Rasymen byltyr sıfrlyq salada úlken ózgerister boldy. Osy salada Úkimet talaı jyl júrip jetkize almaǵan tabystarǵa pandemııa bir-aq jylda jetkizgendeı. Ásirese, aıaq astynan tabysynan aırylǵan jandarǵa berilgen 42500 teńge men «vırýs aqsha arqyly da juǵady, sondyqtan múmkindiginshe qolma-qol tólemnen aýlaq bolyńyzdar» degen saqtyq sharasy jurttyń jappaı karta júıesine kóshýine sebepker boldy. Qarańyz endi: byltyr 1 qazandaǵy jaǵdaı boıynsha bankterdiń aınalymdaǵy kartochkalarynyń sany 44,3 mln-ǵa jetken. Mundaı buryn-sońdy bolmaǵan. Bank kartochkalaryn ustaýshylardyń sany bolsa, 37,2 mln-ǵa jetken. 2019 jylmen salystyrǵanda bul – 44,9%-ǵa artyq kórsetkish.
Qazir qolma-qol aqshamen esep aıyrysyp turǵan adamdy sırek kóresiz. Tehnologııadan habary bar adamǵa tólemdi bank kartasymen jasaı salǵan ońaı. Qazir kartanyń ózi qalyp barady. Qalalyqtardyń basym bóligi mobıldik qosymshamen tólem jasaýǵa kóshken. Qazaqstannyń ekonomıkalyq jaǵdaıyna sholý jasap otyratyn Ranking.kz resýrsynyń habarlaýynsha, qazirgi tańda tólem kartasymen jasalǵan 20 tólem operasııasynyń bireýi ǵana qolma-qol aqshamen júrgiziledi. Qazaqstandyq jáne sheteldik kartanyń kómegimen aqsha alý bir jyldyń ishinde 27,3%-ǵa artyp, bıylǵy qańtar-maýsym aıynda 11,4 trln teńgeni quraǵan. Karta boıynsha tólemderdiń jalpy aınalymynda aqshany qolma-qol sheship alý bir jyldyń ishinde 36,9%-dan 24,1%-ǵa deıin qysqarǵan. Mysaly, tek 2015 jyly karta qoldanýshylardyń 90,3%-y aqshany qolma-qol alsa, 2019 jyly olardyń úlesi 60,6% bolǵan.
Osy kezeńde tólem kartalaryn paıdalaný arqyly qolma-qol aqsha alý tranzaksııalar sany 8,1%-ǵa, ıaǵnı 162,7 mln-ǵa deıin tómendegen. Bul degenińiz qazaqstandyqtar qolma-qol aqshasyz tólem jasaýǵa birjola kóshe bastady degen sóz. Aıtalyq, 2020 jyly qolma-qol aqsha berý tranzaksııalary 12,4% bolsa, 2019 jyly — 26,5%, al 2015 jyly 72,7% bolǵan.
Bıylǵy qańtar-shilde aılarynda qolma-qol aqshany sheship alý boıynsha tranzaksııanyń ortasha chegi 70,2 myń teńgeni quraǵan. Bul byltyrǵy osy kezeńmen salystyrǵanda 38,4%-ǵa artyq. 2019 jyly bul kórsetkish 45 myń teńge bolsa, 2015 jyly 37,9 myń teńge bolǵan. Osy rette qolma-qol aqshasyz tólemniń bir operasııasynyń ortasha chegi shamamen 11-12 myń teńge aralyǵyn quraıdy.
Qazaqstannyń óńirleri boıynsha tólem kartalarynan qolma-qol aqshany sheship alatyndardyń kóbi – Nur-Sultan men Almaty qalasynyń turǵyndary eken. 2021 jyldyń qańtar-shilde aralyǵynda bank kartalarynan almatylyqtar barlyǵy 2,5 trln teńge, elordalyqtar 1,3 trln teńge kóleminde qolma-qol aqsha alǵan. Qalǵan aýmaqtardaǵy kórsetkishter shamamen 227,3 mlrd teńge aınalasynda.
Qolma-qol aqsha kóbine bankomattardan alynady. Bıylǵy qańtar-shilde aralyǵynda bankomattardan 10 trln-nan astam teńge alynsa, POS-termınaldar arqyly berilgen aqsha nebári – 1,4 trln teńge.
Aıtpaqshy, Qazaqstanda bankomattardyń sany da bir jyldyń ishinde 5,5%-ǵa kóbeıgen, ıaǵnı jańadan 12,8 myń qurylǵy ornatyldy. Sonyń ishinde cash-in fýnksııasy bar bankomattar sany 5,9 myńǵa jetip, jyldyq ósimi 20,3%-ǵa artty. Biraq qolma-qol aqsha beretin fýnksııasy ǵana bar bankomattar qatary bir jyldyń ishinde – 4,6%-ǵa, ıaǵnı 6,9 myńǵa azaıǵan.
