Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev ta Túrkitildes memleketter yntymaqtastyq keńesiniń beıresmı sammıtinde sóılegen sózinde Túrkistan óńirinde arheologııalyq ǵylymı-zertteý jumystaryn júrgizýge basa mán berý qajettigi jóninde aıtty.
Osy baǵytqa saı Otyrardaǵy «Kreml» kúıdirilgen kirpishinen órilgen Berdibek saraıyn aıaǵyna deıin qazyp zerttep, kópshilikke kórsetý ıgilikti is bolar edi. О́ıtkeni baıyrǵy memlekettiligimizdiń, órkenıetimizdiń basty belgileri – bıleýshiler saraılary elimizde az saqtalǵan. Osy turǵydan Otyrardaǵy Berdibek saraıy asa mańyzdy nysan bolyp tabylady. Bul rette Sharaf ad-dın Álı Iazdıdiń 1425 jyly jazylǵan «Zafar-name» kitabynda atalǵan saraıdyń sáni men saltanatyna tamsana sıpattama berilgendigin aıta ketken abzal.
Byltyr bizdiń osy jónindegi depýtattyq saýalymyzǵa Mádenıet jáne sport mınıstrliginen «Berdibek saraıynyń ornyn anyqtaý jóninde ǵylymı joba ázirlenýde, sosyn qazý, ǵylymı-restavrasııalaý, qalpyna keltirý jáne týrızmdi damytýǵa qatysty jumystar 2020 jylǵa arnalǵan jumys jospary sheńberinde jalǵasatyn bolady. Ol is-sharanyń bári mınıstrliktiń baqylaýynda tur» degen mazmundaǵy jaýap alǵan edik.
О́kinishke qaraı, mınıstrlik aıtqan ǵylymı joba boıynsha atqarylyp jatqan jumystar kóńil kónshitpeıdi. Jańa qurylymdardyń tek smetalyq qundylyǵy bolmasa, jete oılastyrylmaǵan, beker is bolǵan sııaqty. Sebebi olar keıin tómengi mádenı qabattardy zertteýge kedergi bolatyny anyq. Ata-baba tarıhyn baǵalaı biletin keleshek urpaq mundaı «ǵylymı jobamen jasalǵan shedevrlerdi» sógip jatsa, bárimizge uıat bolatyny qynjyltady. Úıindilerdiń astynda baǵa jetpes jádigerler, uly shyǵys kitaphanasy, qan tógip, jan qıǵan Otyrar kalasyn qorǵaýshylardyń súıekteri jatyr. Bulaı deýimizge negiz bar: ótken jyly jerasty labırınt joldary jáne tórt adamnyń arnaıy bólmege qoıylǵan súıek qańqalary kezdeısoq tabylǵan. Munyń ózi shyn máninde keremet jańalyq edi. Álemge jarııa etip, osy salaǵa qyzýshylyq tanytatyn ǵalymdar men týrısterdiń qulaǵyn eleń etkizýi kerek edi. Átteń... Osy jańalyqty ún-túnsiz jaýyp qoıýdyń ózi mınıstrliktegi jaýapty azamattardyń arheologııalyq týrızmnen habary shamaly ekendigin ańǵartqandaı.
Otyrardaǵy Berdibek saraıy jan-jaqty zerttelse, elimizdiń týrıstik áleýeti arta túseri anyq.
Kóne jazbalarda álemge áıgili tarıhı tulǵa – Ámir Temir sońǵy kúnderin osy Berdibek saraıynda ótkizdi degen málimet bar. Mundaı jer sheteldik týrısterdi qyzyqtyratyny anyq.
Berdibek saraıy ornalasqan mańdy qazý arqyly tabylǵan kóne qurylystardy týrıstik baǵytqa engizý týrızmdi damytýǵa qosymsha yqpal etedi. Biz keleshek urpaq qana emes, barsha túbi bir, tarıhy ortaq túrkitildes halyqtar aldynda asa qundy tarıhı jádigerlerdi saqtap qalýǵa mindettimiz. Sondyqtan da Berdibek saraıy ornyndaǵy qazba jumystaryn jalǵastyrýdy qamtamasyz etý qajet. Al osy kúnderi júrgizilip jatqan restavrasııa jumystary tómengi qabattardaǵy arheologııalyq zertteýge kedergi keltirmeýin muqııat eskergen jón.
Buǵan qosa, jas mamandardy daıarlaý maqsatynda Qoja Ahmet Iаsaýı atyndaǵy Halyqaralyq Qazaq-Túrik ýnıversıtetiniń tájirıbesine súıene otyryp, ǵylymı zertteý qazba jumystaryna atalǵan bilim ordasynyń mamandary da tartylsa, tipti utymdy bolar edi.
Qudaıbergen ERJAN,
Parlamenti Májilisiniń depýtaty, Nur Otan partııasy fraksııasynyń múshesi
