«Úı oshaǵy» indet oshaǵyna aınaldy

Qazirgi ýaqytta Qaraǵandy, Temirtaý, Jezqazǵan, Sát­baev qala­larynda, Abaı jáne Osa­karov aýdandarynda aýrý­shań­dyqtyń joǵary kórset­ki­shi baı­qalǵan. Al jalpy oblys bo­ıyn­sha pande­mııa bastalǵan­nan beri 76 347 adam­nyń KVI juq­tyr­ǵany zerthana­lyq turǵyda rastalyp, resmı tirkelgen eken.

– Koronavırýs ınfeksııasy bo­ıynsha epıdemııalyq jaǵdaı­dyń shıelenisýine jáne oblys turǵyndary arasynda «Delta» shtamynyń qarqyndy taralýyna, sondaı-aq klınıkalyq sımp­tomdary bar naýqastardyń kóbeıýine baılanysty, menshik nysanyna qaramastan Ashyq jobasyna qatyspaıtyn barlyq kásiporyndar men uıymdardyń qyzmetin toqtata turýdy jalǵas­tyrý týraly sheshim qabyl­dan­dy. Munyń tek tirshilikti qam­tamasyz etý jáne baılanys­syz qyzmet kórsetý nysandary men quqyq qorǵaý jáne memlekettik organdarǵa ǵana qatysy joq. Buǵan qosa Ashyq qosymshasyna qaty­sýshylar senbi jáne jek­senbi kúnderi qyzmetin toqta­tady, – dedi Iý.Zalygın.

Bul degenińiz – Qaraǵandy oblysy boıynsha tamyz aıynyń 21-nen bastap karantındik shek­teý­ler­di jumsartpaý jónindegi ja­ńa qaýly kúshine enedi degen sóz.

Alda jańa oqý jyly kele jatyr. Oblystyń bas sanıtarlyq dárigeri oqý jylyn shtattyq rejimde bastaý úshin barlyq bilim berý uıymdarynda Ashyq jobasy júıesin engizýdiń qajettiligin atap ótti. Medısınalyq qarsy kór­setilimderi bar nemese soń­ǵy úsh aıda KVI-men aýyrǵan­dar­dy qospaǵanda, 18-den jáne odan joǵary jastaǵy stýdent­ter vaksına alýy tıis. Al jataq­hana­larǵa tek vaksınalaýdan ótken stýdentter ǵana ornalasa alady.

Brıfıngte oblystaǵy barlyq mektepte bastaýysh, orta jáne joǵary synyp oqýshylary úshin bólek esikter bolýynyń talap etiletini aıtyldy. Kolledjder men joǵary oqý oryndarynda barlyq kirý-shyǵý joldaryn iske qosý qajet bolady.

Sondaı-aq bilim berý uıym­dary úshin birqatar talap belgi­­len­di. Mysaly, qyzmetker­ler men bilim alýshylar kúndelikti súz­­gi­­den ótkiziledi. Dáristerdi qos­pa­­ǵanda, kez kelgen buqaralyq is-sha­ra­lardy ótkizýge tyıym saly­na­dy. Kabınettik oqytý júıe­si toq­­tatylyp, úı-jaılardy min­det­ti túrde jeldetip otyrý jáne bas­qa da qaýipsizdik sharalary talap etiledi.

Iý.Zalygın Qaraǵandy obly­sy­nyń turǵyndary koronavırýs ınfeksııasyn qaı jerde jıi juqtyratyny týraly derekterdi jarııa etti.

– Aýrýdy qoldaıtyn faktor­lardyń ishinde «úı oshaǵy» bo­ıynsha baılanys birinshi oryn alady. Munyń úlesi 30%-dy qurap otyr. Qoǵamdyq kólikti paıdalanýdaǵy úles – 18%, al saýda úıleri men ortalyqtar­ǵa barǵandar aýyrǵandardyń 16%-yn quraǵan. Anyqtalmaǵan faktorlary bar jaǵdaılardyń úles salmaǵy 19%-ǵa deıin artqan. Bul naýqastardyń kóp adam­dar qatysqan toılarǵa jáne basqa da is-sharalarǵa qatys­qandaryn jasyrǵanyn janama túrde rastaıdy, – dedi ol.

Budan neni ańǵarýǵa bolady? Bul aýrýdyń negizgi oshaǵy toı-tomalaq jáne basqa da otbasylyq jıyndar ekenin kórsetedi.

Oblystyń bas sanıtarlyq dárigeri 60 jastan asqan adamdar­dyń aýrýǵa jıi ushyrap jatqanyn aıtty. Olar barlyq tirkelgen KVI jaǵdaılarynyń 23%-yn quraı­dy eken. Aıta ketetin taǵy bir jaıt, kommersııalyq sala qyz­metkerleri arasynda aýrý­shańdyq eki ese ósken. О́kinish­ke qaraı, koronavırýs ınfeksııa­syn juqtyrǵan mektep oqýshy­lary­nyń sany da arta túsipti.

Oblysta karantındik shekteý­ler tártibin buzǵandarmen kúres te qyzý júrgizilip jatyr. Jyl ba­synan beri 500-den asa jos­par­dan tys tekserý júrgizilipti. Quqyq qorǵaý organdarynan san­­epıdqyzmetke 1 100-den asa materıal kelip túsken. Bıznes nysan­­daryna jalpy somasy 111 mln teńgeden asatyn 1 387 aıyp­pul salynypty.

Oblys boıynsha Ashyq jobasynyń kómegimen 4 753 quqyqbuzýshy anyqtalǵan eken. Onyń ishinde 3 946 adamnyń «qyzyl» mártebesi, al 807-siniń «sary» mártebesi bolǵan. Úı karantınin buzǵany úshin 58 adamǵa jalpy somasy 2,5 mln teńgeden asa aıyppul salynypty. Iý.Zalygın «qyzyl» mártebesi bar karantındi buzý­shy­lardyń esimderi Sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaý depar­tamentiniń saıtynda jáne BAQ-ta jarııalanatynyn es­kertti. Biraq osyndaı sharalarǵa qaramastan, toı men as ótkizý sııaq­ty otbasylyq jıyndardyń ty­ıylmaı turǵany qynjyltady.

– Buqaralyq is-sharalardy ótkizýge tyıym salynǵanyna qaramastan, buzýshylyqtar azaımaı tur. Keıbir turǵyndar Bas memlekettik sanıtarlyq dárigeri qaýlysynyń barlyq talaptaryn elemeı, toı, qudalyq, mereıtoı saltanattaryn uıymdastyrady. Taǵy da eske salǵym keledi: osyn­daı is-sharalarmen siz ózi­ńiz­diń densaýlyǵyńyzǵa ǵana emes, jaqyndaryńyzdyń densaý­lyǵyna da qaýip tóndiresiz. О́ıtkeni bireý jasyna nemese densaýlyǵyna baılanysty koronavırýs ınfeksııasyna qarsy tura almaıdy, – dep atap ótti Iý.Zalygın.

Brıfıngtiń sońynda oblys­tyń bas sanıtarlyq dárigeri qara­ǵan­dy­lyqtardy koronavırýs ın­fek­sııasyna qarsy vaksına sal­dyrýǵa, al aýyra qalǵan jaǵ­d­aıda ózin ózi emdemeı, bir­den dárigerdiń kómegine júginýge shaqyrdy.

Qaraǵandy oblysy