Dýbaı qalasy áýejaıynyń jetekshisi Pol Grıffıts vaksına pasportyn engizýden basqa jol joq degen oıyna senimdi. Al vaksına men dıjıtal júıesin synaýshylardyń ózi buǵan salǵyrt qaraıtyn jaýapsyz azamattar degen pikirde.
Áýejaı basshysynyń aıtýynsha, vaksına pasporty búginde talassyz mańyzǵa ıe jáne ózi pasportty qoldaýshylardyń biri ekenin málimdedi.
«Meniń oıymsha, másele pasportta nemese onyń mańyzyn kemitýde emes. Negizgi másele barlyq memleketke ortaq pasport júıesin oılap tabýda. Iаǵnı barlyq memlekettiń talabyna saı bolatyn ortaq júıe qalyptastyrý kerek», deıdi Pol Grıffıts.
Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy men Halyqaralyq saıahat pen týrızm keńesi «vaksına pasporty eki deńgeıli qoǵam qalyptastyrady» degen kúmánmen qujatqa qatysty teris pikirde. Olar halqynyń jappaı vaksına alýyn qamtamasyz ete almaıtyn memleketterdiń, vaksına alý múmkindigi shekteýli azamattardyń baryn eskerý qajettigin ortaǵa saldy. Al vaksına pasporty olardy margınaldy qoǵam qataryna qosyp, álemde taǵy bir dıskrımınasııanyń qalyptasýyna sebep bolady degen pikirde.
«Saıahat, jumysqa barý, áleýmetke aralasý, qajet qyzmetterdi alý úshin sertıfıkat talap etý – birqatar etnostyq kishi toptar, mıgranttar men áleýmettik-ekonomıkalyq deńgeıi tómen azamattardyń quqyǵyna nuqsan keltiredi», deıdi uıym ókilderi.
DDSU ókili Maık Rıan vaksına pasportynyń etıkaǵa qatysyn bylaı baılanystyrady. «Álemde vaksınanyń ádil taratylyp jatpaǵany anyq. Sondyqtan mundaı jaǵdaıda etıka máselesi eskerilýi qajet», dedi ol.
Avıasııa salasy úkimetterdiń qatań shekteýleri men shekaralardyń jabylýy, jolaýshylardyń azaıýy saldarynan paıda bolǵan shyǵynyn jaýyp, tabys alý joldaryn qarastyryp jatyr. Áýe tasymaly toby avıasııa pandemııaǵa deıin jahandyq ekonomıkaǵa 3,5 mlrd AQSh dollary kóleminde paıda ákelip otyrǵanyn habarlady.
Degenmen mundaı kezeńde de Dýbaı qalasynyń áýejaıy jolaýshylar aǵyny boıynsha joǵary kórsetkishin saqtap qaldy. Ol tipti Londonnyń «Hıtroý» áýejaıyn basyp ozdy. 2019 jyly bul áýejaıǵa kelgen jolaýshylar sany 86,3 mln adam bolsa, pandemııa kezinde 70 paıyzǵa azaıyp, 25,8 mln jolaýshyǵa qyzmet kórsetilgen. Áýejaı basshysy Pol Grıffıts sandy qaıta ósirý jolyn qarastyrýda. Onyń pikirinshe, táýekelden qashýdy emes, táýekel menedjmentin qolǵa alý kerek.
«Álem dál osy qalypta ári qaraı ómir súre beredi dep oılamaımyn. Ol múmkin emes. Adamdar burynǵy ómir qalpyna oralýǵa asyq. Bul áleýmet, ekonomıka turǵysynan da tıimsiz. Degenmen, memleketterdiń konservatıvti sheshim qabyldaýyna túsinistikpen qaraýymyz kerek», deıdi ol.
Byltyr Birikken Arab Ámirlikteri óz ekonomıkasynyń 6,1 paıyzǵa azaıǵanyn málimdegen-di. Shyǵys pen Batysty baılanystyrýshy mańyzdy kópir retinde BAÁ bul shyǵynnyń ornyn toltyrý úshin áýe saıahatyna ruqsat berý kerek degen oıda.
«Biz avıasııaǵa táýeldimiz. О́ıtkeni IJО́-niń 35 paıyzy saıahat pen týrızmge tıesili. Sondyqtan munyń óte úlken ári teris saldary bolýy ǵajap emes. Pandemııaǵa deıin 8 500 azamatty jumyspen qamtydyq. Qazir jumyskerler sany – 2 500 ǵana. Bul tek ekonomıka emes, otbasylar úshin de aýyr jaǵdaı. Sondyqtan burynǵy qalypqa qaıta oralý mańyzdy», deıdi Grıffıts.
Sonymen qatar ol áýe saıahaty qaıta jandanǵan jaǵdaıda memleketter elge kirý sharttaryn qarastyrýy kerektigin aıtty. Bul – áýe kompanııalary úshin de mańyzdy másele. «Vaksına pasporty – álem boıynsha kedergisiz saıahattaýdyń eń ońaı ári qarapaıym joly bolmaq», dep qorytyndylady Dýbaı áýejaıynyń basshysy.
