Tarıh • 04 Qazan, 2021

Aqqaınar qoınaýy – asyl qazyna

1010 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Altaı – túrki áleminiń altyn besigi ekenin arheologııalyq qazba jumystary san ret dáleldedi. Túrkilerdiń ǵana emes, patshalardyń saıyn dalasynda sonaý saqtardyń da saryny bar. Bıylǵy Aqqaınar aýmaǵynan tabylǵan qundy jádigerler de sonyń aıǵaǵy.

 

Aqqaınar qoınaýy –  asyl qazyna

Berel qoryq-mýzeıi «Qazaq Altaıynyń b.d. I myńjyldyq basynyń (II-V ǵǵ.) eskert­kishteri: halyqtardyń Uly qonys aýda­rýynyń jáne Eýra­zııanyń etnomádenı qury­lymynyń qalyptasýynyń bastaýlary» atty granttyq joba aıasynda Aqqaınar qorymynda qazba jumystaryn júrgizýdi qolǵa alǵan. Erte kóktemde belgili arheolog Zeınolla Sama­shevtiń jetekshiligimen Aqqaınar aýylynyń soltústik-shyǵysynan Aqqaınar-1, Shý jáne Qańsar atty úsh nysanda qazba jumystary bastalǵan. Nátı­jesinde, arheologter úsh qo­rymda da tarıhı qundy jádigerlerge kenelgen.

Aıta ketsek, Qańsar qorymynan Qaraqa­badaǵydaı jerleý ǵuryptary baıqalǵan. Sol dáýirdiń nanym-senimderi bolsa kerek; adam, onyń janyna jylqy jerlengen. Adam belinen qoramsaq tabylǵan. Qaıyńnyń qa­by­ǵynan jasalǵan qoramsaqtyń beldikke bekitiletin qola ilgegi bar. Al Aqqaınardan sám­bı kezeńindegi b.z.d V-IV ǵasyrdaǵy jerleý dástúri anyqtaldy. Qazba jumystary kezinde dál sol jerden qysh ydystardyń qaldyqtary, aǵashtyń kúli shyqqan. Úshinshi qorym – Shý­dan shyqqan jádigerler qola pyshaq, eki qumyra, súıekten jasalǵan jebeniń ushtary. Arheologterdiń aıtýynsha, munda eki adam jerlenipti.

Jer astynan jádigerlerdiń shyǵyp jat­qanyn estigen Aqqaınar aýylynyń tur­ǵyn­dary qýanyp júrse kerek. Nege deseńiz, Buq­tyrmanyń oń jaǵalaýyndaǵy asfaltsyz, súreń tartqan aýyldardy tarıhqa qyzyqqan týrıster basyp ótip, ál-aýqattaryn jaqsartyp kete me degen úmit. Alaıda Berel-qoryq mýzeıi dırektory mindetin atqarýshy Almas Sar­ba­sovtyń sózine qarasaq, munda úlken ke­shen­niń boı kóterýi ýaqyt enshisindegi suraq. Biraq úsh-tórt jyldaı arheologııalyq jumys­tar júr­gizi­ledi. Qazirgi tańda aýdannyń ózge de qor­­ǵandaryna topografııalyq jospar jasal­dy.