Tarıh • 19 Shilde, 2021

Aqbaýyr – qalanyń orny

173 ret kórsetildi

О́tken jyldardan О́skemenniń irgesindegi Aqbaýyr arheologııalyq kesheninde saqtardyń qonystary zerttele bastaǵan. Ereksheligi sol, Aqbaýyrǵa at basyn bursańyz, ejelgi adamdardyń eginshilikpen, metallýrgııamen aınalysqanyna kýá bolasyz.

Belgili arheolog Zeınolla Sama­shevtyń jetekshiligimen saqtardyń otyryqshy bolǵanyn aıshyqtaıtyn 20 shaqty ejelgi qonys tabylǵan.

– Sanamyzda saqtar atqa minip alyp, kóship-qonyp júre bergen degen birjaqty oı qalyptasyp qalǵan. Alaıda olaı emes. Mysaly, birinshi qonysta olar shahta ádisimen qalaıy kenin shyǵarǵan eken. Onda kishkentaı ken saqtalyp qalǵanyn, prosess kezinde tastardyń kúıgenin baıqaýǵa bolady. Kerek dese, eńbek qural­daryn da taptyq. Saqtardyń ken alý tehno­lo­gııasynyń ózi erekshe bolǵan. Shuń­­qyrǵa ot jaǵyp, ústine muzdaı sýyq sýdy quıyp jibergende taýdyń tasy ja­ry­lyp ketip otyrǵan, – deıdi Zeı­nolla Samashev.

Onyń aıtýynsha, taǵy bir qonysta saqtar ártúrli taǵam óndirgen. Sol orynnan tabylǵan kóptegen pesh, dán úkkish jáne dándi daqyldardyń qal­dyǵy – sonyń aıqyn dáleli.

– Osy qonystardyń búkil jelisi bir hronologııalyq kezeńge, bizdiń dáýirimizge deıingi 11-9 ǵasyrlarǵa jatady. Jalpy alǵanda, Aqbaýyrdyń etegi úlken qala bolyp shyqty. Biz endi buǵan qatysty «proto-qala» degen uǵymdy engize bastadyq, – dedi arheolog.

Sonymen qatar «Altaı-Tar­ba­ǵataı qola dáýirinen erte orta ǵa­syrǵa deıin» jobasy boıynsha ob­lystyń birneshe aımaǵynda da qaz­ba jumystary júr­gizilip ja­tyr. Aıtar bolsaq, Tar­ba­ǵa­taı aýda­nyndaǵy Eleke sazynan da erek­she jádigerler tabyldy. Olar­dy ar­heolog Z.Samashev ózimen birge Aq­baýyr­ǵa alyp kelgen eken. Eleke sa­zyndaǵy qaǵan kesheninde qa­ǵan­dardyń denesin órtegen eken. Ar­heo­logter dál sol jerdi taýyp alǵan. Tań­­qalarlyǵy, qoıylǵan zattar­dyń ishinde taqta otyrǵan han beınelengen eki altyn salpynshaq bolǵan.

 

Shyǵys Qazaqstan oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Almatynyń 199 turǵyny koronavırýs juqtyrǵan

Koronavırýs • Búgin, 16:43

Úkimette KQK-daǵy jaǵdaı talqylandy

Úkimet • Búgin, 14:40

Nur-Sultan «sary» aımaqqa ótýi múmkin

Koronavırýs • Búgin, 14:10

OPEK-tiń bas hatshysy kóz jumdy

Álem • Búgin, 13:59

6 shildege arnalǵan aýa raıy boljamy

Aýa raıy • Búgin, 09:43

Shabyt shaqyratyn shahar

Elorda • Búgin, 08:23

Aqjaınaq astana

Elorda • Búgin, 08:22

Ozyq óndiris ornynda boldy

Aımaqtar • Búgin, 08:20

Ult saýlyǵyn ulyqtaǵan megapolıs

Elorda • Búgin, 08:18

Baǵdaryń qalaı, bas qala?

Elorda • Búgin, 08:17

«Astana Operamen» dos bolaıyq

Teatr • Búgin, 08:15

Dımash pen Djekson

О́ner • Búgin, 08:10

Utqanymyz shamaly bolyp tur

Qoǵam • Búgin, 08:05

Irikteýdiń ekinshi kezeńine ótti

Sport • Búgin, 08:02

Egizder festıvali

Qoǵam • Búgin, 08:00

Elordanyń damý dańǵyly

Elorda • Keshe

«Nur-Sultan kitaphanasy»

Elorda • Keshe

Qattalǵan tarıh qazynasy

Elorda • Keshe

Uqsas jańalyqtar