Qoǵam • 21 Shilde, 2021

Túrmedegiler túzelip jatyr ma?

786 ret kórsetildi

ES-166/5 erekshe rejimdegi tótenshe qaýipsiz mekemesinen tikeleı reportaj.

Ol jaqta da ómir bar. Ekibastan. Árıne, jadyrap-jaınaǵan erkin ómir qaıdan bolsyn... Degenmen, adamǵa ajal kelmegen soń qaı jerde de, qandaı jaǵdaıda da ómirin súredi Hám Ata Zań boıynsha adam memlekettiń basty baılyǵy bolǵandyqtan, qoǵamnan «alastalǵan» azamattarǵa da jaǵdaı jasalýy kerek.

Aqıqatynda, túrmeni túzeý úshin salady. Sottalýshy jazasyn óteıtin mekemege túsken kúnnen bastap ony bostandyqqa daıyndaıdy. Merzimi bitken soń qońyr tirshilikke qosylyp ketýi úshin tárbıeleıdi. Sarapshylardyń pikirinshe, keıingi jyldary adam quqyqtary jónindegi túrli halyqaralyq uıymdardyń talaby boıynsha elimizdegi túrmeler biraz izgilendi. Al jazasyn óteýshilerdi túzeý úshin naqty qandaı is-sharalar júrgiziledi? Jalpy, Qazaqstandaǵy qazirgi túrmeniń jaǵdaıy qandaı? Biz osy suraqtardyń izimen Nur-Sultan qalasyna qarasty Arshaly kentindegi ES-166/5 túzeý mekemesine bet aldyq.  

 

Álqıssa

 

Qazirgi ýaqytta elimizde 80 qylmystyq-atqarý júıesi mekemesi bar, onyń 16-y – tergeý ızolıatorlary, 6-y – áıelderge arnalǵan mekemeler (kámeletke tolmaǵan qyzdar da), 1-i – kámeletke tolmaǵan er balalarǵa arnalǵan, 18-i – qaýipsizdigi barynsha joǵary mekemeler (qatań rejim), 5-i – tótenshe qaýipsiz mekemeler (erekshe rejim). Munda barlyǵy 33 myń sottalǵan jáne sotqa deıingi ustalǵan azamattar otyr. Táýelsizdik jyldarymen salystyrǵanda qazir túrme sany qysqardy. Máselen, 2014 jyldan beri qylmystyq-atqarý júıesinde 14 mekeme taratylypty. Sondaı-aq tehnıkalyq talaptarǵa saı kelmeýi sebebinen 2019 jyly azyp-tozǵan 4 mekeme, al byltyr taǵy 2 túrme jabylǵan.

Jalpy, keıingi jyldary sottalýshylar sany ósti me, kemidi me? Qandaı qylmys túri kóbeıdi? Sottalǵandardyń qansha paıyzy qaıta qylmysqa barady? Statıstıkalyq málimetterge súıensek, 2020 jyly 28 551 azamat isti bolǵan (onyń 2 646-sy áıel, 396-sy kámeletke tolmaǵandar, 188-i áskerı qyzmetker, t.b.). Jasalǵan qylmystardyń kóbisi aýyr sanattaǵy qylmystar. Al 4 509 sottalýshy qaıta qylmysqa barǵan. Bosap shyqqandar sany – 474.

2021 jyly 13 991 azamat sottalǵan (onyń 1 417-si áıel, 200-i kámeletke tolmaǵandar, 84-i áskerı qyzmetker, t.b.) Bıyl da, salystyrmaly túrde alǵanda, aýyr qylmystylar kóp. Degenmen, qylmys jasaý 2,5 paıyzǵa azaıdy. Al buryn sottalǵan 2 393 azamat qaıta qylmysqa barǵan. Búginge deıin 154 sottalýshy jazasyn ótep shyqty.

Aıta keteıik, Táýelsizdik jyldary elimizde túrli ataýly datalarǵa baılanysty segiz raqymshylyq jasaldy. 1994 jyly, 1996 jyly 10 988 sottalýshy, 1999 jylǵy 15 705, 2000 jyly 7791, 2002 jyly 10 524, 2006 jyly 3 626, 2011 jyly 2 128, 2016 jyly  1 120 jazasyn óteýshi bosatyldy. Al byltyr raqymshylyq jasaý týraly zań qabyldanbady. Bıyl Táýelsizdiktiń 30 jyldyǵyna baılanysty raqymshylyq jasalýy ábden múmkin.

