Máselen, Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan halqyna Joldaýlarynda memlekettik basqarýdyń jańa úlgisine qatysty tyń bastamalar kóterip, birqatar tapsyrma bergen bolatyn. Sol tapsyrmalardyń qalaı júzege asyp jatqandyǵy jóninde saraptap kórelik.
Osydan tup-týra bir ǵasyrǵa jýyq ýaqyt buryn Alash qaıratkeri Álıhan Bókeıhan «Ultqa qyzmet bilimnen emes, minezden» degen edi. Ataly sóz arada júz jylǵa jýyq ýaqyt ótse de máni men mańyzyn joıǵan joq. Árkim ár salada shama-sharqy jetkenshe qyzmet etip-aq júr. Deıturǵanmen, sol mańyzdy mindettiń asa bir aýyr júgin memlekettik qyzmetshiler arqalap keledi. Bul rette Prezıdent 2019 jyly «Syndarly qoǵamdyq dıalog – Qazaqstannyń turaqtylyǵy men órkendeýiniń negizi» atty Joldaýynda memlekettik qyzmetshiler jumysynyń tıimdiligin arttyrý maqsatynda arnaıy daıyndyǵy bar jas kadrlardy tartý qajettigin alǵa tartyp, «2020 jyldan bastap biz memlekettik qyzmetshilerdiń sanyn birtindep qysqartýǵa kirisip, únemdelgen qarajatty neǵurlym paıdaly qyzmetkerlerdi yntalandyrýǵa jumsaımyz. 2024 jylǵa qaraı memlekettik qyzmetshilerdiń jáne ulttyq kompanııalar qyzmetkerleriniń sanyn 25 paıyzǵa qysqartý qajet», degen edi.
Sondaı-aq Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Jańa jaǵdaıdaǵy Qazaqstan: is-qımyl kezeńi» atty Joldaýynda da memlekettik qyzmet salasyn jańǵyrtý jumystaryna toqtalǵan bolatyn. Prezıdent memlekettik apparat pen kvazımemlekettik sektor qyzmetkerlerin qysqartý merzimin jedeldetýdi tapsyryp, olardyń sanyn 2020 jyly 10 paıyzǵa, 2021 jyly 15 paıyzǵa qysqartqan jón ekenin alǵa tartqan edi. Bul qadam 2021 jyly sheneýnikterdiń sanyn 25 paıyzǵa qysqartýǵa múmkindik bermek. «Únemdelgen qarajattyń esebinen qalǵan qyzmetkerlerdiń jalaqysyn kóbeıtetin bolamyz. Eńbekaqysy az memlekettik qyzmettiń qoǵam úshin paıdasynan zııany kóp», degen edi Prezıdent.
Memlekettik qyzmetshiniń jalaqysyn kóterý demekshi, elimizde memlekettik qyzmetshilerge eńbekaqy tóleý júıesiniń qanatqaqty rejimi engizilip, oǵan 2018 jyly Memlekettik qyzmet isteri agenttigi, Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttigi, Ádilet mınıstrligi, birqatar óńirdiń ákimdikteri qatysqan bolatyn. Osy tájirıbeniń nátıjesinde jobaǵa qatysýshy memlekettik organdarda kadrlardyń almasýy 4,9 paıyzdan 3,5 paıyzǵa deıin azaıǵany baıqalady.
Sonymen qatar memlekettik qyzmettiń de tartymdylyǵy arta tústi (konkýrs
1 orynǵa 3,4 esege artty), ortalyqta jáne aımaqtarda eńbekaqy tóleý alshaqtyǵy 70 paıyzdan 16 paıyzǵa deıin qysqardy.
Bul rette Prezıdent osy jobany jergilikti atqarýshy organdarda jáne ortalyq memlekettik organdarda júzege asyrýǵa tapsyrma berdi. Osylaısha, memlekettik qyzmetshilerdiń sanyn kezeń-kezeńimen qysqartý jáne memlekettik apparattyń uıymdyq qurylymyn ońtaılandyrý jumysy laıyqty jalǵasyn tabady. Joldaýda aıtylǵandaı, qurylymdy qaıta ózgertýdiń nátıjesinde únemdelgen qarjyny memlekettik qyzmetshiniń eńbekaqysyn arttyrýǵa baǵyttaý kózdelip otyr.
