saýalǵa biraýyzdan «óte mańyzdy, óıtkeni jastar eldiń bolashaǵy, qoǵamnyń qandaı bolmaǵy jastardyń is-áreketine tikeleı baılanysty», dep jaýap berdi.
Ujymdyq kózqarasty saraptaı otyryp, jastardyń polıetnostyq qoǵamnyń qundylyqtaryn joǵary baǵalaıtyndyǵyna jáne olardy saqtaýǵa daıyn ekendigine kóz jetkizdik. Sonymen birge jastardyń qoǵamdyq kelisim men Qazaqstan halqynyń birligin saqtaýda jaýapty ekenin túsinýimiz kerek.
Mádenı alýandyq – qoǵam baılyǵy. Etnostar bir-birin mádenı baıytý arqyly rýhanı jaǵynan baıytady jáne bir-birine degen qurmetin oıatady. О́ıtkeni Qazaqstanǵa óz erkinen tys kelgender de eldiń adamı jáne materıaldyq baılyǵyn damytýǵa jáne ony órkendetýge kúsh-jigerlerin arnady.
Biz bir-birimizge qurmetpen jáne túsinistikpen qarap, uzaq jyldar boıy qalyptasqan adamı qundylyqtarymyzdyń saqtalýyn jáne damýyn qamtamasyz etýimiz kerek. Bizdi ótken ýaqyt qana emes, bolashaq ta baılanystyratyndyǵyna senemin.
Lıýdmıla GRIVENNAIа,
M.Qozybaev atyndaǵy Soltústik Qazaqstan ýnıversıteti «Qazaqstan halqy Assambleıasy» kafedrasynyń meńgerýshisi
