Maıkóldegi qaz fermasy
Qostanaı qalasynyń turǵyny Erkin Esmurzın byltyr oblys ortalyǵyna jaqyn ornalasqan Maıkól aýyldyq okrýgine qarasty Arman aýylynan 25 sotyq jer alyp, qus fermasyn ashqan. Jas kásipker aldymen «Bastaý Bıznes» kýrsyn aıaqtap, keıin «Eńbek» baǵdarlamasy arqyly jeńildetilgen nesıege qol jetkizipti.
– Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qorynyń Qostanaı fılıaly bergen 3,9 mln teńge nesıege 2 myń bas balapan qaz ben jem satyp aldym. Memlekettik baǵdarlama arqyly alǵan nesıeniń bir ereksheligi – paıyzy tómen, mysaly, men 6 paıyzdyq mólsherlememen alty jarym jylǵa aldym. Odan keıin bir jyl boıy nesıe tólemeımiz. Muny tabys dálizi dep ataıdy. Osy arqyly memleket bizge kásipten paıda túsire bastaǵansha nesıe tólemin tólemeýge múmkindik berip otyr. Eń tıimdisi – osy, – deıdi jas kásipker.
Erkinniń aıtýynsha, qazir qaz baqqan tıimdi. О́ıtkeni qalaǵa jaqyn mańaıda bos jatqan jaıylym az. Al qusqa keregi – sý. Arman aýylynyń eki jaǵynda eki kól jatyr. Kúnine 2 myń ana qaz mań-mań basyp mańaıdaǵy shaǵyn alqapqa jaıylyp, sýǵa túsip keledi.
– Qaz – taza qus, eti de dámdi. Kúz aılarynda, jyl sońyna qaraı qus etine suranys kóbeıedi. Qazirdiń ózinde qońyraý shalyp, bes-altaýyn alamyn dep, aqshasyn aldyn ala aýdaryp jatqandar bar. О́ıtkeni bıyl qurǵaqshylyq bolyp, jem qymbattap ketti. Kún sýytqan saıyn qus eti de qymbattaýy múmkin. Qustyń jartysyn qaladaǵy saýda núktelerine ótkizemin, al jartysyna jýyǵyn jeke azamattarǵa satamyn. Tipti kórshiles óńirlerden kelip, kólikke tıep alatyndar bar. Qaz ustaýdyń taǵy bir paıdasy – biz bir aıaz túsken soń, qusty soıyp sata bastaımyz, sol kezde mamyq izdeýshiler kóbeıedi. Qaladaǵy jeke kásipkerler kelip qazdyń mamyǵyn da attaı qalap alyp ketip jatady. Men ótken aptada ǵana bir kásipkermen ýaǵdalasyp qoıdym, mamyqty túgeldeı satyp alamyn dep otyr, – deıdi Erkin.
Eki jyl boıy alty aı jaz qus ustap, qys túse soıyp sata bastaıtyn kásipker aldaǵy jyly maýsymdyq kásibin jyl on eki aı boıy jumysy úzilmeıtin turaqty sharýashylyqqa aınaldyrýdy kózdep otyr. Iаǵnı kelesi kóktemde qazdyń analyǵyna qosa atalyǵyn da satyp alyp, jumyrtqa shyǵaryp, ınkýbator óndirisin qolǵa almaq. О́ıtkeni qaz balapandary Qostanaıǵa Reseıden keledi eken. Jaqsy ınkýbator bolsa, qaz balapandaryn Qostanaıda da shyǵarýǵa bolady. О́z ınkýbatoryńnan shyqqan balapan, qansha degenmen, arzandaý keledi. Kásipker keleshekte qazqorasyn keńeıtip, zamanaýı qurylǵylarmen jabdyqtalǵan jylyjaı salyp, jergilikti ınkýbator óndirisin damytqysy keledi.
Plastıkalyq túıirshikterge suranys joǵary
Tehnologııa damyǵan saıyn turmysqa paıdaly túrli buıymdar da kóbeıdi. Qazir jıhaz, eden, shatyr jasaý óndirisinde paıdalanylyp kelgen aǵash pen temirdiń ornyn hımııalyq jolmen jasalǵan qospa materıaldar aýystyryp jatqanyn kózimiz kórip jatyr. Mundaı zamanaýı materıaldar jeńil jáne jumsaq bola tura, myqtylyǵy jaǵynan aǵash pen temirden kem túspeıdi. Ári arzan, ári estetıkalyq turǵydan syrt kózge de ádemi kórinedi.