 

ES-166/5 nemese «Vıshnıaǵa» qosh keldińiz!

 

Otyz jylǵa deıin sottalǵandar jazasyn óteıtin bul mekeme – respýblıkadaǵy sanaýly erekshe rejimdegi tótenshe qaýipsiz túrmelerdiń biri (irgetasy 1957 jyly salynǵan). Iаǵnı mundaǵylardyń kóbisi birneshe ret isti bolǵandar men asa aýyr qylmys jasaǵandar. 2019 jyly 588 sottalýshy ustalsa, 2020 jyly 593, al bıyl 721 jazasyn óteýshi bar. Negizinen, mekeme syıymdylyǵy 800 adamǵa arnalǵan.

Qazir munda 25 pen 65 jas aralyǵyndaǵy sottalǵandar jazasyn ótep jatyr. Onyń ishinde 29 jylǵa bas bostandyǵynan aıyrylǵan azamattar da bar. Sottalýshylardyń kóbisi ózge ult ókilderi (274 qazaq, 277 orys, 12 belorýs, 6 ázerbaıjan, 9 ıngýsh, 22 nemis, 19 tatar, 39 ýkraın).

Búginde mekemede 10 jasaq bar. Ár jasaq jeńil, jeńildetilgen, aýyr jáne óte aýyr qylmysy úshin jazasyn óteýshilerge arnaıy bólingen. Bir jasaqta, shamamen 60-70 sottalýshy bar, al olar ornalasqan bólmede 6-7 jazasyn óteýshi birge turady.

Shtat boıynsha 71 qyzmetker jumys jasaıdy (qazirgi ýaqytta naqty 60 qyzmetker bar). Budan bólek 125 sarbazdan turatyn áskerı rota baqylaý qyzmetin atqarady.

Mekemede barlyǵy 101 beınekamera jumys istep tur. ES-166/5 mekemesi basshysynyń mindetin atqarýshy ádilet podpolkovnıgi Aǵybaı Mýhınniń aıtýynsha, aldaǵy ýaqytta 900 jańa úlgidegi beınekamera ornatylýy múmkin. Sondaı-aq mekeme basshysy kelesi jyly eki qabatty jataqhananyń qurylysy josparlanyp otyrǵanyn atap ótti.

 

Qylmyskerdiń bir kúni

 

Osy biz túrmedegi jazasyn óteýshiler týraly ne bilemiz? Bizge túrmege túsken adam tańerteńnen qara keshke deıin tar qapasta otyratyndaı kórinedi. Aqıqatynda, olaı emes.

Mekemeniń tárbıe, áleýmettik-psıhologııalyq jumysy bóliminiń meńgerýshisi ádilet maıory Álibek Turymovtyń aıtýynsha, kez kelgen mekemeniń kún tártibi sol mekeme basshysynyń buıryǵymen bekitiledi. Onda sottalýshylarǵa 8 saǵattyq uıqy, kúnine úsh mezgil tamaq ýaqyty mindetti. Tańǵy altyda oıanady (jeksenbi jáne mereke kúnderi 7-de), 22.00-de uıqyǵa jatady: táýligine úsh ret barlyq jasaqqa kartotekalyq sanaq júrgiziledi. Al kúnniń qalǵan ýaqyty ár jasaqtyń ishindegi tárbıelik, saptyq baıqaý, dáris oqý, aqysyz jumystar, basqa da túrli kún rejımindegi josparǵa baılanysty bólinedi.

1

Jasaqta bolatyn dárister áleýmettik oqytýǵa baılanysty ártúrli taqyrypta ótedi. Dáristi jasaq tárbıeleýshileri oqıdy. Iаǵnı bul kóbinese mekemedegi ishki tártiptiń jaqsarýy maqsatynda júrgiziledi.

Sottalýshylar túski astan keıin óziniń jeke jumystaryn retteı alady. Mysaly, kıimin tiktirý, aıaq kıimin jóndeý, t.b. Aıta keteıik, jazasyn óteýshilerge mekeme tarapynan belgili bir ýaqytta qalyń kúrteshe, bas kıim, jyly shalbar, qalyń etik, HB kostıým, juqa aıaq kıim, matras jáne jatyn orynǵa qatysty barlyq kerek-jaraq beriledi. Sondaı-aq tústen keıin óz jasaqtarynda ústel tennısi, shahmat, toǵyzqumalaq oıyndaryn oınaı alady. Al demalys, mereke kúnderi mekeme aýmaǵyndaǵy sport alańynda túrli sport oıyndary uıymdastyrylady. Aptasyna bir ret monshaǵa baryp, shashtaryn alady. 

