El tarıhynyń jańa kezeńine baǵyttaıdy

Astanadaǵy Táýelsizdik saraıynda El­basymyz Nursultan Ábishuly Nazarbaev Qazaqstan halqyna arnap kezekti Jol­daýyn jarııalady. Bıylǵy Joldaý dástúrli jyl saıynǵy jol­daýlardan aıryqsha, qoǵamǵa múldem jańa serpin bergen «Qazaqstan-2050» Strategııasyn júzege asyrýdyń negizgi baǵyt­taryna arnalǵan.

Astanadaǵy Táýelsizdik saraıynda El­basymyz Nursultan Ábishuly Nazarbaev Qazaqstan halqyna arnap kezekti Jol­daýyn jarııalady. Bıylǵy Joldaý dástúrli jyl saıynǵy jol­daýlardan aıryqsha, qoǵamǵa múldem jańa serpin bergen «Qazaqstan-2050» Strategııasyn júzege asyrýdyń negizgi baǵyt­taryna arnalǵan.

«Qazaqstan-2050» Strategııasynyń bas­ty maqsaty – Qazaqstan halqynyń sana­syn, dúnıetanymyn ózgertý arqyly ómirin jaqsartý, ómir sapasyn kúsheıtý, adamdardyń óz ómirine degen kózqarasyn ózgertý bolatyn. Bul týraly Joldaýda Elbasy: «Sonyń ishindegi eń basty maqsat – elimizdi damyǵan 30 eldiń arasyna engizý. Ol máńgilik Qazaqstan jobasy. El tarıhyna nyq qadam basatyn jańa dáýirdiń kemel kelbeti bolyp tabylady», dedi.

Elimizdiń ǵylymy men biliminiń kór­keıýine qyzmet etip júrgen bizder úshin, bul Joldaýdyń aıryqsha áser etken tustary Prezıdenttiń Úkimetke jastardyń orta tehnıkalyq bilim alýynyń memleketpen kepildendirilgen júıesine kóshýdi qarastyrýdy tapsyrýy boldy. Sondaı-aq, keleshektegi 2-3 jylda dýaldy tehnıka­lyq kásibı bilim berýdegi ulttyq júıeniń ózegin qalyptastyrý kerektigin de salmaqtap aıtty. Memleketimizdiń joǵary, orta oqý oryndarynda bilim alyp, eńbek etip jatqan azamattarǵa eń ozyq ári zamanaýı jabdyqtarmen óndiristerde jumys jasaý mashyǵyn meńgertýdi bizderge mindettep otyr. «Qazaqstan-2050» Strategııasynda elimizdiń joǵary oqý oryndarynda halyqaralyq úlgidegi sertıfıkattarǵa ıe bolatyn ınjenerlik jáne tehnıkalyq mamandyqtardy daıarlaý jolǵa qoıylyp, joǵary oqý oryndary jalǵyz bilim berý salasymen shektelip qana qoımaı, sonymen qatar, qoldanbaly jáne ǵylymı-zertteý salalaryn quryp, ony odan ári damytý qajettiligi aıtylǵan.

Elimiz údemeli ındýstrııalyq-ınno­va­sııalyq baǵytta damyp kele jatqan­dyqtan bul asa mańyzdy máselelerdiń biri. Sondyqtan jańa ózgeristerge qazaq­standyqtardyń daıyn bolýlaryn El­ba­sy­myz qadap aıtty. Memleket basshysynyń osyndaı saıasatyn jete túsingen el azamaty óziniń kásibı biliktiligin úzbeı jetildirip, ozyq tehnologııalardy meńgerý jolynda tynymsyz eńbek etýi qajet.

Sondaı-aq, búgingi tańnyń asa mańyzdy máseleleri qatarynda turǵan aıryqsha jaǵdaı Elbasy Joldaýynan tys qalǵan joq. Ol Astana men Almaty qalalarynyń aglomerasııasyn qalyptastyrý strategııasyn ázirleý qajettigi. Bul másele iri megapolısterde qyzmet etip otyrǵan barsha azamattardy qyzyqtyratyny anyq. Jalpy, qalalardyń aglomerasııasy degenimiz ortalyq qalalardyń aınalasynan oryn tepken, kishkene eldi mekender ǵoı. Ondaı eldi mekender óndiristik, eńbek ornyna oraı, rekreasııalyq, mádenı-turmystyq baılanystaryna oraı týyndaıdy. Bul iri qalada ornalasqan oqý ordalaryn da tolǵandyratyn másele. Jekemenshik oqý ordalary óziniń tehnıkalyq bazasyn jetildirý úshin stýdentterge arnap jataqhanalar salý isin, sonyń aınalasynan ǵylymı-tájirıbelik zerthanalar, kishigirim óndiris ortalyqtaryn turǵyzyp, óskeleń urpaqty bilimmen qosa tájirıbege baýlýdy jolǵa qoıýyna múmkindikter ashylar edi. Bul ári eńbek oryndaryn ashýǵa kómektesse, ekinshi jaǵynan, Joldaýda aıtylǵan «ekonomıkanyń ǵylymı qamtylýyna» da qyzmet eter edi.

