Tabysyn jasyrǵandar aıyppul tóleıdi

Jalpyǵa birdeı deklarasııa­laý máse­lesi elimiz egemendigin alǵaly talaı ret qozǵalǵan. Bi­raq «mundaı aýqymdy sharany engizýge daıyn emespiz» degen jeleýmen keıinge ysyryla ber­di. Tek 2015 jyldyń qarasha­syn­da «Qazaqstan Respýblıkasy­­nyń keıbir zańnamalyq aktile­rine jeke tulǵalardyń kiris­teri men múlkin deklarasııalaý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań qa­byldanǵannan keıin ǵana birqatar jumys qolǵa alyna bastady.

Deklarasııalaýdyń túp-tór­ki­nine úńil­sek, bul – memleket­tik salyq saıasatyn durys júrgi­zý­ge, «kóleńkeli» ekonomıka­­men kúre­sýge, jemqorlyqtyń jo­­lyn kesýge yqpal etetin utymdy tásil. Shyny­men ádil de adal júrgizilse, deklarasııa­laý – el qazynasyna qomaqty qarjy tú­si­retin tıimdi júıe bolar edi. Ta­bysy men múlkin jasyryp, shetelge asyryp júrgen talaı baı-baǵlandardy, bılik pen bıznesti qatar júrgizip otyrǵan laýazymdy tulǵalardy anyqtaýǵa da múmkindik beredi. Qysqasy, jalpyǵa birdeı deklarasııalaý – jeke tulǵanyń tabystary men múlikterin ashyq jarııa­laýy, onyń negizgi maqsaty – «kó­leń­keli» ekonomıkamen kúres, sybaı­las jemqorlyqty azaıtý, el qa­zynasyna túsetin túsimder men salyqtardy kóbeıtý. Bul másele Elbasynyń bes ınstıtýttyq re­­for­­masyn júzege asyrýdyӊ 100 qa­damy Ult josparynda da aı­qyn­dalyp, 2017 jyldyӊ 1 qaӊ­­tarynan memlekettik qyz­metshiler úshin, odan ári barlyq qazaqstandyq úshin kiristi jáne shyǵysty jalpyǵa jarııalaýdy kezeń-kezeńimen engizý bolyp naqty belgilendi.

Demek, jalpyǵa birdeı deklarasııalaý bárimizge de qatysty, ıaǵnı qujatty kámeletke tolǵan bar­­lyq azamat, qandastar jáne tu­rýǵa yqtııarhaty bar tulǵalar, olar­­ǵa tirkelgen múlik bolǵan kezde ká­meletke tol­maǵan balalar da, son­daı-aq el aýma­ǵynda múlki bol­ǵan nemese Qa­zaqstan Res­pýb­lı­ka­synan salyq sa­lynbaǵan taby­sy bar sh­e­tel­dikter de tapsyrýǵa min­detti. On­da tabys kórsetkishi, mem­le­kettik nemese ózge tirkeýge jatatyn jyljymaıtyn múlik, kólik, baǵaly qaǵazdar, bızneske nemese kásipke qatysý úlesi jáne basqa da málimetter qamtylady. Al tek aılyqpen kún kórip otyr­ǵandar, zeınetkerler, stıpendııa alatyn stýdentter deklarasııa tap­syratyn jyly páter nemese kólik sekildi múlik satyp almasa nemese satpasa, onda deklarasııa tapsyrmaıdy.

Sonymen, tórt kezeń bo­ıyn­sha júrgi­ziletin deklarasııa tapsyrýdy bıyl aldymen memlekettik qyzmetshiler, olardyń ju­baılary bastady.

«Jalpyǵa birdeı dek­lara­sııalaýdyń birinshi keze­ńiniń dek­la­rasııasyn qaǵaz túrinde usy­ný merzimi 2021 jyldyń 15 shil­de­sinde aıaqtalsa, elektrondy túr­degi deklarasııany tapsyrý 2021 jyl­dyń 15 qyrkúıeginde aıaqtaldy. Bul merzim deklarasııany elektrondy túrde tapsyratyndardy yntalandyrý maqsatynda belgilengenin eskerý qajet. Bıylǵy tamyzdyń aıaǵyna deıin deklarasııa tapsyrýǵa tıis azamat­tardyń 99%-y deklara­sııa tapsyryp qoı­dy. Iаǵnı ha­lyqtyń kóp bóligi deklarasııany tap­syrýdyń eń sońǵy merzimi 15 qyr­­kúıek ekenine qaramas­tan, qu­jatty erte ótkizdi. Bul qa­zaq­stan­­dyqtardyń belsen­di­ligin, qol­­­daýyn kórsetedi», dedi Qar­jy mı­­­nıstrligi Memlekettik ki­ris­ter ko­mıteti basqarmasy bas­shy­­synyń orynbasary Aınur Sartaeva.

