Boljam boıynsha 2050 jylǵa qaraı ońtústik aımaqtaǵylar 5 mıllıonnan asyp, jumyssyzdyq máselesi qıyn túıinniń birine aınalmaq. Al turǵyndary mıllıon adamǵa deıin azaıatyn soltústikte kerisinshe jumys kúshi jetispeýi qazirdiń ózinde baıqalady. Osyǵan oraı qazir «Eńbek» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda ońtústikten júzdegen otbasy soltústik óńirlerden meken tapty. Az jyldyń aıasynda bir ǵana Qyzylorda oblysynan ózge óńirlerge 563 otbasy qonys aýdardy.
Nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı kásipkerlikti damytýdyń 2017 – 2021 jyldarǵa arnalǵan «Eńbek» memlekettik baǵdarlamasynyń «jumys kúshiniń utqyrlyǵyn arttyrý, jumys kúshi kóp óńirlerden jumys kúshi jetispeıtin óńirlerge qonys aýdarý» baǵyty boıynsha oblysta birqatar jumys júrgizilýde. Jeti jyldan beri Syr boıynan Qostanaı oblysyna – 173, Soltústik Qazaqstanǵa – 166, Shyǵys Qazaqstanǵa – 151, Pavlodar oblysyna 73 otbasy qonys aýdarǵan.
– Qyzylorda men Shyǵys Qazaqstan oblystary ákimdikteri arasyndaǵy memorandýmǵa sáıkes qyzylordalyqtar 2014 jyldan beri elimizdiń shyǵysyna qonys teýip, ornalasa bastaǵan. Keıin bul bastama memlekettik baǵdarlama aıasynda jalǵasyn tapty. Kóshetinder qatary byltyrǵa deıin udaıy ósip otyrdy. Búginde dúnıe júzin jaılaǵan pandemııanyń kesirinen kósh kidiristep tur. Byltyr jumys kúshin qajet etetin aımaqtarǵa 114 tútin kóshse, bıyl 6 otbasy Qostanaı oblysynan turaq tapty. Jalpy, osy jyly 60 shańyraq qonys aýdarmaq nıette, – deıdi oblystyq Jumyspen qamtýdy úılestirý jáne áleýmettik baǵdarlamalar basqarmasy basshysynyń orynbasary Janar Dáýletbaeva.
Qonys aýdarýshylar, negizinen, soltústik aımaqtardaǵy kásiporyndar men aýyl sharýashylyǵy, densaýlyq saqtaý, bilim berý jáne qyzmet kórsetý uıymdaryndaǵy jumystarǵa ornalasqan.
Jaqynda óńirge Pavlodar oblysynan delegasııa kelip, oblys aýdandaryn aralady. Olar kezdesýlerde ońtústik aımaqtardan jumys kúshi tapshy óńirlerge qonys aýdarý memleket júrgizip otyrǵan eń utymdy baǵdarlamalardyń biri ekendigin jetkizdi.
Mysaly, Pavlodar óńirinde biliktilikti talap etetin mamandyqtar boıynsha 1100-den astam bos jumys orny bar. Eki qolǵa bir kúrek izdegender úshin basqa da jumys jeterlik. Syrboıylyqtarmen kezdesýde Pavlodar oblystyq Jumyspen qamtýdy úılestirý jáne áleýmettik baǵdarlamalar basqarmasynyń basshysy Almıra Dıýsıpova Kereký óńirinde aǵylshyn tili, matematıka pánderiniń muǵalimderi, mehanızatorlar, agronomdar, mal dárigerleri, densaýlyq saqtaý salasynyń mamandary qat ekendigin atap ótti. Osy jyly oblys 500 qandasty jáne elimizdiń eńbek kúshi artyq óńirlerinen 2600 qonys aýdarýshyny qabyldaýdy josparlap otyr. Búginge deıin sol aımaqqa kóship barǵan 262 qandas pen 1155 ishki qonys aýdarýshy óńirlik kvotaǵa kirip, memlekettik qoldaýǵa ıe bolǵan.
– Úkimet aıqyndaıtyn óńirlerge erikti túrde qonys aýdaratyn adamdarǵa memlekettik qoldaý sharalaryn kórsetýdi kózdeıtin «Eńbek» baǵdarlamasy aıasynda ońtústikten soltústikke qonys aýdarý 2017 jyldan bastaý alǵanyn bilesizder. Sodan beri kóptegen otbasy bizdiń aımaqqa qonys aýdaryp, jumys istep jatyr. Dál qazir oblys aýdandarynan 437 mekeme 2291 bos jumys ornyn usynyp otyr, – dedi basqarma basshysy.
«Eńbek» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda Pavlodar oblysyna qonys aýdaryp, memlekettik jaldamaly úı alǵysy keletin otbasylar úshin 57 bos baspana bar. Meımandar men jergilikti turǵyndardyń kezdesýlerinde turǵyn úıdi jaldaý boıynsha shyǵystardy óteýge 12 aı ishinde tólenetin sýbsıdııa jınaqtalyp, bir rettik tártipte tólenetini, otbasynyń ár múshesine 70 aılyq eseptik kórsetkish mólsherinde bir ret sýbsıdııa beriletini, kóship barǵandar arasynan eńbekke jaramdy jastaǵylar mamandyqtaryna sáıkes jumyspen qamtylatyny túsindirildi. Mamandyǵy joqtardy jumysqa ornalastyrý, shaǵyn kásipkerlikpen aınalysatyndarǵa grant pen mıkrokredıt berý de qarastyrylǵan.
Osyndaı júzdesýler ústinde soltústik óńirlerge qonys aýdarýǵa qyzyǵýshylyq tanytqandar túrli saýal qoıdy. Ár aýdandaǵy Jumyspen qamtý ortalyqtarynda turǵyndarǵa qajetti málimetter qaldyryldy.
Jasyratyny joq, kóship barǵandardyń arasynan qaıtyp kelip jatqandar da bar. Olardyń deni soltústiktiń aýa raıyna úırenise almaǵandaryn aıtady. Osy rette baǵdarlama boıynsha Syr boıynan kóship, Soltústik Qazaqstan oblysynyń Aqqaıyń aýdanynyń turǵyny atanǵan áriptes qaryndasymyzben habarlastyq. Qyzylordadaǵy jergilikti ýnıversıtetti bitirgen ol áýelgide aýdandyq basylymda jumys istepti, kóp uzamaı arnaıy bilim alyp, mádenıet salasynyń qyzmetkeri atanǵan. Erinbeı eńbek etseń, qaı ortaǵa da syıyp ketýge bolady. Mysaly, Qyzylordadan qarapaıym maman retinde attanyp, qazir mekeme basqaryp otyrǵan azamattar da bar.
Oblystyq Jumyspen qamtýdy úılestirý jáne áleýmettik baǵdarlamalar basqarmasynyń mamandary memleket tarapynan kórsetiletin kómekten bólek, keıbir sharýashylyqtar kóship barǵandardyń qorasyna mal kirgizip, otyn-sý, jemshóbin túsirip, kómek kórsetip jatqanyn aıtady. Osynyń arqasynda ońtústikten kóship barǵandar soltústikke tez sińip, turaqtap qalyp jatyr. Osy saparda soltústikten ádeıilep kelgen sheneýnikter óndiris salasyna Reseıden oqý bitirip kelgen jergilikti jastardy da shaqyrypty.
Bir sózben aıtqanda, Syr boıynan soltústikke bet alǵan kósh jalǵasyp jatyr. «Elge el qosylsa – qut» degendeı, bul el bolashaǵyna degen senimdi nyǵaıta túsedi.
Qyzylorda