Elbasy 2012 jyly «Qazaqstan-2050» Stra­tegııasynda jastarǵa úlken amanat júktep: «Men sizderge – jańa býyn qa­zaq­standyqtarǵa senim artamyn. Siz­der jańa baǵyttyń qozǵaýshy kúshi­ne aınalýǵa tıissizder», degen edi. О́ıtke­ni, memleketimizde jastardyń sapaly bilim men sanaly tárbıe alýyna, qajet­ti mamandyqty ıgerýine, óz arman-maqsat­taryn júzege asyrýlaryna bar múmkin­dikter jasalǵan. Bıylǵy Joldaýda da jastar jaıy qalys qalmady. Prezıdent joǵary úlgerimi bar stýdentterdi qoldaý­dyń tıimdi júıesin qurý qajet dep sanaı­tyndyǵyn jáne Úkimetke 2016 jyldyń 1 qańtarynan bastap shákirtaqy kólemin 25 paıyzǵa arttyrýdy qamtamasyz etýdi tapsyratyndyǵyn aıtty.

Jekemenshik oqý ordalary da óz stýdentterine shákirtaqy taǵaıyndaýdyń múmkindikterin qarastyrýy qajet. Joǵa­ry­da atalǵan máselelerdi sheshý joldary qarastyrylsa, ondaı múmkindik te týary sózsiz. Elbasy aıtqandaı, memlekettik oqý ordalarymen qatar, jekemenshik oqý oryndaryn damytý – búgingi kúnniń basty talaby. Memleket tarapynan jekemenshik oqý oryndaryna qoldaý kórsetilse, jekemenshik oqý ordasynyń basshylyǵy da óz tarapynan jaýapkershilikti sezinetin bolady.

Bul Joldaýdan da patrıotızm máselesi tysqary qalǵan joq. Qazaqstandyq qoǵam­nyń ózindik qundylyqtaryn aıqyndap, biriktiretin «Máńgilik El» Patrıottyq akti­si atty jańa qujat jasalyp, qabyl­da­natyn boldy. Bul da bilim berý salasynyń mamandary belsene úles qosýǵa tıis is-sharanyń biregeıi.

Elbasy sheteldik ınvestısııalar eli­mizge ilim-bilim men jańa tehnologııalardy transfertteýge tolyqtaı qoldanylatyn bolady dep aıtty. Sheteldik kompanııalarmen birlesken jobalyq jáne ınjınırıngtik ortalyqtar qurylyp, tehnoparkterde qazaqstandyq iri kompanııalardyń qo­symsha óndiristeri ornalastyrylady, deýi eki el oqý ordalary birlesip qyzmet atqaryp otyrǵan bizdiń oqý ordamyz úshin tyń serpin beredi, dep oılaımyn. Biz sekildi ǵylym-bilim salasyndaǵy reseılik oqý ordalary elimizdegi ǵylymı-zertteý ınstıtýttarymen yntymaqtasa otyryp, EKSPO-2017 kórmesine qatysýǵa múmkindik týdyratyn «jasyl» ekonomıka men bolashaq energııany izdestirý jáne jasaý baǵytyndaǵy eki el arasyndaǵy tájirıbeniń eń úzdik úlgilerin zertteý men engizýdiń ortalyǵyna aınalýdy jón sanaıdy. Bul jańa salalarǵa bet burýǵa jol ashary sózsiz.

Bir sózben aıtqanda, Elbasynyń bul Joldaýy bizdi jańa baǵyttarǵa jeteleıdi, jańasha oılap, kemel ister atqarýǵa jumyldyrady.

Marat MOLDAHMETOV,

Qazaqstan-Reseı ýnıversıtetiniń prezıdenti,

Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ǵylym

akademııasynyń korrespondent-múshesi,

hımııa ǵylymdarynyń doktory, professor.