Sottalǵandarǵa túzeý mekemesiniń aýmaǵynda daǵdyly jaǵdaıda jylyna tórt ret (úsh qysqamerzimdi, bir uzaqmerzimdi) kezdesýge ruqsat. Iаǵnı 2 saǵatqa deıin qysqamerzimdi jáne 2 táýlikke deıin uzaqmerzimdi kezdesý beriledi. Al jeńildetilgen jaǵdaıda úsh qysqamerzimdi, úsh uzaqmerzimdi, qatań jaǵdaıdaǵy sottalýshylarǵa jylyna úsh ret qysqamerzimdi kezdesý belgilengen.

– Koronavırýs pandemııasyna baılanysty búginde sottalǵandardyń týǵan-týystarymen uzaq jáne qysqamerzimdi kezdesýlerine tyıym salynǵan. Olar beınebaılanys arqyly eki saǵatqa deıin sóılese alady. Ol úshin mekemede arnaıy qurylǵylarmen jabdyqtalǵan bólme bar, – deıdi mekeme basshysy.

Sondaı-aq ol jazasyn óteýshilerdiń taksafon arqyly týǵan-týystaryna habarlasý múmkindikteri bar ekendigin aıtty. Sottalǵandar belgilengen keste boıynsha aıyna 4-5 ret 15 mınýtqa deıin sóılesýlerine ruqsat.

Mekeme ókiliniń sózinshe, sottalýshylar arasynda túrli quqyqbuzýshylyqtar bolyp turady. Máselen, kún tártibin buzý, tyıym salynǵan zattardy saqtaý, isteý nemese bireýge berý, t.b. Mundaı quqyqbuzýshylyqtar ár jasaqtaǵy tintý kezinde anyqtalady. Rastalǵan jaǵdaıda mekeme erejesine sáıkes sottalýshyǵa shara qoldanylady, ıakı qatań rejimdegi jasaqqa aýystyrylady. Olar bir jyl kóleminde sol jasaqtyń quramynda bolady.

– Qatań rejimdegi jasaqtaǵy sottalǵandarǵa qatysty belgili tyıymdar bar. Olarǵa kúnine 1,5 saǵat qana taza aýada tynystaýǵa múmkindik beriledi. Sonymen qatar kezdesý sany da shekteýli. Taksafondy da paıdalana almaıdy, – deıdi mekeme ókili.

Sondaı-aq kezdesý barysynda ákelingen sálem-saýqattyń arasynda tyıym salynǵan zattar tabylǵan faktiler de tirkelgen. Máselen, qulaqqap, uıaly telefon, sım-karta, temeki, sirińke, ottyqtar. Al túrmeden qashý áreketteri 2016 jyldan keıin tirkelmegen.

 

Karantın qalaı ótti?

 

Jazasyn óteýshiler jylyna eki ret medısınalyq tekserýden ótedi. Atap aıtsaq, flıýorografııa, terapevt, psıhıatr, stomatolog, ftızıator jáne qan analızderi. 

Aıta keteıik, mekemede 28 túrli sanattaǵy múgedek sottalýshy bar. Olar úshinshi jasaqqa toptastyrylǵan. Bul sanattaǵylar múgedektik járdemaqylaryn alady. Bul jasaqtaǵylarǵa kúnine eki ret demalýǵa ruqsat jáne jalpy tártipke saı uıqy rejimin ustanbaıdy. Sondaı-aq óndiristik jumystarǵa da jiberilmeıdi.

2020 jyldyń naýryzynan bastap mekeme karantınge jabylyp, qyrkúıekte ǵana kezdesýge ruqsat berilgen. Al qazir oblystyń qyzyl aımaqta turǵanyna baılanysty kezdesýlerge tyıym salyndy (tek beıne-baılanys arqyly sóılese alady).

