Árıne, olardyń bárin birdeı aqtaýdan aýlaqpyz. Biraq túrli sebeppen zań quryǵyna ilikken sheneýnikterdiń arasynda sot úkimimen kelispeıtinin aıtyp, ádildik izdep shyrqyrap júrgen azamattar da kezdesedi. Solardyń biri – bıyl sáýir aıynda sot úkimimen bes jarym jylǵa bas bostandyǵynan aıyrylǵan Qostanaı aýdany ákiminiń burynǵy orynbasary Rýstam Sadyqov. Búginde temir tordyń arǵy jaǵynda otyrǵan sheneýnik ózine taǵylǵan aıypty moıyndaǵan joq.
Sibir jarasynan bastalǵan sarsań
Máseleniń mánisi mynadaı. Qostanaıdyń irgesindegi Zarechnyı aýylynyń shetinde Sibir jarasy kómilgen oryn bar. Onyń aınalasy sanıtarlyq aýmaq retinde belgilenip, jer qazý jumystaryn júrgizýge zańmen tyıym salynǵan. Osynyń kesirinen qazir aýyl shetindegi 28 úı bıylǵy jazǵa deıin gaz qubyryn tarta almaı otyrdy. Alaıda bir kásipker dál osy jerden qum qazbaq bolǵan.
Byltyr jazda aýyl shetinde paıda bolǵan vagonsha men qum tıegish traktordy baıqaǵan turǵyndar polısııa shaqyrtyp, qaýipti aýmaqtaǵy qazý jumystaryn toqtatýdy talap etedi. Biraq kásipker lısenzııam bar degendi aıtyp, jumysty toqtatatyn syńaı tanyta qoımaıdy. Artynsha bul daýǵa aýyl ákimi Nurǵısa Ismaǵambetov pen aýdan ákiminiń orynbasary Rýstam Sadyqov kelip aralasady.
«28 otbasy ákimdikten zańdy túrde alǵan jerine úı salyp, endi soǵan ne gaz, ne sý, ne jaryq tarta almaı otyr. Sibir jarasy kómilgen jerdi qazýǵa bolmaıdy dep ákimdik ruqsat bermeıdi. Al osy qaýipti aýmaqta jatqan qumdy qazýǵa kim ruqsat berdi? Biz buǵan jol bermeımiz! Ádildik úshin Prezıdentke deıin barýǵa daıynbyz», degen turǵyndarǵa aýdan ákiminiń orynbasary: «Áýeli aýdan ákiminiń atyna shaǵym jazyńyzdar. Bul máseleni sheshemiz», dep basý aıtady. Munyń artynan «Qyzmetin asyra paıdalanyp, bızneske kedergi jasady» degen aýyr aıyp arqalap, temir tordyń arǵy jaǵynan bir-aq shyǵatynyn sheneýnik dál sol kezde qaıdan bilsin?! Jumysy – osy: bir jaǵynan memleket tapsyrmasyn múltiksiz oryndaý kerek, ekinshi jaǵynan halyqtyń oryndy-orynsyz talabyna qulaq túrip otyrý qajet, únemi eki ottyń ortasynda júredi. Sál jaza bassań, ekeýi de aıamaıdy.
Kásipker Rashıd Sársekenov aýdandyq jer komıssııasyna tórt ret aryz bergen. Birinshisinde komıssııadan daýly aýmaqty 48 jylǵa jalǵa berýdi surapty, biraq lısenzııasynyń merzimi úsh jyl bolǵandyqtan, ruqsat ala almaǵan. Ekinshisinde taǵy ruqsat berilmeıdi. Bul joly lısenzııada kórsetilgen jerdiń sanıtarlyq aýmaqta jatqany anyqtalady. Jer komıssııasynyń úshinshi otyrysy kásipkerge belgili bir shart-talaptar qoıyp, solar oryndalǵannan keıin jerdi paıdalanýǵa bolady degen sheshim qabyldaıdy. Komıssııa kásipkerden ózi jalǵa alatyn jerdiń aınalasyn qorshap, qum qazý jumystaryn bastamas buryn jergilikti halyqtyń ruqsatyn alý týraly talap qoıady. Alaıda bul talaptardyń eshqaısysy oryndalmaıdy. Aqyry 2020 jyldyń shilde aıynda jer komıssııasy tórtinshi ret bas qosyp, kásipkerge jer telimin jalǵa berý jóninde ózi shyǵarǵan sheshimniń kúshin joıý týraly qaýly qabyldaıdy.
Uzaqqa sozylǵan ári júıkeni tozdyrǵan áýre-sarsańnyń sońy sátsizdikke ushyraǵannan keıin ashýǵa býlyqqan kásipker sybaılas jemqorlyqqa qarsy qyzmetke aryz jazady. Odan keıin jasyryn daýys jazatyn qurylǵy qystyryp, Rýstam Sadyqovtyń kabınetine keledi. Sotqa júginý týraly keńes bergen sheneýnik kásipker: «Sizder ruqsat berý úshin ne isteýim kerek?» dep otyryp alǵan soń: «Eger sizge biz bul telimdi bersek, sybaılas jemqorlyqpen aıyptalamyz. Maǵan eshteńe kerek emes, jergilikti turǵyndarmen kelisińiz. Halyq qazir gazsyz otyr...», deıdi.