Mamandardyń aıtýynsha, dek­lara­sııa tapsyrýdyń al­ǵash­qy kezeńiniń qorytyn­dysy sara­lanyp, onyń taldama­sy «kó­leńkeli» ekonomıkamen, jem­qor­lyqpen kúrestiń neǵurlym tıimdi tetigin qurýǵa yqpal etpek.

«Deklarasııa usynylǵannan keıin mem­leket onda kórsetilgen kirister men áleý­mettik shyǵys­tar­­ǵa qoldanylatyn sa­lyq shege­rimderi týraly aqparatty qol­da­na otyryp, tolyq taldaý jasaıdy, halyq­tyń jaǵdaıyn tolyqqan­dy kóre alady. Taldaý nátıjesi jan-jaqty saralanǵannan keıin ha­lyqtyń áleýmettik osal topta­ry naqtylanady jáne bul júıe memlekettik qoldaý saıasatyn re­t­­­teýge, ózgertýge kómek­tese­di. So­nymen qatar jalpyǵa bir­deı dek­­­larasııalaýǵa kóshý mem­le­­ket­tik bıýdjet­ke qosymsha tú­­sim­­derdi qamtamasyz etýge, la­ýa­zym­­dy adamdardyń zańsyz baıýyn tıimdi baqylaý esebinen kó­­leńkeli aınalym­dy jáne sybaılas jemqorlyq deńgeıin tó­mendetýge múmkindik beredi», dedi A.Sartaeva.

Qarjy mınıstrligi Memle­kettik kirister komıtetiniń biz­ge ber­gen málimeti boıynsha, jal­pyǵa birdeı deklarasııalaýdyń ekinshi kezeńi 2023 jyldyń 1 qań­tarynan bastalady jáne bul kezeńde memlekettik kásiporyn­dar men kvazımemlekettik sektor qyzmetkerleri men olardyń jubaılary aktıvteri men mindet­temelerin deklarasııalaıdy.

Úshinshi kezeń – 2024 jyldyń ­1 qańta­rynan bastalady. Onda zań­dy tulǵalardyń basshyla­ry men quryltaıshylary (qaty­sý­­shyla­ry) jáne olardyń jubaı­lary, dara kásipkerler men olar­dyń ju­baılary deklarasııa tapsyrady. Sońǵy tórtinshi kezeń – 2025 jyldyń 1 qańtarynan bas­talyp, halyqtyń qalǵan sanattary ta­bystary men múlikterin jarııalaıdy. Osylaısha, qazaq­standyqtar jalpyǵa birdeı dek­larasııalaýǵa tolyq kóshedi.

A.Sartaevanyń túsin­di­­rýin­she, aktıv­ter men mindetteme­ler týraly deklarasııany sa­lyq tóleýshi elektrondy túr­de – «Elektrondy úkimet» por­talymen ne­mese salyq tóleý­shige arnalǵan arnaıy qo­sym­shalar (e-Salyq Azamat, eGov mobile) arqyly tapsyra alady. Deklarasııalaýǵa qatysty su­raqtar týyndaǵan jaǵdaıda mem­lekettik kirister organdaryna nemese «1414» nómiri boıynsha baılanys orta­ly­ǵyna habarlasýǵa bolady. Sondaı-aq bul týraly Mem­lekettik kirister komı­tetiniń res­mı saıtyndaǵy (kgd.gov.kz) «Jalpyǵa birdeı deklarasııalaý» bóliminde tolyq aqparat berilgen.

Jalpy, deklarasııalaý kezin­de eshkim de jaýapkershilikten jaltara almaıdy. Aktıvter men mindettemeler týraly dek­larasııa­ny ýaqtyly tapsyr­maǵan azamattar ákimshilik jaýap­­kershilikke tartylady. Mer­ziminde tapsyr­maǵandarǵa aldymen es­kertý jasalady, osydan ke­ıin de nátıje bolmasa, 15 AEK mól­sherinde aıyppul salynady.

Al deklarasııada tabysyn ­ja­syryp, burmalap kór­set­ken­derge de ákimshilik jaýap­ker­shilik qaras­tyrylǵan. Alǵash­qy kezde eskertý jasalady. Es­kertý jasalǵan bir jyl ishinde buzýshylyq ta­ǵy qaıtalansa, onda 3 AEK mól­she­rinde aıyppul salynady.