О́miri kópke ónege

Jeke qorlar jáne ondaǵy qu­jattar keńestik dáýir jáne qazirgi kezeńdegi saıası elıta ókil­­­deriniń ómiri men qyz­me­tin, olar­dyń res­pýblı­ka­nyń damýy­na qosqan úlesin kórsetetin to­lyqtyrý kóz­de­ri­niń biregeı jıyn­tyǵy bo­lyp sanalatyny barshaǵa málim. Demek biz osy qor qu­jat­tary arqyly bel­gili bir oqıǵalar men fak­tilerdi nemese sol bir kezeńdegi oqı­ǵalarǵa qa­tysýshylar men kýáger­ler­diń estelikterin kór­se­te alamyz.

Sultan Súleımenuly Al­ma­ty qalasynda qurylǵan ataq­­ty 100-jeke qazaq atqyshtar brıgadasynyń qura­myn­da so­­ǵysqa qatysqan jáne aýyr synaqtardan ótken az adam­nyń biri. S.Jıenbaev  – Uly Otan soǵysyna qatysqan qazaqstandyqtardyń batyrlyq er­lik­teri, óziniń joldastary, eńbek joly, ótken dáýirdegi belgili tulǵalarmen atqarǵan qyz­mettik tarıhy baıandalǵan bir­qatar ómirbaıandyq kitap­tar­dyń avtory. Sultan Sú­leı­­menuly uzaq jyldar boıy D.Qonaev, B.Áshimov, Sh.Já­ni­bekov, N.Nazarbaev jáne bas­qa da memlekettiń tanymal tul­ǵa­larynyń janynda qyzmet atqardy.

1953 jyly S.Jıenbaev Máskeý qalasyndaǵy KSRO Saýda mınıstrliginiń Joǵary saý­da mektebin sátti bitirip, ná­tı­jesinde keıingi qyzmeti saýda, qarjy, tamaq, jeńil óner­ká­sibi salalarymen baıla­nysty boldy. «Mindetterdi bólý boıynsha saýda organdarynan basqa, men jeńil, tamaq jáne et-sút ónerkásibiniń, ákimshilik organdardyń, azamattyq qor­ǵa­nys júıesiniń jumysyna jetekshilik ettim. Ortaazııalyq áskerı okrýg qurylǵan kezde men okrýg qurýda kúndelikti kómek kórsetýmen tyǵyz aına­lystym: oblystarda jer ýchas­kelerin bólý, áskerı bó­lim­derdi ornalastyrý, olardy úı-jaımen qamtamasyz etý jáne taǵy basqa mindetter ma­ǵan júkteldi», dep eske alady S.Jıenbaev Mınıstrler Keńesi Tóraǵasynyń orynbasary laýazymyndaǵy jumysy týraly baıandaǵan kitabynda. Qur­met­ti demalysqa shyqqannan keıin S.Jıenbaev D.Qonaevtyń usynysy boıynsha 1985 jyl­dyń 15 aqpanynan bastap Es­kert­kishterdi qorǵaý qoǵamy Ortalyq keńesiniń tóralqasyn 1988 jyldyń 22 shildesine deıin basqardy. 1992 jyldyń sońynda S.Jıenbaevtyń bas­ta­masy boıynsha D.Qonaevtyń halyqaralyq qoǵamdyq qory qury­lyp, onyń birinshi prezı­denti bolǵan edi. S.Jıenbaev qandaı laýazymdy atqarsa da, óz jumysyna tolyqtaı beri­lip, atqarǵan salalardyń qyz­­metterin jaqsartý úshin bi­li­mi men qabiletin aıamady. Ol keńestik Qazaqstannyń jo­ǵar­ǵy saılanbaly bılik organ­da­ry­nyń quramyna ene otyryp, halyq pen Otannyń ıgilikti bola­shaǵy jolynda eren eńbek úlgisin kórsete bildi.

S.Jıenbaevtyń jeke arhıv qu­jattary 2003 jyldyń 20 naý­ryzynda óz ótinishi bo­­­­ıynsha Qazaqs­tan Respýblıkasy Pre­zı­dent Arhıvine tap­sy­ryl­­ǵan bolatyn.

Jeke qor qujattarynyń ara­synda partııalyq organ­dar­­daǵy, mem­­lekettik mekeme­ler­degi, ve­doms­tvolardaǵy jáne qoǵam­dyq uıym­dardaǵy qyzmetin rastaıtyn qyzmettik kýálikteri, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń depýtaty, Qazaqstan KP OK, Qazaqstan KP Almaty qalalyq komıtetiniń múshesi bolyp saılanýy týraly, Qazaq KSR, RSFSR ordenderimen, me­­dal­da­rymen, qurmetti ataq­­­ta­ry­men jáne taǵy basqa mem­leket aldyndaǵy sińir­gen eńbegi jáne qoǵamdyq qyz­mettegi jetistikteri úshin erek­shelik belgi­le­ri­men nagradtaý týraly, ártúrli sharalarda sóılegen sózderi, jaz­ǵan maqalalary, baıandamalary, basqa da qujattary bar. Atalǵan qu­jattarmen qatar Sul­tan Súleımenulynyń jeke qor qujattar quramy jeke sý­ret­teri jáne týystarymen, árip­testerimen respýblıkanyń aıtýly oqıǵalaryna arnalǵan túrli is-sharalarda, sal­tanatty jıyndarda túsken fotosýrettermen tolyqqan.

Sultan Súleımenulynyń jeke arhıvtik qujattary onyń ómir aǵysy barysynda jasaq­tal­ǵan ǵumyr tarıhy, memleket jáne qo­ǵam­dyq qyzmetteriniń belgili bir salasy men aıasynyń da­mýy­n­a qos­qan úlesin kórse­te­tin derekkózder retinde ulttyq qun­dy­lyq­ta­rymyzdyń qa­ta­rynda.

Jánibek ZEINELOV,

Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Arhıviniń Basqarma basshysy