Sondaı-aq Prezıdent ótken jylǵy Joldaýda 2021 jyldan 1 shildeden bastap elimizde memlekettik qyzmetshilerge qatysty faktorly-baldyq júıe engizilýge tıis ekenin aıtqan bolatyn. Memleket basshysynyń aıtýynsha, mundaı qadam memlekettik qyzmetshilerdiń qulshynysyn arttyryp, jaýapkershiligin nyǵaıta túsedi. Memleket basshysynyń bul tapsyrmasy da nazardan tys qalǵan joq. Búginde elimizde faktorly-baldyq shkala engizýge qatysty jumystar júıelenip, tıisti qadamdar jasalynyp jatyr.
Faktorly-baldyq shkalaǵa kóshý jónindegi qanatqaqty jobaǵa jasalǵan taldaý qyzmetshilerdiń memlekettik qyzmetke degen qyzyǵýshylyǵyn arttyryp, kadr turaqtylyǵyna oń dınamıka bergenin kórsetti. Osylaısha, faktorly-baldyq shkala engizilgeli beri bir bos orynǵa úmitkerler sany ortasha eseppen 2,6 esege ósken. Bul rette Prezıdent faktorly-baldyq shkala engizýge fýnksıonaldyq taldaý jumystaryn jalǵastyrý qajettigin jetkizip, bul jumysty júıelendirýge basa mán berip otyr.
Sonymen qatar elimizde memlekettik qyzmetshilerdiń úzdiksiz bilim alý júıesi men kelisimshart boıynsha qyzmetke alý ınstıtýtyn engizý, memlekettik qyzmet kórsetýdiń sapasyn baqylaý jumystary da jolǵa qoıyldy. Budan bólek, kadrlyq prosesterdi sıfrlandyrý máselesi de erekshe nazarǵa alyndy. Sıfrly sheshimderdi júzege asyrý arqyly qujattar sanyn 83 paıyzǵa tómendetýge, kúndelikti ónbeıtin jumystardy 53%-ǵa azaıtýǵa, qaǵaz qujat aınalymynan tolyq arylýǵa bolady. Sondyqtan memlekettik qyzmet júıesin sıfrlandyrý jumysy áli de jalǵasa bermek. Bul qadamdy Memleket basshysy da qoldaıdy.
Prezıdenttiń tapsyrmasy eń aldymen elimizdegi Memlekettik qyzmet isteri agenttigine júktelgen. Búginde atalǵan agenttik Memleket basshysynyń alǵa qoıǵan maqsattaryn eskere otyryp, strategııalyq, ınnovasııalyq memlekettik qyzmet qalyptastyrýdy kózdep otyr. Iаǵnı elimizde memlekettik qyzmetti kásibılendirý jumysy jalǵasyp jatyr degen sóz. Sapalyq quramdy jetildirý men merıtokratııa qaǵıdatyn saqtaý jáne kadr turaqtylyǵy kórsetkishin jaqsartý máselesi basty nazarǵa alyndy.
Osylaısha, 2019 jylmen salystyrǵanda 2020 jyly sheteldik bilimi bar memlekettik qyzmetshilerdiń sany 7%-ǵa, memlekettik basqarý akademııasyn bitirýshilerdiń sany 8%-ǵa artty. Sondaı-aq memlekettik qyzmettiń tartymdylyǵyn arttyrý isi kadrlardyń jumystan ketý deńgeıin shtattyq sannan 5%-ǵa deıin tómendetýge múmkindik berdi. Osylaısha, bir qyzmet ornyna degen konkýrs el aýmaǵynda 17%-ǵa artyp, 7500 memlekettik qyzmetshiniń mansaby ósti. Bul kórsetkish barlyq konkýrstyń qorytyndysy boıynsha jańa qyzmetke taǵaıyndalǵandardyń 60%-yn quraıdy.
Memleket basshysy ótken jylǵy Joldaýda memlekettik qyzmetti jetildirýge, kadr saıasatyn qaıta qarýǵa, sheshimderdi qabyldaý júıesine jáne onyń oryndalýyna qatysty jaýapkershilik jóninde birqatar tapsyrma bergen edi. Osy maqsattarǵa jetý – eń aldymen zańnamany jetildirýdi jáne praktıkalyq sharalardy iske asyrýdy talap etedi.
