Qoǵam • 24 Mamyr, 2021

Eńbek qaýipsizdigi – ónimdi ári senimdi jumys kepili

1254 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Qaýipsiz eńbekti qamtamasyz etý jáne óndiristik jaraqat kórsetkishin tó­men­detý – Úkimet aldyndaǵy negizgi mindettiń biri. Qabyldanǵan sharalardyń nátı­jesinde sońǵy 5 jylda óndiriste zardap shekkenderdiń sany 10,7%, onyń ishinde qaıtys bolǵandar sany 16,2%-ǵa azaıǵan. Bul týraly Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmeti alańynda Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi Eńbek, áleýmettik qorǵaý jáne kóshi-qon komıteti tóraǵasynyń orynbasary – Bas memlekettik eńbek ınspektory Tólegen Ospanqulov málimdedi.

Eńbek qaýipsizdigi – ónimdi  ári senimdi jumys kepili

Kollajdy jasaǵan Amangeldi Qııas, "EQ"

Spıkerdiń aıtýynsha, sońǵy 5 jylda, naqtyraq aıtqanda, 2016-2020 jyl­dar aralyǵynda óndiriste zardap shek­kenderdiń sany 10,7%-ǵa, 1 683-ten 1 500 adamǵa deıin azaıdy. Onyń ishinde qaıtys bolǵandar sany 16,2%-ǵa tómendedi. Statıstıka jónindegi ýákiletti organdardyń deregi boıynsha, 2020 jyly zerttelgen kásiporyndardyń 1,6 mln ju­mysshysynyń 367 myńy nemese árbir tórtinshisi zııandy jáne qaýipti eńbek jaǵdaıynda jumys istegen. 2019 jyly bul kórsetkish 370 myń adamdy quraǵan.

– Zııandy jáne qaýipti eńbek jaǵ­da­ıyn­da jumys isteıtin jumys­shy­lar­dyń kópshiligi Qaraǵandy, Pavlodar, Shyǵys Qazaqstan jáne Mańǵystaý oblystarynda baıqalǵan. Joǵary shý jáne diril jaǵdaıynda shamamen árbir ekinshi, jumys aınalasyndaǵy aýanyń gazdanýy men shańdanýy jaǵdaıynda árbir úshinshi adam jumys istegen. 94 myń adam aýyr dene eńbegimen shuǵyldanǵan. Jumysshylardyń qolaısyz eńbek jaǵ­daı­lary ekonomıkalyq shyǵyndarǵa alyp keletini barshamyzǵa málim. Byl­tyr elimizde 672 myń jumysshy zııan­dy eńbek jaǵdaıynda jumys istegeni úshin 141 mln teńge somasynda túrli ótemaqy aldy. Bul kórsetkish 2010 jylmen sa­lys­tyrǵanda 10%-ǵa joǵary, – dedi T.Ospanqulov.

Sondaı-aq Bas memlekettik eńbek ınspektory 2020 jyly respýblıka bo­­ıynsha kásiporyndarda oryn alǵan qaıǵyly oqıǵalardan 1 503 adam zardap shek­kenin atap ótti. Qaza tapqandardyń sany 15,5%-ǵa artyp, 208 adamǵa jetti. 2019 jyly 180 adam qaza tapqan edi. Qaraǵandy, Shyǵys Qazaqstan jáne Qostanaı, Pavlodar oblystaryndaǵy taý-ken metallýrgııalyq keshen ká­sip­oryn­darynda jaraqattaný deńgeıi jo­ǵa­ry bolyp otyr. О́tken jyly bul salada 304, al qurylys salasynda 175 adam jaraqattanǵan. Osy jyldyń 4 aıynda ǵana elimizdiń kásiporyndarynda 462 adam zardap shegip, onyń 59-y qaza tapty. Bul 2020 jyldyń 4 aıymen salystyrǵanda 11%-ǵa joǵary.

2020 jyly memlekettik eńbek ıns­pek­torlary 4 439 tekserý júrgizdi. Nátı­jesinde, 7 260 buzýshylyq anyq­tal­dy. Onyń ishinde eńbek qatynastary salasynda – 5 001, eńbek qaýipsizdigi jáne eńbekti qorǵaý boıynsha – 2 096, halyqty jumyspen qamtý boıynsha – 163. Eńbekti qorǵaýǵa baılanysty zań­namanyń negizgi buzýshylyqtary ju­myskerlerdi qaýipsiz eńbek jaǵ­daı­larymen qamta­ma­syz etpeýden, qaýipsiz eńbek tásilderine úıret­peý­den, jeke jáne ujymdyq qorǵaný qural­darymen, arnaıy kıimmen jáne arnaıy aıaqkıimmen qamtamasyz etpeýden, eńbekti qorǵaý jónindegi qyzmettiń nemese jaýapty adamnyń bolmaýynan kórindi. Tekserýlerdiń qorytyndysy boıynsha jumys berýshilerge 2 614 uıǵarym berilip, 182,2 mln teńge somasyna 1 090 aıyppul salyndy.

– Jumys oryndaryndaǵy eńbek jaǵdaılarynyń naqty kúıin jalpy baǵalaý jáne attestattaý nátıjeleri boıynsha eńbekti qorǵaý jónindegi is-sharalar keshenin qoldaný maqsatynda 2020 jyly 3 397 óndiristik nysan attes­tat­­taýdan ótti. Anyqtalǵan buzýshy­lyq­tardy joıǵanǵa deıin memlekettik eńbek ınspektorlary 207 laýazymdy adamdy atqaryp otyrǵan qyzmetterinen bosatty. Memlekettik eńbek ınspektorlary eńbekti qorǵaý talaptaryn buzý faktileri boıynsha quqyq qorǵaý organ­daryna 1 234 materıal jiberdi, bul bo­ıynsha 173 qylmystyq is qozǵaldy, – dedi spıker.

Sonymen qatar T.Ospanqulov 2030 jylǵa deıingi qaýipsiz eńbek tujyrym­da­masynyń jobasy ázirlenip jatqanyn habarlady. Bul eńbekti qor­ǵaýdy bas­qarýdyń táýekelge baǵyt­talǵan ult­tyq júıesin qurýǵa áleýmettik árip­testik taraptardyń belsendi qaty­sýyn qamtamasyz etetin júıeli is-shara­lardy aıqyndaıdy. Norma shyǵarý qyzmeti aıasyndaǵy tıisti jumystardy 2021 jyly aıaqtaý jospar­lanyp otyr. Osy jyldyń 12 naýryzynda Áleýmettik áriptestik pen áleýmettik jáne eńbek qatynastaryn retteý jónindegi res­pýb­lıkalyq úshjaqty komıssııa otyrysynda 2021-2023 jyldarǵa arnalǵan Bas kelisim jasaldy. Qujattyń negizgi maqsaty – laıyqty eńbek qaǵıdat­ta­ryn ilgeriletý. Bul – tolyq jumyspen qam­­tylǵan kezde jaqsy óndiris­tik, áleý­mettik-eńbek ári qaýipsiz jaǵdaı­lar­da laıyqty jalaqy tólenetin, árbir ju­mys­shy qanaǵattanatyn, óziniń qabi­le­ti men sheberligin kórsetýge múmkindik be­retin joǵary tıimdi jumys.