Jartylaı fınalıster anyqtaldy

¼ kezeńge shyqqan 8 úz­dik komanda ishinen irik­telgen 4 ujym endi fınalǵa shyǵý úshin baq synaıdy. Jartylaı fınalǵa joldama al­ǵan tórt quramanyń ishin­de Italııa, Ispanııa jáne Danııa qu­ramalary buǵan deıin kem degende bir már­te Eý­ro­pa chempıony degen már­tebeli ataqqa ıe bolǵan. Al ózin fýtbol álippesin oılap tapqan el sanaıtyn Anglııa 60 jyldyń ishinde áli tuǵyrdyń bıik satysynan kórine al­maı keledi. Aǵyl­shyn­­dar­dyń osy kún­ge deıingi eń iri je­tistigi – úshinshi oryn (1968, 1996 jyldar).

Bıylǵy Eýroda qalaıda bas júldeni Anglııada alyp qalýǵa nıettengen (fınal Londonda ótedi) brıtanııalyqtar óz tarı­hyndaǵy aıtarlyqtaı táýir chem­pıonatty ótkizýde. Garet Saýtgeıttiń komandasy shırek fınalda Ýkraınany 4:0 ese­bimen oısyrata utyp, qurlyq týrnıriniń jartylaı fınalyna shyqty.

Rımde ótken kezdesýdiń 4-mınýtynda aǵylshyndar esep ashyp úlgerdi. Rahım Ster­lıngten pas alǵan kapıtan Harrı Keın mer­gendigimen kózge tústi. Bul – onyń Eýrodaǵy nebári ekinshi goly. Osy goldan keıin azdap abdyraǵan ýkraı­nalyqtar 10-mınýttan bastap es jıdy. Tipti Pıkford qaqpasy ma­ńynda senimdi shabýyldar uıym­dastyra bastady. Iаremchýk pen Iаrmolenko bastaǵan jigitter birneshe ret aıyp alańyna kirip, aǵylshyn jankúıerleriniń záresin ushy­rýmen boldy. Biraq ótkir sha­býyldardyń biri de nátıje bergen joq.

Ekinshi taımda aǵylshyndar qaıtadan qaharyna mindi. Áýe­lete kóterilgen dopqa birin­shi bolyp jetken Harrı Ma­gýaır esepti eselep ketti. Al 50-mınýtta Keın dýbl avtory atandy. «Lıverpýl» lı­­deri Djordan Henderson 63-mınýtta ulttyq qurama sa­pyndaǵy alǵashqy, bul oıyn­daǵy tórtinshi goldy soǵyp, An­glııaǵa senimdi jeńis syılady.

Osylaısha, Andreı Shev­chenko shákirtteri Eýroǵa jańa tarıh jazý úshin kelgen Anglııa qura­masyna qarsy esh amal jasaı almady. Komandalardyń deń­geıi oıyn boıy erekshelenip turdy. Kommentator árip­te­si­miz aıtpaqshy, Doneskiniń «Shah­­ter», Kıevtiń «Dına­mo» oıynshylary men «Tot­ten­­hem», «Manchester Iýnaı­ted», «Manchester Sıtı» oı­yn­shy­larynyń deńgeıi, álbet­te, jer men kókteı bolmaq. Mu­ny Ýkraı­nanyń bas bapkeri An­dreı Shevchenko oıynǵa deıin-aq moıyndap qoıǵandaı edi.

Al buǵan deıin Ázerbaıjan astanasy Bakýde ótken Chehııa men Danııa arasyndaǵy match dat quramasynyń jeńisimen aıaqtaldy. Tartysty bastalǵan kezdesýde jankúıerler goldy kóp kútken joq. Matchtyń 5-mınýtynda Larsennen pas alǵan dat jartylaı qorǵaýshysy Tomas Dıleını esep ashty. Budan soń da aıtarlyqtaı bolmasa da Danııa quramasynyń oıyndaǵy basymdyǵy baı­qalyp turdy. Kasper Hıýl­mand shákirtteri 42-mınýtta tablodaǵy kórset­kishti ese­ledi. Urymtal sátte qajet jer­­den tabylǵan shabýyl­shy Kas­per Dolberg qura­ma­synyń ba­symdyǵyn arttyra tústi. Eki qu­rama úziliske 0:2 ese­bimen at­tandy.