Osy ýaqytqa deıin mekemede koronavırýspen aýyrǵan sottalýshylar tirkelmegen. Medısınalyq bólimniń meńgerýshisi Dınara Qasymovanyń aıtýynsha, 546 sottalýshy vaksına alǵan. «Birinshi komponentti alýshylarǵa «Spýtnık V» vaksınasy salyndy, keıin Birikken Arab Ámirlikterinde óndirilgen qytaılyq «Hayat-Vax», al qazir qytaılyq «CoronaVac» vaksınasy egilip jatyr. Qazirgi tańda 499 sottalýshyǵa atalǵan vaksınalardyń eki komponenti de salyndy. Al 78 jazasyn óteýshi áli egilmedi, olardyń densaýlyqtary baqylaýda. 98 sottalýshy vaksına qabyldaı almaıdy», dedi.  

 

Oqý – basty mindet

 

Konstıtýsııaǵa sáıkes elimizde 30 jasqa tolmaǵan sottalýshynyń orta bilimi joq bolsa, jazasyn óteý merziminde oǵan orta bilim berilýi tıis. Osy maqsatta mekemedegi orta mektepte 7-11 synyptarda 16 oqýshy (sottalýshy) oqıdy. Onyń altaýy bıyl 11-synypty, bireýi 9-synypty aıaqtady. Al 7-8 synyptarǵa qabyldaý oqý jyly bastalǵanǵa deıin júrgiziledi. Orta bilim beretin 9 muǵalim Arshaly kenti men janynda ornalasqan Aqbulaq, Birsýat aýyldarynan keledi. Mektep bitirýshilerge negizgi orta bilim týraly attestat jáne jalpy orta bilim týraly attestat beriledi.

Budan bólek Agrotehnıkalyq kolledj 5 mamandyq boıynsha oqytady. Atap aıtsaq, sottalýshylar dánekerleýshi, aspaz, temir jonýshy, santehnık, qurylysshy mamandyqtaryn ıgere alady. Aspaz ben dánekerleýshiler 1 jyl 10 aı oqysa, qalǵan mamandyqtaǵylar 10 aı merziminde oqıdy. Bıyl osy 5 top boıynsha 52 sottalýshy oqýyn aıaqtaǵan. Al aldaǵy ýaqytta kolledjde 95 azamat oqýyn bastamaq.

Kitap oqý úshin, aldymen nıet, odan soń ýaqyt kerek deıdi. Ásirese, túzetý oryndaryndaǵy jazasyn óteýshilerdiń jata-jastana kitap oqýǵa múmkindikteri bardaı kórinedi. Ol degenińiz, bir jaǵynan, ýaqyt óltirý, ekinshiden, rýhanı baılyq emes pe?! Qaı turǵydan alyp qarasaq ta kitap oqý jaman ádetke jatpaıdy. Ári-beriden soń túrmede ótken jıyrma jylda kitap kemirgennen bólek kóp dúnıe úırenýge bolady, tipti ózge ult ókilderine qazaq tilin úıretse, endigi saırap-aq ketetin ýaqyt.

Álde kitap oqymastyń keıipi túrmede de sol keıip pe? Endi bir jaǵynan, olar kitap oqymaǵandyǵynan qylmys jasap jatqan joq. Kitap oqý – qylmysty tyıady degen de sóz emes. Statıstıkalyq málimetterge súıensek, jalpy sottalýshylardyń kóbisi joǵary bilimdi azamattar. Álqıssa. Kitap oqýdan bastalǵan áńgimemizdiń negizgi baǵyty kitaphana edi. Jalǵastyraıyq.

Mekeme kitaphanasynda 4000-nan asa túrli janrdaǵy kitap bar. Baıqaǵanymyzdaı, onyń kóp bóligin orys tilindegi kitaptar quraıdy.

Kitaphanashy dinı kitaptarǵa qaraǵanda kórkem shyǵarmalar jıi oqylady deıdi. Máselen, jyl basynan beri 600-ge jýyq oqyrman (sottalýshy) myńnan asa kitap alypty. Sondaı-aq «Iýrıdıcheskaıa gazeta», «Zań», «Úmit sáýlesi», «Mysl» gazet-jýrnaldary kelip turady. Kitaphanaǵa ár jasaq óz kestesi boıynsha kire alady.

Karantın ýaqytynda sottalýshylardyń kezdesýlerine tyıym salynǵandyqtan, kóńilderin aýlaý úshin kitap oqýdan baıqaý ótkizilgen. Bul respýblıka boıynsha alǵash ret Qaraǵandy qalasynda ótse, keıin Nur-Sultan qalasyndaǵy osy mekemede jalǵasty. Baıqaý qorytyndysy boıynsha 16 sottalýshy marapattalǵan.

