Kollajdy jasaǵan Amangeldi Qııas, "EQ"
Spıkerdiń aıtýynsha, sońǵy 5 jylda, naqtyraq aıtqanda, 2016-2020 jyldar aralyǵynda óndiriste zardap shekkenderdiń sany 10,7%-ǵa, 1 683-ten 1 500 adamǵa deıin azaıdy. Onyń ishinde qaıtys bolǵandar sany 16,2%-ǵa tómendedi. Statıstıka jónindegi ýákiletti organdardyń deregi boıynsha, 2020 jyly zerttelgen kásiporyndardyń 1,6 mln jumysshysynyń 367 myńy nemese árbir tórtinshisi zııandy jáne qaýipti eńbek jaǵdaıynda jumys istegen. 2019 jyly bul kórsetkish 370 myń adamdy quraǵan.
– Zııandy jáne qaýipti eńbek jaǵdaıynda jumys isteıtin jumysshylardyń kópshiligi Qaraǵandy, Pavlodar, Shyǵys Qazaqstan jáne Mańǵystaý oblystarynda baıqalǵan. Joǵary shý jáne diril jaǵdaıynda shamamen árbir ekinshi, jumys aınalasyndaǵy aýanyń gazdanýy men shańdanýy jaǵdaıynda árbir úshinshi adam jumys istegen. 94 myń adam aýyr dene eńbegimen shuǵyldanǵan. Jumysshylardyń qolaısyz eńbek jaǵdaılary ekonomıkalyq shyǵyndarǵa alyp keletini barshamyzǵa málim. Byltyr elimizde 672 myń jumysshy zııandy eńbek jaǵdaıynda jumys istegeni úshin 141 mln teńge somasynda túrli ótemaqy aldy. Bul kórsetkish 2010 jylmen salystyrǵanda 10%-ǵa joǵary, – dedi T.Ospanqulov.
Sondaı-aq Bas memlekettik eńbek ınspektory 2020 jyly respýblıka boıynsha kásiporyndarda oryn alǵan qaıǵyly oqıǵalardan 1 503 adam zardap shekkenin atap ótti. Qaza tapqandardyń sany 15,5%-ǵa artyp, 208 adamǵa jetti. 2019 jyly 180 adam qaza tapqan edi. Qaraǵandy, Shyǵys Qazaqstan jáne Qostanaı, Pavlodar oblystaryndaǵy taý-ken metallýrgııalyq keshen kásiporyndarynda jaraqattaný deńgeıi joǵary bolyp otyr. О́tken jyly bul salada 304, al qurylys salasynda 175 adam jaraqattanǵan. Osy jyldyń 4 aıynda ǵana elimizdiń kásiporyndarynda 462 adam zardap shegip, onyń 59-y qaza tapty. Bul 2020 jyldyń 4 aıymen salystyrǵanda 11%-ǵa joǵary.
2020 jyly memlekettik eńbek ınspektorlary 4 439 tekserý júrgizdi. Nátıjesinde, 7 260 buzýshylyq anyqtaldy. Onyń ishinde eńbek qatynastary salasynda – 5 001, eńbek qaýipsizdigi jáne eńbekti qorǵaý boıynsha – 2 096, halyqty jumyspen qamtý boıynsha – 163. Eńbekti qorǵaýǵa baılanysty zańnamanyń negizgi buzýshylyqtary jumyskerlerdi qaýipsiz eńbek jaǵdaılarymen qamtamasyz etpeýden, qaýipsiz eńbek tásilderine úıretpeýden, jeke jáne ujymdyq qorǵaný quraldarymen, arnaıy kıimmen jáne arnaıy aıaqkıimmen qamtamasyz etpeýden, eńbekti qorǵaý jónindegi qyzmettiń nemese jaýapty adamnyń bolmaýynan kórindi. Tekserýlerdiń qorytyndysy boıynsha jumys berýshilerge 2 614 uıǵarym berilip, 182,2 mln teńge somasyna 1 090 aıyppul salyndy.
– Jumys oryndaryndaǵy eńbek jaǵdaılarynyń naqty kúıin jalpy baǵalaý jáne attestattaý nátıjeleri boıynsha eńbekti qorǵaý jónindegi is-sharalar keshenin qoldaný maqsatynda 2020 jyly 3 397 óndiristik nysan attestattaýdan ótti. Anyqtalǵan buzýshylyqtardy joıǵanǵa deıin memlekettik eńbek ınspektorlary 207 laýazymdy adamdy atqaryp otyrǵan qyzmetterinen bosatty. Memlekettik eńbek ınspektorlary eńbekti qorǵaý talaptaryn buzý faktileri boıynsha quqyq qorǵaý organdaryna 1 234 materıal jiberdi, bul boıynsha 173 qylmystyq is qozǵaldy, – dedi spıker.
Sonymen qatar T.Ospanqulov 2030 jylǵa deıingi qaýipsiz eńbek tujyrymdamasynyń jobasy ázirlenip jatqanyn habarlady. Bul eńbekti qorǵaýdy basqarýdyń táýekelge baǵyttalǵan ulttyq júıesin qurýǵa áleýmettik áriptestik taraptardyń belsendi qatysýyn qamtamasyz etetin júıeli is-sharalardy aıqyndaıdy. Norma shyǵarý qyzmeti aıasyndaǵy tıisti jumystardy 2021 jyly aıaqtaý josparlanyp otyr. Osy jyldyń 12 naýryzynda Áleýmettik áriptestik pen áleýmettik jáne eńbek qatynastaryn retteý jónindegi respýblıkalyq úshjaqty komıssııa otyrysynda 2021-2023 jyldarǵa arnalǵan Bas kelisim jasaldy. Qujattyń negizgi maqsaty – laıyqty eńbek qaǵıdattaryn ilgeriletý. Bul – tolyq jumyspen qamtylǵan kezde jaqsy óndiristik, áleýmettik-eńbek ári qaýipsiz jaǵdaılarda laıyqty jalaqy tólenetin, árbir jumysshy qanaǵattanatyn, óziniń qabileti men sheberligin kórsetýge múmkindik beretin joǵary tıimdi jumys.
