Bank sektoryn qadaǵalaý saıasatynyń negizgi basymdyqtary týraly aıtqan agenttik tóraǵasy Mádına Ábilqasymova daǵdarysqa qarsy der kezinde qabyldanǵan sharalardyń arqasynda sońǵy eki jylda jumys istemeı turǵan nesıe deńgeıi 7,4-ten 6,9 paıyzǵa deıin tómendedi deıdi.
– Ekonomıkalyq belsendiliktiń quldyraýy jekelegen bankterdiń nesıe portfelderine keri áser etkeni belgili. Soǵan baılanysty jyl basynan beri tólenbeı turǵan nesıe kórsetkishi 6,9-dan 7,6 paıyzǵa ósti. Júıe boıynsha jumys istemeıtin qaryzdardyń 132 mlrd teńgege ulǵaıýy jekelegen bankter boıynsha provızııalarmen 100 paıyz ótelgen jáne bank sektoryna qaýip tóndirmeıtin NPL ósýimen baılanysty boldy, – deıdi tóraǵa.
Sonymen qatar M.Ábilqasymova qarjy naryǵyna qatysýshylar úshin qadaǵalaý saıasatynyń ashyqtyǵy men boljamdylyǵyn qamtamasyz etý boıynsha sharalar qabyldanyp jatqanyn, bankterdiń naqty qarjylyq jaǵdaıyn tolyqqandy saralaý maqsatynda aktıvterdiń sapasyn turaqty baǵalaıtyn jáne qadaǵalaıtyn stress-testileý quraldary engizile bastaǵanyn málimdedi.
– Bankterdi qadaǵalaý salasyndaǵy zamanaýı jáne tıimdi halyqaralyq tájirıbelerdi iske asyrý maqsatynda agenttik bankterdiń táýekelderin baǵalaýdyń statıstıkalyq modelderi negizinde stress-testileý ádisnamasyn keńeıtýdi josparlap otyr. Bul bastama ekonomıkanyń daǵdarysty jaǵdaılarynda bankter kapıtalynyń daıyndyǵyn baǵalaýǵa múmkindik beredi. Bıyl agenttik qadaǵalaý stress-testileýdi qanatqaqty rejimde júrgizbek. Táýekelge baǵdarlanǵan qadaǵalaý quraldaryn keńeıtý jumystary jalǵasady. 2021 jyly kapıtalǵa arnalǵan jeke qadaǵalaý ústemesin esepteý ádisnamasyn jáne ony bank salasynyń táýekeline baılanysty qoldaný tártibin ázirleımiz, ol retteýshiniń qadaǵalaý praktıkasyna 2022 jyldyń sońyna deıin engiziletin bolady, – deıdi M.Ábilqasymova.
Sonymen qatar agenttik basshysy bızneske jáne halyqqa qoldaý kórsetý, qarjy júıesiniń turaqtylyǵyn qamtamasyz etý maqsatyndaǵy daǵdarysqa qarsy sharalarǵa da toqtaldy. Onyń aıtýynsha, pandemııanyń bank sektorynyń ornyqtylyǵyna áserin barynsha azaıtý úshin 2020 jyldyń naýryzynan bastap, kapıtal men ótimdiliktiń jetkilikti kólemin berýge baǵyttalǵan ýaqytsha prýdensııalyq retteý sharalary qabyldanǵan.
– Provızııalardy esepteý kezinde «turaqty» dep tanylatyn kepilder tizbesine MJÁ jobalary jáne kvazımemlekettik kompanııalardyń («Samuryq-Qazyna» UÁQ» AQ, «Báıterek» UBH» AQ) kepildikteri engizildi, kapıtaldyń jetkiliktiligi men bir qaryz alýshyǵa keletin táýekeldi esepteý kezindegi ótimdi qamtamasyz etý tizbesi keńeıtildi. Kredıttik táýekelderdiń saqtalýy jáne ekonomıkanyń túrli sektorlarynyń teń qalpyna kelmeýiniń jaǵdaıynda bank sektory ekonomıkaǵa jáne óz klıentterine qoldaý kórsetýdi jalǵastyrýda, – deıdi ol.
Sóz basynda ekonomıkany nesıeleý jyl basynan beri 3,3 paıyzǵa ósti degendi aıtyp edik. Bul nesıe kóleminiń 15,1 trln teńgege deıin ulǵaıýyn aıǵaqtaıdy. Al korporatıvtik sektordy nesıeleýdiń 0,8 paıyzǵa kóbeıýi, atalǵan sektorǵa ekinshi deńgeıli bankterden 7,2 trln teńge qarajat kelip túskenin rastamaq. Sondaı-aq agenttik basshysy bólshek nesıeleý segmentinde kredıtteý táýekeli joǵary tutynýshylyq kredıtterden táýekeli azyraq ıpotekalyq qaryzdarǵa qaraı birtindep aýysyp jatqanyn aıtady. Máselen, jyl basynan beri jeke tulǵalarǵa kredıtter, negizinen, tutynýshylyq kredıtterdiń 6,1 paıyzǵa ulǵaıýy esebinen 5,6 paıyzǵa ósken. Al birjolǵy zeınetaqy tólemderiniń esebinen ıpotekalyq kredıtterdi óteýdi eseptegende ıpotekalyq portfeldiń ósýi 3,4 paıyzdy quraǵan.
2020 jyl sheńberinde jáne bıylǵy tórt aıda «Shaǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektilerin jeńildikpen nesıeleý baǵdarlamasy», «Qarapaıym zattar ekonomıkasy», «Bıznestiń jol kartasy-2025» sııaqty memlekettik baǵdarlamalar aıasynda bızneske 2 trln teńgeden astam aqsha quıylypty.
– Memleket basshysynyń tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda ekonomıkanyń zardap shekken sektorlaryndaǵy ShOB sýbektilerine qoldaý kórsetý úshin tótenshe jaǵdaı rejimi jarııalanǵan sátten bastap 12 aı kezeńge (2020 jyldyń 16 naýryzynan bastap 2021 jyldyń 15 naýryzyna deıin) ShOB sýbektileriniń barlyq kredıti boıynsha paıyzdyq mólsherlemelerdi jyldyq 6 paıyzǵa deıin sýbsıdııalaý tetigi iske qosyldy. Qazir 4 055 ShOB sýbektisi 22,3 mlrd teńge somaǵa sýbsıdııa aldy, – dep málimdedi Ábilqasymova.
Jalpy sońǵy úsh jylda klıentterdiń bankter aldyndaǵy keshiktirilgen qaryz deńgeıi 14,5-ten 9,7 paıyzǵa deıin qysqarǵan. «Birinshi nesıe bıýrosynyń» málimetinshe, ázirge nesıe berý turǵysynan bankter Qazaqstandaǵy úlken kúsh bolyp qalyp otyr. Olardyń úlesine jalpy usynylǵan qaryzdyń 74 paıyzy tıesili. Berilgen nesıeniń 67 paıyzy bıznes-salanyń enshisine tıse, 33 paıyzy – bólshek nesıeleý segmentiniń úlesinde.