Ádetimizshe, kitaphanashydan Abaıdy, Áýezovti suradyq. «Abaı joly» romanynyń oryssha nusqasy ǵana tur eken. Al «Adasqannyń aldy – jón, arty – soqpaq» degen Abaıdy taba almadyq.

 

Túrmedegi talanttar

 

Qoǵam túrmedegi taǵdyrlardan habarsyz. Olar da kitap oqıdy, sýret salady, kıim tigedi, aǵash jonady, buıym jasaıdy. Tipti, adam tańǵalarlyq qabileti bar jandardy da sol jaqtan jolyqtyrasyz. Túrli taǵdyr – túrli talant.

Onyń kemesi teńizdiń surapyl daýylyna tótep beretindeı alyp edi. Jelkeni de bıik. Aǵash-kemeniń ár detali oılastyrylǵan: úsh qabaty men tor terezeler, baspaldaqtar, arqan, tipti «teńizshilerdi» de baıqadyq. Al jelkenin aǵash-taıaqshamen kóterip, jippen keripti. Shynaıy shyqqany sonshalyq, búgin-erteń teńizge shyǵatyndaı daıyn tur. Osy bir úlken qara kemeniń qatardaǵy sottalýshynyń qolynan shyqqanyna kim senedi...

2

Teńizdi bárimiz ańsaımyz. Árkimniń júrek túkpirinde «kúndelikti qońyr tirshilikten qol úzip, teńizdi kórsem ǵoı» degen arman jatyr. Ár adamnyń oı-qııalynda óziniń «Tıtanıgi» bar. Bárimizdiń kúnderdiń bir kúni teńizge sapar shekkimiz keledi. Sodan bolar, teńiz de arman sııaqty: ushy-qıyry joq tereń. Eń bastysy, teńiz degen – bostandyqtyń, erkindiktiń sımvoly. Sheberhanadaǵy shań basqan alyp aǵash-keme de onyń óz «Tıtanıgi», óz armany.

Bul sheberhanada túrli buıymdar men úı jıhazdary jasalady. Dombyra, toǵyzqumalaq, shahmat taqtalary, shkaf, oıýly ústelder men sandyqshalar. Daıyn bolǵan ónimder tapsyrys berýshilerge jóneltiledi. Sheberdiń aıtýynsha, Balalar úıine de kómektesip turady eken. Aıta keteıik, sheberhana 35 sottalýshyny jumyspen qamtyp otyr. Sondaı-aq mınıstrdiń buıryǵy boıynsha keı jazasyn óteýshiler óz aǵashtarymen nemese basqa da qural-jabdyqtarmen qolóner buıymdaryn jasap, úılerine jibere alady.

Al naýbaıhanada 7 adam eńbek etedi. Munda táýligine 520-530 dana nan pisiriledi. Barlyǵy osy mekemeniń ashanasyna arnalǵan.

Tigin sehynda buǵan deıin polısııa formasy, sottalýshylar kıimi, t.b. tapsyrys boıynsha túrli zattar tigilipti. Al byltyr karantın ýaqytynda obaǵa qarsy halattar, medısınalyq bas kıimder men halattar, qolǵap, sondaı-aq 30 myń betperde tikken. Eki sehta barlyǵy 26 tigin mashınasy bar. 19 sottalýshy jumys isteıdi.

Atalǵan jumys oryndarynyń kóbisi Ishki ister mınıstrligi janynan qurylǵan «Eńbek» respýblıkalyq memlekettik kásipornyna jatady. Budan bólek mekemede 5 IP óz kásibin júrgizip otyr. Nátıjesinde, túrli óndiris aımaqtarynda jalpy sany 216 sottalýshy jumyspen qamtylǵan. Olar aptanyń bes kúni jumys istep, Eńbek kodeksine saı aılyq alady. Eńbekaqylary ár túzeý mekemesiniń depozıttik shotyna, al salyǵy bıýdjetke aýdarylady. Keltirgen zalalyn ótep jatqandardyń jalaqysynan 50 paıyzy ustalady. Aılyq ýaqytymen jáne kelisimdi eki túrge bólinedi. Iаǵnı ortasha aılyq eńbekaqy 8 saǵat eńbek etetinder úshin 42 500 teńge, al kelisimdi eńbekaqy (ortasha) 98 033 teńgeni quraıdy. Respýblıka boıynsha byltyr jazasyn óteýshilerge aýdarylǵan jalaqy somasy 703,5 mln teńgeni quraǵan.

