Belgili arheolog Zeınolla Samashevtyń jetekshiligimen saqtardyń otyryqshy bolǵanyn aıshyqtaıtyn 20 shaqty ejelgi qonys tabylǵan.
– Sanamyzda saqtar atqa minip alyp, kóship-qonyp júre bergen degen birjaqty oı qalyptasyp qalǵan. Alaıda olaı emes. Mysaly, birinshi qonysta olar shahta ádisimen qalaıy kenin shyǵarǵan eken. Onda kishkentaı ken saqtalyp qalǵanyn, prosess kezinde tastardyń kúıgenin baıqaýǵa bolady. Kerek dese, eńbek quraldaryn da taptyq. Saqtardyń ken alý tehnologııasynyń ózi erekshe bolǵan. Shuńqyrǵa ot jaǵyp, ústine muzdaı sýyq sýdy quıyp jibergende taýdyń tasy jarylyp ketip otyrǵan, – deıdi Zeınolla Samashev.
Onyń aıtýynsha, taǵy bir qonysta saqtar ártúrli taǵam óndirgen. Sol orynnan tabylǵan kóptegen pesh, dán úkkish jáne dándi daqyldardyń qaldyǵy – sonyń aıqyn dáleli.
– Osy qonystardyń búkil jelisi bir hronologııalyq kezeńge, bizdiń dáýirimizge deıingi 11-9 ǵasyrlarǵa jatady. Jalpy alǵanda, Aqbaýyrdyń etegi úlken qala bolyp shyqty. Biz endi buǵan qatysty «proto-qala» degen uǵymdy engize bastadyq, – dedi arheolog.
Sonymen qatar «Altaı-Tarbaǵataı qola dáýirinen erte orta ǵasyrǵa deıin» jobasy boıynsha oblystyń birneshe aımaǵynda da qazba jumystary júrgizilip jatyr. Aıtar bolsaq, Tarbaǵataı aýdanyndaǵy Eleke sazynan da erekshe jádigerler tabyldy. Olardy arheolog Z.Samashev ózimen birge Aqbaýyrǵa alyp kelgen eken. Eleke sazyndaǵy qaǵan kesheninde qaǵandardyń denesin órtegen eken. Arheologter dál sol jerdi taýyp alǵan. Tańqalarlyǵy, qoıylǵan zattardyń ishinde taqta otyrǵan han beınelengen eki altyn salpynshaq bolǵan.
Shyǵys Qazaqstan oblysy
