Álem • 27 Qyrkúıek, 2021

Italııa «Talıbandy» moıyndaýǵa qarsy

51 ret kórsetildi

Italııanyń Syrtqy ister mınıstri Lýıdjı Dı Maıo Aýǵanstandaǵy «Talıban» (Qazaqstanda tyıym salynǵan uıym) úkimetin moıyndaý múmkin emes degen málimdeme jasady. Degenmen mınıstrdiń aıtýynsha, aýǵandyqtar ótken aıda qarýly top bılik basyna ótkennen keıin toqtap qalǵan qarjylyq qoldaý alýyn qaıta jalǵastyrýy kerek.

О́tken aptada Nıý-Iorkte ótken G20 Syrtqy ister mınıstr­leriniń kezdesýine tóraǵalyq etken Dı Maıo: «Biz Aýǵanstannyń ydyraýynan qorǵap, kórshi elderdiń turaqsyzdanýyna alyp keletin, baqylanbaıtyn kóshi-qon aǵynyna jol bermeýimiz kerek», dedi jınalǵan áriptesterine.

Eýropa odaǵyna múshe mem­leketterdiń «Talıbanǵa» kóz­qarasy – kópshiliktiń kókeıindegi saýal. О́ıtkeni shıeleniske toly aımaqtardan qashatyn halyqtyń kóbi osy kári qurlyqqa betteıdi.

Jalpy, kóptegen úkimet ter­rorıs­termen kelissóz júr­gizil­meıdi degen resmı ustanym­dy qoldaıtyny áýelden belgili. Alaıda bul saıasatqa berik bolý kóp jaǵdaıda qoldan kele ber­meıdi.  Álem elderi «Irlandııa res­­pýblıkalyq armııasy», «Pa­les­tınany azat etý uıymy» sııaq­ty zorlyq-zombylyqty nasıhattaıtyn nemese terrorıstik shabýyldar jasaǵan uıymdarmen jáne toptarmen kelissózder ústeline birneshe márte otyrǵan-dy.

Bul rette Aýǵanstandaǵy jaǵdaı erekshe. О́ıtkeni «Talı­ban» radıkaldy ıslamshyldyq qoz­ǵalysy túgel bir halyqty tut­qyn­ǵa alyp otyr. Al bul halyq­qa kómekteskisi keletinder qalasa da, qalamasa da «Talıban­men» kelisýge májbúr.

Germanııa kansleri Angela Mer­kel talıbandardyń ynty­maq­tas­tyqqa daıyn ekendi­gine úmit­­tenedi. Birneshe aıdan beri Qatar astanasy Dohada birqa­tar eýropalyq memleket ókil­deri «Talıbannyń» saıası basshy­larymen kelissózder júrgizý­ge ty­rysýda. Alǵashqy kezde keli­sim taqyryby sondaǵy halyq­tyń jaǵdaıy bolsa, búginde eýropalyq saıasatkerler Kabýl­dan óz azamattary men beıbit tur­ǵyn­dardy odan ári evakýasııalaý múm­kindigine basymdyq berip otyr.

Ortalyq jáne Ońtústik Azııa arasynda strategııalyq ma­ńyzǵa ıe memlekettegi oqıǵa – shyn máninde eleýsiz qaldyrýǵa bolmaıtyn másele.  Osy rette Italııa mınıstri sheteldik úkimetterdi mıgranttardyń jappaı kelýine ákep soqtyratyn qarjylyq quldyraýdyń aldyn alýǵa shaqyrdy.

«Talıban» úkimetiniń mo­ıyndalýy múmkin emes, óıtkeni mınıstrlerdiń arasynda 17 terrorıst bar, al áıelder men qyzdardyń quqyqtary múlde elenbeıdi», dedi Dı Maıo Rai 3 memlekettik teledıdaryna bergen suhbatynda.

 «Talıbanǵa» aqsha bermeı-aq qarjylyq qoldaýdy qamtamasyz etýdiń joldary bar. Biz sondaı-aq gýmanıtarlyq kómektiń bir bóligi árqashan áıelder men qyz­dar­dy qorǵaýǵa baǵyttalýy kerek dep sheshtik», dedi otyrys nátı­jesi týraly aqparat bergen mınıstr.

G20 elderi Aýǵanstanǵa kórshiles eldermen birge terro­rızmge qarsy kúresýge jáne adam qu­qyq­taryn qorǵaýǵa daıyn ekenin habarlady.

Al «Talıban» ókilderi Doha­da da, Kabýlda da óz ımıdjin jaq­­­sartýǵa tyrysý ústinde. Osy­­­laısha, Aýǵanstan halqynyń olar­dan qorqýyna eshqandaı sebep joq degen belgi bergendeı. «Talıban» basshylary tipti BAQ-tarǵa suhbat ta beredi.

Shyny kerek, «Talıban» eko­no­mıkalyq kómektiń kez kelgen túrine muqtaj. О́ıtkeni 40 jyl­dyq soǵystan keıin Aýǵan­stannyń ınfraqurylymy toly­ǵymen joıyldy. Talıbandar Batys úkimetteriniń pikirimen sanaspasa, elge baǵyttalǵan jańa aqsha aǵynyna qol jetkizý qıyn bolatynyn túsinedi. Sebebi Ger­manııamen qatar birneshe memleket Aýǵanstanǵa qarjylyq kómek kórsetýdi toqtatty. Western Union jáne halyqaralyq aqsha aýdarymymen aınalysatyn basqa kompanııalar Kabýldaǵy keńselerin jaýyp tastady.

Ne degenmen, G20 otyrysynda memleketter máseleni bir­le­sip sheshý kerek degen or­taq sheshimge kelgenimen, jańa úki­metti moıyndaýǵa qatysty naqty uıǵarym bildirmedi.

Sońǵy jańalyqtar

Shabyt shaqyratyn shahar

Elorda • Keshe

Aqjaınaq astana

Elorda • Keshe

Ozyq óndiris ornynda boldy

Aımaqtar • Keshe

Dımash pen Djekson

О́ner • Keshe

Uqsas jańalyqtar