Qazirgi tańda jazasyn óteýshilerdiǵ 19 myńnan astamy eńbekke jaramdy. Naqtyraq aıtsaq, 61,6 %, ıaǵnı 12 myńnan astam jazasyn óteýshi jumyspen qamtylǵan. Budan bólek mekemelerdegi sharýashylyq kyzmette isteıtin 2 968, basqa da tólenetin jumys oryndarynda 5 161 sottalýshy eńbek etedi.

Memlekettik kásiporyn ókiliniń aıtýynsha, qazirgi tańda túzeý mekemeleriniń óndiristik aýmaǵyndaǵy 181 391 sharshy metr alańda jumystar júrgizilýde. Qalǵan 77 595 sharshy metr óndiristik alań bos tur. Iаǵnı kásipkerlerdiń qosymsha óndiris ashýyna bolady. Kásiporyn tarapynan tegin ǵımarattar men jer beriledi. Al kásipkerler paıdalanylǵan kommýnaldyq resýrstarǵa ǵana aqy tóleıdi.

Aıta keteıik, jazasyn óteýshiler aqyly jumystardan bólek jasaq kestesine saı 2 saǵat mekeme aýmaǵyndaǵy mindetti ári tegin sharýashylyq jumystarǵa tartylady.

P.S.: Biz mekeme aýmaǵyndaǵy óndiristik oryndardy aralap júrgende alystan talyp bir án estilip turdy. Túrme sahnasyna qaraı aıańdadyq.

Sottalýshy Ǵarıfýllın 2014 jyldan beri osy mekemede jazasyn ótep júr. Bar óneri – án jazady, sonysyn naqyshyna keltire oryndaıdy. Keıde túzeý mekemesindegi basqa da sottalýshylardyń jazǵan óleńderine án shyǵarady eken. Beınelep aıtqanda, osy mekemeniń talantty juldyzy. Buryn gıtarada ǵana oınaǵan ol ıamahany túrmeden úırenipti. Biz barǵanda óz «repertýarynan» «Letnıe dojdı» degen ánin oryndap berdi. Tyńdaǵan qulaqta jazyq bar ma, daýysy da, áni de júrek tolqytady.

 

Sonymen...

 

Jalpy, elimizde memlekettik bıýdjetten túzetý mekemelerine az qarjy bólinbeıdi. Máselen, biz baryp qaıtqan ES-166/5 mekemesi basshysynyń málimetinshe, 2020 jyly 326 mıllıon, al bıyl 419 mıllıon qarjy bólingen. Byltyr sottalýshynyń tamaqtanýyna 870 teńge bólinse, ol soma bıyl 1290 teńgeni qurady. Iаǵnı buryn ár sottalýshyǵa 400 gr nan belgilense, qazir 650 gramǵa ulǵaıtylǵan. Osy sııaqty basqa da tamaq ónimderiniń kólemi kóbeıtildi. Al respýblıka kóleminde memlekettik bıýdjetten sottalǵandardy ustaýǵa 2020 jyly 40 mlrd 741 mln teńge, 2021 jyly 43 mlrd 287 mln teńge qarajat bólingen.

Baıqap qarasaq, túrmede de qosymsha bir iske úırenýge hám azyn-aýlaq aqsha tabýǵa múmkindik bar. Tipti, túzetý mekemelerinde óndiristik oryndardy júıeli túrde kóbeıtip, eki tarapqa da paıdaly etýge bolady. Bálkı, sonda memlekettik bıýdjetten túzetý mekemelerine bólinetin qarjy únemdeler. Bálkı, eńbek sottalýshylardyń qoǵamda durys ómir súrýine sep bolar...

Sońǵy jańalyqtar

Dollar qymbattady

Qarjy • Búgin, 10:59

Elordada áýe shary qulady

Oqıǵa • Búgin, 10:37

Qarjy mınıstriniń orynbasary taǵaıyndaldy

Taǵaıyndaý • Búgin, 10:24

EQYU Bas hatshysy Qazaqstanǵa keledi

Parlament • Búgin, 09:31

Beısenbige arnalǵan aýa raıy boljamy

Aýa raıy • Búgin, 09:00

Uqsas jańalyqtar