Tarıh • 23 Qyrkúıek, 2021

Qut pen bereke sımvoly

44 ret kórsetildi

Qoja Ahmet Iаsaýı kese­ne­­sinde saqtalǵan orta­ǵa­syr­­­­lyq Taıqazannyń tarıhı ota­nyna oralǵanyna 32 jyl tolyp otyr. Taı­qa­­zan 1935 jyly qazirgi ­Sankt-Peterbýrg qalasynda ótken Iran sheberleriniń III Ha­lyq­aralyq konferensııa­syna úsh aıǵa jiberilip, araǵa 54 jyl salyp, 1989 jyldyń 18 qyrkúıe­gin­de tarıhı otanyna qaı­ta oralǵan bolatyn. Osy­ǵan oraı Qoja Ahmet Iаsaýı kesenesinde «Qut pen bere­keniń sımvoly – Taıqazan» atty kórme ashyldy.

Túrkistannyń quty sanalatyn qasıet­ti Taıqazannyń elge oralýy jaıly de­rek­ti málimettermen tanystyrý, Elbasy N.Nazarbaevtyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý», «Uly dalanyń jeti qyry» baǵdarlamalyq maqalalarynda­ǵy «Uly daladaǵy ejelgi metallýrgııa» baǵytyn nasıhattaý jáne ortaǵasyr­lyq qundy muralardy dáripteý arqyly jas jetkinshekterge tarıhymyzdy tanytý, olardyń paıym-parasatyn arttyrý, eldik sanaǵa baýlý, ótken tarıhymyzǵa degen qyzyǵýshylyǵyn oıatýdy maqsat etken kórme ekspozısııasyna 50-ge jýyq jádiger qoıylyp, tanystyryldy. Kelýshilerdiń nazaryna 1864 jyly Túrkistanǵa kelgen orys saıahatshysy A.Kýnnyń albomyndaǵy Taıqazannyń fotosýretteri men 1935 jyly Taıqazandy Sankt-Peterbýrgke alyp bara jatqandaǵy muraǵattyq sýretter, Ermıtaj mýzeıiniń ekspozısııasyna qoıylǵan biregeı fotolar, 1989 jyly Ermıtaj mýzeıinen Taıqazandy shyǵaryp jatqandaǵy jáne Qoja Ahmet Iаsaýı kesenesine alyp kelgen muraǵattyq sýretter usynylyp otyr. Sonymen qatar qoryq-mýzeı­diń uıymdastyrýymen 2009-2014 jyldar aralyǵynda jastar arasynda qazaq kúresinen ótkizilgen respýblıkalyq «Taıqazan» týrnıriniń sýretteri men me­daldar, muraǵattyq qujattar da ekspozısııadan oryn taýypty. «Qasıet­ti já­digerimizdiń qutty tuǵyryna qaı­ta or­nyǵýyna memleket jáne qoǵam qaı­ratke­ri, ǵalym-etnograf О́zbekáli Jáni­bekov aǵamyzdyń sińirgen eńbegi zor ekenin atap ótkimiz keledi. Taıqazan – tutas Túrki jurtynyń quty, bereke men birlikti, aýyzbirshilik pen yntymaqty tanytatyn sımvoly. Sondyqtan atalǵan kúnge oraı jyl saıyn kórme ashylyp, túrli is-sharalar dástúrli túrde ótip otyrady. Búgingi kórme bir aı boıy kelýshilerdiń nazaryna usynylady», deıdi «Áziret Sultan» memlekettik tarıhı-mádenı qoryq-mýzeıi dırektorynyń mindetin atqarýshy Ersin Tájibaev.

Aıta ketelik, Qoja Ahmet Iаsaýı kese­nesiniń qazandyq bólmesinde turǵan tarıhı Taıqazan 1399 jyly Túrkistannan 25 shaqyrym jerde ornalasqan Qarnaq eldi mekeninde áıgili Turan bıleýshisi Ámir Temirdiń buıryǵymen Ábdil Ázız Sharafýddın Tebrızı sheberdiń us­taha­nasynda quıylǵan. Taıqazan je­ti túrli – altyn, kúmis, mys, qola, qorǵasyn, my­rysh, qalaıy metaldarynyń qosyndysy­nan turady. Qazannyń salmaǵy – 2 ton­na, syıymdylyǵy – 3 myń lıtr, bıiktigi – ­1­,62 metr, dıametri – 2,42 metr. Taıqazan­nyń syrtqy bóliginiń órnektelýi bes bólik­ten turady. Sondaı-aq Taıqazanǵa Quran ­aıattary men Paıǵambarymyz Muhammedtiń (s.ǵ.s.) hadısteri jazylǵan.

 

Túrkistan

 

Sońǵy jańalyqtar

Qarsylasyn 7 raýnd boıy sabady

Kásipqoı boks • Búgin, 10:32

Indonezııada jer silkindi

Álem • Búgin, 09:32

Úshinshi jeńilis

Jekpe-jek • Búgin, 09:02

Josparyn joqqa shyǵardy

Kásipqoı boks • Keshe

Kópirden sekirip ólmek boldy

Aımaqtar • Keshe

Úzdik ondyqta Golovkın joq

Kásipqoı boks • Keshe

Mektep oqýshysy mert boldy

Aımaqtar • Keshe

Jekpe-jeksiz ótken alǵashqy jyl

Kásipqoı boks • Keshe

Uqsas jańalyqtar