Jarkent krahmal-sirne kásiporny jylyna álemdik sapaǵa saı 30 myń tonna ónim shyǵarady
Elbasynyń aýyl sharýashylyǵy salasyn damytyp, shıkizat óndirýmen shektelmeı qaıta óńdeý jumysyn tereńdetý týraly bergen tapsyrmasyna sáıkes, Almaty oblysynda ashylǵan Jarkent krahmal-sirne zaýyty búginde bir ǵana júgeriden álemdik standartqa saı 18 túrli ónim shyǵarýda. Naqtylaı tússek, azyq-túlik ónerkásibinde shyryn túrinde, al mal sharýashylyǵynda azyq retinde paıdalanylady.
Jarkent krahmal-sirne kásiporny jylyna álemdik sapaǵa saı 30 myń tonna ónim shyǵarady
Elbasynyń aýyl sharýashylyǵy salasyn damytyp, shıkizat óndirýmen shektelmeı qaıta óńdeý jumysyn tereńdetý týraly bergen tapsyrmasyna sáıkes, Almaty oblysynda ashylǵan Jarkent krahmal-sirne zaýyty búginde bir ǵana júgeriden álemdik standartqa saı 18 túrli ónim shyǵarýda. Naqtylaı tússek, azyq-túlik ónerkásibinde shyryn túrinde, al mal sharýashylyǵynda azyq retinde paıdalanylady.
Zaýyttyń tehnıkalyq jabdyqtary Germanııa, Túrkııa, Fransııa memleketterinen ákelip ornatylǵandyqtan, álemdik standartqa saı keledi. 2007 jyly Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń óz qolynan «Altyn sapa» syılyǵyn alǵan kezde ujym músheleri aldaryna árdaıym joǵary jetistiktermen kórinip, álemdik sapaǵa saı ónim óndirip, agroóndiris kesheni kásiporyndarynyń týy ispetti bolýǵa mindetteme qoıǵan-tyn. Búginde sol ýáde údesinen shyǵyp otyr. Jańa zaýyttyń iske kirisýi óńirdegi áleýmettik máselelerdiń de oń sheshimin tabýyna yqpal etip, búgingi tańda 270 adamdy jumyspen qamtamasyz etýde. Kásiporynnyń barlyq jumysshylary áleýmettik kepildikpen qamtamasyz etilgen. Krahmal-sirne zaýytynyń jazıraly Jarkent jerinen ashylýy beker emes. Keńestik dáýirdiń ujymdastyrý kezeńinen beri qatar ornalasqan Panfılov, Uıǵyr, Eńbekshiqazaq aýdandary jumysshylary júgeri ósirýdi negizgi kásibine aınaldyryp, erte kóktemde qunarly topyraqqa egip, ala jazdaı dala arýyn kútip, baptap ósirip altyn kúzde taý-taý ónim jınap, nápaqalaryn sol ónim berekeliliginen tabýǵa ábden mashyqtanǵan. Dala arýy dep te áspetteletin júgeriniń 60 myń tonnasyn atalǵan zaýyt alǵashqy kezeńde eki jaqqa da tıimdi baǵamen satyp alyp óńdeýde.
Negizi júgeriden alynatyn krahmal osy ósimdik boıyndaǵy qosalqy kómirsýy glıýkoza qaldyqtarynan túziletin amıloza men amılopektınnen turady. Un tárizdi aq untaq kartop, bıdaı, júgeri krahmaly kýlınarııasy jáne kondıter fabrıkalarynda paıdalanylady. Al sirne – krahmaldan tolymsyz qyshqyl gıdrolızi jolymen alynatyn qoıý shárbat tárizdi tátti ónim. Sirne óndirisine krahmal gıdrolızi, qyshqyldy beıtaraptandyrý, gıdrolızatty tazalaý, sirneni qaınatyp qoıýlandyrý, salqyndatyp, býyp-túıý kiredi. Krahmal-sirnelik ónerkásip glıýkozalyq qant pen taǵamdyq glıýkozany shyǵarady. Glıýkoza óndirýdegi shıkizat – krahmal. Krıstaldyq glıýkoza taza da tátti, ári tez sińetin joǵary sapaly tamaq ónimi. Kondıterlik nan-toqash ónimderin, jemis konservilerin, qoıýlatylǵan sút, balmuzdaq, lıker-araq ónimderin jáne kýlınarııalyq ózge ónimderdi shyǵarý úshin glıýkoza paıdalanylady. Bile bilsek, bul Jarkent krahmal-sirne zaýytynyń qundylyǵyn arttyrady.
Sóıtip, Jetisý jerinde Qazaqstan ǵana emes Ortalyq Azııada salynbaǵan, salynǵan kúnde dál osy óńirdegideı júgerini ózderi ósirip, ózderi óńdep álemdik standartqa saı sapamen rynokqa shyǵarǵan zaýyt júıeli jumys júrgizýde. Basty ustanymy – álemdik sapaǵa saı shyǵarǵan ónim sapasyn tómendetpeý. Sóıtip, senim bıiginen túspeı óńir halqyn turaqty jumyspen qamtı otyryp, áleýmettik máselelerdiń oń sheshimin taba berýine yqpal ete beretindikterine nyq senimdi.
Jalpy, Jarkent krahmal-sirne zaýytyn ýaqyt talabyna saı salyp, jóndeý jumystaryn júrgizýde «Ýnıversal» óndiristik kompanııasynyń prezıdenti Zákirjan Kýzıevtiń eren eńbek sińirgenin aıta ketý kerek. Jylyna 30 myń tonna ónim shyǵaratyn zaýyttyń tek jobasyn qarjylandyrýǵa 1800,0 teńge jumsalǵany kóp nárseni ańǵartady. Eń bastysy, zaýyt halyq qajettiligin tolyq ótep otyr. О́ńir jurtshylyǵy esh alańsyz úırenshikti kásibi – júgerisin egip, pisip jetilgen soń irgedegi zaýytqa aparyp ótkizip, eńbeginiń óteýin alatynyna kámil senimdi.
Nurbol ÁLDIBAEV,
«Egemen Qazaqstan».
Almaty oblysy.