Osylaısha, kásipker aýyl ákimimen birge Zarechnyı turǵyndarymen kezdesip, gaz qubyryn tartýǵa demeýshilik jasaımyn degen ýáde beredi. Halyq óz kezeginde gaz tartatyn mekemege qarjy túsken kúni qumdy qazýǵa ruqsatymyzdy beremiz degen ýáj aıtady. Byltyr 20 tamyzda turǵyndar arasynan qurylǵan bastamashy top gaz qubyryn ótkizetin mekemeniń kassasyna 10 mln 800 myń teńge kólemindegi aqshany aýdarý úderisine kýá retinde qatysýy kerek edi. Biraq ýádeli kún qarsańynda keshkilik aýdan ákiminiń orynbasary men aýyl ákimi ustalypty degen sýyt habar jetedi.
Turǵyndardyń aıtýynsha, Rashıd Sársekenov aýylǵa gaz qubyryn tartatyn GAS QURV VYS JShS fılıalynyń basshysyna qońyraý shalyp, ýádeli aqshany erterek ákep bergisi keletinin aıtqan. Biraq kásipker ákelgen aqsha aldyn ala tańbalanyp qoıylǵan edi, jasandy mıllıondardy qabyldap jatqanyn gaz ótkizýshi de sezbeı qalady. О́ıtkeni ishke syrtqy esikti syndyryp jibererdeı soqqan qyzmetkerler engen edi.
Úkim
Sóıtsek, almatylyq kásipker Rashıd Sársekenov aýdandyq jer qatynastary bóliminiń basshysy ózinen 3 myń dollar para talap etti dep oblystyq sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl qyzmetine shaǵym túsirgen eken. Shaǵymda Zarechnyı aýylynyń ákimi men aýdan ákiminiń orynbasary Rýstam Sadyqovtyń da aty-jóni atalady. Biraq sheneýnikterdiń para bopsalaǵany dálelsiz bolyp shyǵyp, tergeý «Bılikti nemese qyzmettik ókilettikti asyra paıdalaný» baby boıynsha ári qaraı jalǵasady. Bul joly, eń bastysy, kúdiktilerdiń oryndary ózgeredi. Endi «para talap etken» bólim basshysy emes, aýdan ákiminiń orynbasary Rýstam Sadyqov negizgi kúdikti retinde tergeýge alynady. Tergeýshiler «R.Sadyqov Zarechnyı aýylynyń ákimimen jáne aýdandyq jer qatynastary bóliminiń basshysymen astyrtyn kelisip, óziniń qyzmettik ókilettigin asyra paıdalana otyryp, Zarechnyı aýylynyń shetinen qum óndirgisi kelgen «Remdortehnık» JShS dırektoryn osy aýylǵa gaz qubyryn tartý úshin GAS QURV VYS JShS fılıalynyń basshysy Sıdorenkoǵa 10 mln 820 myń teńge berýge májbúrlegenin» anyqtaıdy. Osylaısha, aýdan ákiminiń orynbasary Rýstam Sadyqov «Bılikti nemese qyzmettik ókilettikti asyra paıdalaný» baby boıynsha aıypty bolyp shyqqan. Sotta sóz alǵan prokýrordyń aıtýynsha, sottalýshynyń kásipkerdiń aryzyn qaraıtyn ókilettigi bolmaǵan, bul – oblystyq ákimdiktiń quzyryndaǵy sharýa. Munyń syrtynda, kásipker Rashıd Sársekenovtiń lısenzııasy bar bolǵandyqtan, oǵan daýly jer telimi tezirek berilýi kerek eken. Al ujymdyq shaǵym kásipkerden jer telimin qaıtaryp alýǵa negiz bola almaıdy.
Sot aıyptalýshyny bes jarym jylǵa bas bostandyǵynan aıyrý týraly úkim shyǵardy. Sot úkimi shyqpastan birneshe kún buryn Zarechnyıǵa Qostanaı aýdanynyń jańa ákimi bastaǵan jergilikti bılik ókilderi kelip, turǵyndarmen kezdesti. Kezdesý barysynda endi aýyl shetindegi qaýipti aýmaqtan eshkimniń qum qazbaıtyny belgili boldy. «Remdortehnık» seriktestigi munda qum karerin ashýdan óz erkimen bas tartqan.
Osydan keıin kóp keshikpeı Zarechnyı aýylyndaǵy otyz shaqty úıge gaz qubyry tartyldy. Turǵyndar turmysymyz jaqsy, tek bizdiń múddemizdi qorǵaımyn dep júrip naqaq jazaǵa kesilgen Rýstam Sadyqovqa obal boldy deıdi.
Shynynda da solaı ma? Sottalýshynyń qorǵaýshysy Lımara Serǵazına qazir Rýstam Sadyqovtyń isi boıynsha Joǵarǵy sotqa kassasııalyq shaǵym daıyndap jatqanyn aıtty. Demek, bul iske sońǵy núkte astanada qoıylýǵa tıisti.