2020 jyly Agenttik saıası memlekettik qyzmetti kásibılendirý jumysyn bastady. Sıngapýrdyń Lı Kýan Iý memlekettik saıasat mektebimen birlesip Memlekettik basqarý akademııasy men Nazarbaev Ýnıversıtetinde saıası qyzmetshilerdi oqytýdyń baǵdarlamasy engizildi. О́tken jyly baǵdarlamaǵa 50 saıası qyzmetshi 10 aptalyq kýrs barysynda negizgi qyzmetterinen qol úzbeı, úsh negizgi quzyrettilik blogy boıynsha biliktiligin arttyrdy. Sabaqtardy otandyq bıznes-trenerler men koýchtar ótkizdi. Osy jyly da 50 saıası qyzmetshini oqytý josparlanýda. Sondaı-aq basshylardyń basqarýshylyq tájirıbesin tıimdi paıdalaný maqsatynda Memleket basshysynyń 2020 jylǵy 13 qarashadaǵy Jarlyǵyna sáıkes saıası qyzmetshi rotasııasy engizildi. Osylaısha, saıası qyzmetshiler belgili bir laýazymǵa taǵaıyndalǵan kúnnen bastap ár tórt jyl saıyn rotasııadan ótedi. Bıyl 67 memlekettik saıası qyzmetshi rotasııalanady.
Aýyldaǵy memlekettik qyzmettiń tartymdylyǵyn arttyrý, bilikti kadrlardy tartý maqsatynda 2019 jyly «Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik qyzmeti týraly» zańyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizilgen bolatyn. Máselen, aýyldyq eldi mekenderde turyp, jumys isteýge «B» korpýsynyń memlekettik ákimshilik qyzmetshilerine áleýmettik qoldaýdyń qosymsha sharalaryn usyný týraly norma kózdeldi. Bul norma 2020 jyly iske asa bastaldy. «Dıplommen – aýylǵa!» jobasy aıasynda 100 aılyq eseptik kórsetkish mólsherinde kóterme járdemaqy tóleý jáne 1500 aılyq eseptik kórsetkish mólsherinde eshqandaı paıyzsyz turǵyn úıge bıýdjettik nesıe berý túrinde qoldaý sharalary aıqyndaldy.
Sonymen qatar elimizde memlekettik qyzmetti jetildirýge, qujat aınalymyn azaıtýǵa ákeletin bıznes-prosesterdi ońtaılandyrý boıynsha birqatar shara qabyldanýda. Memlekettik qyzmetshilerdiń jumysyn ońtaılandyrý maqsatynda 13 aqparattyq júıe biriktirilip, memlekettik qyzmet júıesin sıfrlandyrý jumysy iske asyp jatyr. Budan bólek, elektrondy formatta memlekettik qyzmetter kórsetý kórsetkishi de elimizde 2 ese ósti. BUU reıtıngisine sáıkes (UN Global E-GovernmentDevelopmentIndex) ótken jyly elimizde «elektrondy úkimettiń» damý kórsetkishteri 10 pozısııaǵa jaqsarǵanyn baıqaýǵa bolady. Osylaısha, Qazaqstan 193 eldiń reıtıng kórsetkishinde 29-orynǵa turaqtady.
Memlekettik qyzmet, memlekettik qyzmetshi týraly aıtqan kezde osy memlekettik qyzmetshilerdiń arasyndaǵy genderlik teńdik máselesine de toqtala ketýge bolady. Búginde elimizdegi memlekettik qyzmetshilerdiń naqty sany 88 409 adamdy qurasa, sonyń 49 031-y, ıaǵnı 55,5%-y – áıel adamdar. Sondaı-aq memlekettik qyzmette basshylyq laýazymdardy atqaratyn áıelderdiń sany 9 531 adamdy nemese 39,8%-dy quraıdy. Bul rette memlekettik qyzmettegi jalpy basqarýshy laýazymdy atqaratyndardyń jalpy sany – 23 961 adamdy qurap otyr. Al jergilikti memlekettik organdardaǵy áıelderdiń úlesi 21 744 adamǵa nemese 51,9%-ǵa teń. Úzdik úshtikte – Aqmola (63,3%), Soltústik Qazaqstan (61,5%) jáne Shyǵys Qazaqstan (61,4%) oblystary ornalasqan.