Oblys ortalyǵynda turatyn taǵy bir tabysty kásipker Tatıana Fedına pandemııaǵa deıin manıkıýr sheberi bolǵan. Karantın kezinde kásibi turalap qalǵan Tatıana iskerlik baǵytyn basqa arnaǵa burdy. Qazir kásipkerdiń negizgi qyzmeti – polıetılen shıkizatyn qaıta óńdeý. Onyń shaǵyn sehynda plastıkalyq túıirshikter jasalady. Kásipkerdiń ónimin jol jabyndaryn, oıyn alańdaryna arnalǵan jumsaq jabyndardy, qoqys paketterin, balabaqsha jıhazdaryn jáne basqa da qajetti zattar jasaý úshin túrli kompanııalar satyp alady.
Qostanaıda Tatıanadan basqa eshkim plastık túıirshekterin shyǵaryp jatqan joq. Plastıkten jasalǵan qaıtalama shıkizatty óńdeıtin birneshe kásiporyn bar, biraq olar jańqa túrindegi polımerkompozıtti ónim shyǵarady.
– Plastıkalyq túıirshikter óndirisin ashý ıdeıasy bıyl paıda boldy. Burynǵy jumysym júrmeı qalǵan soń, jańa tabys kózin izdeýge týra keldi. Internetke úńilip qazirgi naryqtaǵy suranysqa ıe ónimderdi zerdeleýmen talaı túnimdi uıqysyz ótkizdim. Meniń izdegenim – qarapaıym ádispen ońaı óndiriletin ári kóp qarjy qajet etpeıtin ónim edi. Kóp uzamaı taptym, qaıtalama shıkizat naryǵynda plastıkalyq túıirshikter joǵary suranysqa ıe ekenine kózim jetti, – deıdi kásipker.
T.Fedına shıkizat óńdeıtin qymbat qurylǵyny satyp alý úshin Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qorynan nesıe alǵan.
– 3,2 mln teńge nesıe qarjysyna jabdyqtar men qajet materıaldar satyp aldyq. Biz plastık óńdeýmen aınalysamyz. О́ndirisimiz barynsha avtomattandyrylǵan jáne kóp adamdy qajet etpeıdi. Bir adamdy jumysqa ornalastyrdyq. Qazir kúnine 1,5 tonna plastık óńdeı alamyz. Satý máselesi de júıeli jolǵa qoıylǵan, – deıdi tabystyń kózin tyńnan tapqan Tatıana.
Shaǵyn sehtan shyǵyp jatqan plastık túıirshikterdiń 80 paıyzdan astamyn Nur-Sultan qalasyndaǵy plastık qubyrlar shyǵaratyn zaýyt satyp alady. Qalǵan ónimdi jergilikti kásiporyndar alyp jatyr. Jańa kásiporynda nebári eki-aq adam jumys isteıdi. О́ıtkeni óndiris tolyq avtomattandyrylǵan, artyq qol kúshin qajet etpeıdi.
Tatıana qazirshe shıkizatty qoqys óńdeıtin jergilikti kásiporyndardan satyp alyp otyr. Kásipker aldaǵy ýaqytta óz óndirisin tolyq sıklge kóshirip, plastıkalyq bótelke, paket, plastmassadan daıyn túıirshik shyǵarýdy kózdep otyr.
Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qorynyń Qostanaı oblystyq fılıaly nesıe bóliminiń bastyǵy Aqmaral Tólenovanyń aıtýynsha, bıyl oblysta «Eńbek» baǵdarlamasy boıynsha 1 mlrd 316 mln teńge nesıe berilgen. Jeńil nesıeniń ıgiligin kórip jatqandardyń deni – Erkin men Tatıana sııaqty shaǵyn kásipkerler.
Atalǵan qor jyl basynan beri jalpy somasy 46,7 mlrd teńge bolatyn 7,6 myńnan astam shaǵyn nesıe bergen. Nesıeniń negizgi úlesi «Eńbek» baǵdarlamasyna tıesili. Máselen, bıyl osy baǵdarlamaǵa qatysqan 4,6 myń kásipkerge 23,5 mlrd teńge berilgen. Bıyl shaǵyn kásippen aınalysamyn deýshilerge 64,7 mlrd teńgeniń nesıesin berý josparlanǵan. Bul qarjy shamamen 12 myń kásipkerdiń bıznes-jobasyn iske asyrýǵa múmkindik beredi.
