Iаǵnı Sharyn shatqalyndaǵy oryn alǵan oqıǵadan sabaq almasqa bolmaıdy. Bir qýanarlyǵy, balalardyń amandyǵyn elimizde jalǵyz ata-ana ǵana oılamaıdy. Tıisti memlekettik organdar da osy máseleni turaqty nazarda ustap keledi. Máselen, Prezıdent janyndaǵy Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetiniń alańynda uıymdastyrylǵan baspasóz máslıhatynda jaz mezgilindegi balalar qaýipsizdigi máselesi keńinen qamtyldy.
– Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi árqashan balalar qaýipsizdigine kóp kóńil bóledi. Búginde el aýmaǵynda shomylýǵa ruqsat etilgen 469 oryn bar. Onyń 118-i kommýnaldyq shomylý, demalý oryndary sanalady. 275-i jekemenshik demalý, shomylý oryndary dep belgilendi. О́kinishke qaraı, atqarylyp jatqan jumystarǵa qaramastan, jyl basynan beri 34 bala sýǵa ketti. Bul ótken jylmen salystyrǵanda 67%-ǵa kóp. Byltyr dál osy kezeńde 21 bala sýǵa ketken bolatyn. Onyń basty sebebi retinde ata-analardyń balalardy qaraýsyz qaldyrýy der edik. Ekinshi sebep – balalardyń ruqsat etilmegen qaýipti oryndarda shomylýy, – deıdi Tótenshe jaǵdaılar mınıstrliginiń Azamattyq qorǵanys jáne áskerı bólimder komıtetiniń tóraǵasy Baýyrjan Syzdyqov.
Azamattyq qorǵanys salasy qyzmetkeriniń aıtýynsha, ekinshi mańyzdy másele – balalardy órtten qorǵaý. Keıingi úsh jylda tilsiz jaý 87 balanyń ómirin qıdy. Sonymen qatar gazben ýlaný saldarynan 33 bala qaza taýypty. Eskeretin endigi másele – balalardyń tentektigi kesirinen oryn alǵan órt. Keıingi kezde jyl saıyn balalardyń otpen oınaǵanynyń saldarynan el aýmaǵynda 300-den astam órt tutanady eken. Osylaısha, jyl basynan beri 17 bala tilsiz jaýdyń qurbanyna aınaldy. 5 bala ýly gazdyń kesirinen kóz jumdy. Balalardyń kópqabatty úılerdiń terezesinen qulap ketýi de jıilep barady. Jyl basynan beri osyndaı 27 qaıǵyly oqıǵa tirkeldi. Sol 27 balanyń 5-eýi qaıtys bolsa, 10 bala áli de aýyr jaǵdaıda jatyr. 12 bala ortasha aýyr jaǵdaımen aýrýhanaǵa tústi. Jalpy, 2019 jyly el aýmaǵyndaǵy sý qoımalarynda 373 adam kóz jumyp, sonyń arasynda 122 bala boldy. Osyndaı qaıǵyly oqıǵalar 2020 jyly da qaıtalanyp, 317 adamnyń ómiri qıylǵan edi. Sonyń 99-y – balalar.
– О́kinishke qaraı, balalar qaýipsizdigi taqyrybynyń ózektiligin tótenshe jaǵdaılar faktileri rastap otyr. Osy máseleni Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan halqyna Joldaýynda aıtyp ótken bolatyn. Kanıkýl kezinde balalardyń qaýipsizdigin júıeli uıymdastyrý úshin Premer-Mınıstrdiń «2020-2023 jyldarǵa arnalǵan kanıkýl kezinde balalardyń saýyqtyrý demalysyn, bos ýaqytyn jáne jumyspen qamtylýyn uıymdastyrý týraly» ókimi qabyldandy. 2020 jylǵy naýryzda Úkimet 2020-2023 jyldarǵa arnalǵan bala quqyqtaryn qorǵaýdy kúsheıtý, turmystyq zorlyq-zombylyqqa qarsy is-qımyl jáne jasóspirimder arasyndaǵy sýısıd máselelerin sheshý jónindegi Jol kartasyn bekitti. Barlyq shara vedomstvoaralyq sıpatqa ıe. Mınıstrlik kámeletke tolmaǵandardyń isteri jáne olardyń quqyqtaryn qorǵaý jónindegi komıssııalardyń rólin óńirlik deńgeıde nyǵaıtý jónindegi jumysty jalǵastyrýda, – dedi Bilim jáne ǵylym mınıstrligi Balalardyń quqyqtaryn qorǵaý komıtetiniń tóraǵasy Esenǵazy Imanǵalıev.
Onyń aıtýynsha, osy jyly 1-10 synyptardyń kontıngenti 3 mln 317 myń balany quraıdy. Jergilikti atqarýshy organdardyń deregi boıynsha 13 myń saýyqtyrý lageri men alańy daıyn. Qala syrtyndaǵy 235 lagerde jyl boıǵy maýsymdyq is-sharalardy uıymdastyrýǵa bolady. Qolaıly sanıtarlyq-epıdemııalyq jaǵdaıda 2 mln-nan astam balany nemese 1-10 oqýshylarynyń jalpy sany 87,5%-yn saýyqtyrýmen qamtý josparlanýda. Sonyń ishinde áleýmettik osal sanattaǵy 500 myńnan astam bala bar.
– Balalardyń qaýipsizdigi – bizdiń ortaq mindetimiz. 2021 jyly 1 maýsymda el aýmaǵynda «Qaýipsiz attraksıon» aksııasy bastaldy. Oıyn jáne balalar alańdary boıynsha reıdtik is-sharalar uıymdastyryldy. «Balaǵa laıyq» jobasy aıasynda balaqaılar úshin eń qolaıly nysandardy atap ótkisi keledi. Balalar komıtetiniń ókilderi áleýmettik jelilerde, resmı paraqshalarynda «Balaǵa laıyq» arnaıy belgisimen belgilengen, ıaǵnı balalar maquldaǵan nysandardy, dámhanalardy, saıabaqtardy, joldardy jáne taǵy da basqalardy fotosýretpen ornalastyrady, – dedi E.Imanǵalıev.
Ol ýákiletti organdardan «112» arnasy arqyly balalardyń qaýipsizdigi týraly apta saıyn SMS habarlama jiberý múmkindigin qarastyrýdy surady. Sebebi balalyq shaq jarqyn estelikterge toly bolýy úshin eresekter qaýymy balalarǵa óte muqııat bolýy qajet. Eń bastysy, tıisti qaýipsizdik sharalaryn saqtaǵan jón.