Ekinshi taım bastala salysymen Chehııa quramasy belsendi shabýyldaýǵa kóshti. 49-mınýtta Patrık Shık esep aıyrmasyn qysqartqanda, chehııalyq jan­kúıerlerdiń júreginde je­ńiske degen úmit oty qaıta tutanǵan-dy. Biraq 1:2 esebi oıyn sońyna deıin ózgerissiz qa­lyp, Danııa kelesi kezeńge joldama aldy. Aıta keteıik, Patrık Shık osy chempıonattaǵy besinshi go­lyn soqty. Osylaısha, cheh shabýylshysy gol sany boıyn­sha Krıshtıaný Ronaldýmen teńesti. Sondaı-aq 2004 jylǵy Eýropa chempıonatynda 5 gol soqqan otandasy, surmergen Mılan Baroshtyń da rekordyn qaıtalady.

Qalǵan ýaqytta Chehııa qu­ramasy belsene uıymdastyrǵan birneshe shabýylyn sońyna deıin jetkize almady. Al keı sátte dat shabýylyn toı­tarýǵa biraz ýaqyt jumsaýǵa májbúr boldy. Dopqa ıelik etý jáne pastyń dál berilýi turǵysynan Chehııa quramasy qarsylastarynan sál basym turdy. Degenmen bul az­daǵan basymdyq olardyń esep­te alǵa shyǵýy turmaq, teńes­ti­rýge de múmkindik bergen joq. Ne­mese chehııalyqtar bul az-maz múmkindikti óz kádesine jarata almady degen durysyraq bolatyn shyǵar.

Fınal joldamasy úshin Anglııa men Danııa quramalary oınaıdy. Match 7 shilde kúni Londonda ótedi. Kezdesý Nur-Sultan ýaqytymen 01:00-de bas­talady. Eki komanda da toptyq kezeńde jarytyp gol soqpaǵan, esesine pleı-off kezeńinen bas­tap erekshe kúsh alǵan ujymdar qataryna jatady. Danııa toptyq kezeńniń alǵashqy eki match­ynda jeńilip, alaıda soǵan qa­ramastan toptan shyǵyp qana qoımaı, jartylaı fınalǵa jetip otyr. Eýropa chempıona­ty osyndaı keremetterimen baý­raıdy.

Al birinshi jartylaı fınal matchynda Ispanııa men Ita­lııa kezdesedi. Bul kezdesý 6 shilde kúni Anglııa astanasy – Londondaǵy «Ýemblı» stadıonynda ótedi. Aıta keteıik, Ispanııa shırek fınalda Shveı­­sarııa fýtbolshylarymen negizgi ýaqytta teń oınap, báribir match sońyndaǵy penaltı serııasy arqyly basym tústi. Bir aıta keterligi, kezdesýdiń alǵashqy mınýttarynda Albanyń alys­tan tepken dobyn qaıtarmaqshy bolǵan shveısarııalyq fýtbolshy Zakarııa abaısyzda Zommer qorǵaǵan qaqpaǵa gol soǵyp aldy. О́z kezeginde bul – bıylǵy Eýropa chempıonatyndaǵy onyn­­shy, ıaǵnı rekord avtogol. 60 jyldyq tarıhy bar Kári qurlyq birinshiliginiń barlyq chempıonatynda jalpy 9 avtogol soǵylǵan edi. Bıyl bir chempıonattyń ózinde 10 avtogol soǵyldy. Bi­rin­shilik aıaq­talýyna áli úsh match bar. Demek, bul kórsetkish áli de ja­ńarýy múmkin. 

Taǵy bir shırek fınal bá­sekesinde Italııa birinshi taım­da-aq Belgııany 2:1 ese­bi­men jeńip, jartylaı fı­nalǵa joldama alǵan bolatyn. Bul – Italııa fýt­bol­shylarynyń tarıhı jetistigi. «Skýadra Adzýrra» ókil­deri 2020 jylǵy Eý­ropa chem­pıo­natynyń irikteý keze­ńinen bas­tap búginge deıin qa­tarynan 15-shi (5 match fı­­naldyq kezeńde) oıyn je­ńilis­­tiń ne ekenin bilmeı kele ja­tyr. Sondaı-aq Ro­ber­to Man­chını shákirtteri je­ńilissiz oıyn serııasyn 32-ge deıin jet­­kizdi. Ita­lııalyqtar álem re­kor­­dyn jańalaý úshin áli úsh match jeńilmeýi kerek. Álem­dik rekord Brazılııa men Ispanııaǵa tıesili – 35 oıyn.