Kaspıı teńizindegi munaı qorynyń jekelegen memleketterdi qyzyqtyryp otyrǵany ras. Al jaqynda buqaralyq aqparat quraly ókiline bergen suhbatynda Iran Islam respýblıkasy Áskerı teńiz kúshteriniń qolbasshysy Habıbýlla Saııarı Kaspıı teńiziniń 20 paıyzdaı aýmaǵyn óz eliniń ıelenýge quqyǵy bar ekenin aıtyp qaldy. Bul týraly Kapital.kz habarlady.
Taqyrypqa tuzdyq bolǵan máseleniń basyn ashyp alý úshin mynaǵan toqtalyp ótken jón bolar. Jalpy, elimiz táýelsizdik alǵannan keıin Kaspıı teńizi jaǵalaýyndaǵy basqa eldermen osy teńiz aýmaǵynyń bólinisi jóninde sóz qozǵaldy. Teńiz aýmaǵy buryn eki memlekettiń, ıaǵnı, Keńes Odaǵy men Irannyń memlekettik shekarasy bolsa, KSRO-nyń ydyraýynan soń teńiz jaǵalaýynda birden bes memlekettiń múddeleri túıisti.
Teńizdegi munaı qorynyń moldyǵy men KSRO sııaqty alpaýyt memlekettiń kúıreýinen aımaqtaǵy geosaıası jaǵdaıdyń ózgerýi, batys memleketteriniń aımaqtaǵy saıası-ekonomıkalyq jaǵdaıǵa belsendi aralasa bastaýy onsyz da qıyn máseleni odan ári kúrdelendirip jiberdi. Sonymen, 1992 jyly Kaspıı teńiziniń jańa quqyqtyq mártebesin anyqtaý úshin Kaspıı memleketteri arasynda kelissózder bastaldy. Osy maqsatta Kaspıı teńiziniń quqyqtyq mártebesi týraly konvensııany ázirleý jónindegi arnaıy jumys toby qurylǵan bolatyn.
Jaǵalaýdaǵy memleketter qurǵan Kaspıı teńiziniń quqyqtyq mártebesin retteýdiń negizgi tetigi – Syrtqy ister mınıstrleri orynbasarlary deńgeıindegi arnaıy jumys tobynyń tıimdiliginiń arqasynda sońǵy kezde bul másele boıynsha pikirtalasty ýshyqtyrmaýdyń jáne Konvensııa jobasy mátininiń kóptegen baptary boıynsha kelisýdiń sáti túsken edi. Degenmen, osy apta ishinde buqaralyq aqparat quralynda jarııalanǵan málimetke qarap, Kaspıı teńizi aýmaǵy bólinisi týraly pikirler qaıshylyǵynyń áli de bar ekenin ańǵaramyz. Bul rette Ázirbaıjandaǵy saıasattanýshy Elshan Manafovtyń málimdegenindeı, Iran Islam respýblıkasy men Reseı eli Kaspıı statýsy túpkilikti sheshilmeı turǵanda, Túrikmenstan jáne Ázirbaıjan aralyǵyna gaz qubyryn tartyp alýdy kózdeýde. Osy arqyly biraz máseleniń túıinin tarqatyp almaq. Al Ýkraına elindegi saıasattanýshy Alekseı Voronenko Ázirbaıjan memleketi joǵaryda aıtylǵan jumysty retteý úshin AQSh-tyń pikirimen sanasýy kerektigin alǵa tartady. Olaı bolmaǵan jaǵdaıda, shıelenis týyndaýy múmkin eken...
Kaspıı munaıyn tıimdi ıgerý máselesi kún tártibinde turǵan tusta, Túrkimenstan men Ázirbaıjan aralyǵyna gaz qubyryn tartý jaıyna birqatar elderdiń narazylyq bildiretini jasyryn emes.Sondyqtan Kaspıı memleketteri aldynda birlesip talqylaıtyn aýqymdy mindet tur.
Ámirhan Almaǵanbetov.
Derkkóz: Kapital.kz
Foto: Kapital.kz.
