Keshe Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq bankiniń Almatydaǵy ǵımaratynda bank tóraǵasy Qaırat Kelimbetov eldegi valıýta baǵamynda oryn alǵan ózgeristerge baılanysty shuǵyl baspasóz máslıhatyn ótkizdi.
2014 jyldyń 11 aqpanynan bastap teńgeniń burynǵy deńgeıin saqtap turýdan, valıýtalyq ıntervensııalardyń kólemin azaıtý, teńgeniń aıyrbas kýrsyn qurý úderisinen Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq banki bas tartatyndyǵy týraly sheshim qabyldaǵanyn málimdegen Qaırat Kelimbetov osy ýaqytqa deıingi eldegi qarjy saıasatynyń aıaq alysy men qazir týyndap otyrǵan shuǵyl sheshimniń mańyzdylyǵyna az-kem toqtaldy.
Tóraǵanyń aıtýynsha, aıyrbas baǵamynyń el ekonomıkasy úshin mańyzdylyǵyn eskere otyryp, sońǵy jyldary Ulttyq banktiń valıýtalyq saıasaty ulttyq valıýta deńgeıiniń 145-155 AQSh dollary kóleminde saqtalynýyna baǵyttalyp, nátıjesinde bul ustanym eldegi ekonomıkalyq jáne qarjylyq turaqtylyqty qamtamasyz etýge múmkindik bergen. 2013 jyly Qazaqstannyń IJО́-si 6 paıyzǵa artyp, ınflıasııa 4,8 paıyzǵa kemidi. Osy kezeń aralyǵynda qol jetkizgen yryqtandyrý boıynsha eń tómen kórsetkishti kórsetip, elimizdiń ekonomıkalyq tarıhynda ózindik bir beles retinde de jarııa bolǵan-dy.
Buǵan qosa Qazaqstan ekonomıkasynyń jahandyq ekonomıkamen tyǵyz baılanysty ekenin eskerip, Ulttyq bank álemdik qarjy jáne taýar rynoktaryndaǵy jaǵdaıdy qaperden shyǵara almaıtyndyǵyn, kóp ýaqyttan beri álemniń birneshe memleketteriniń ulttyq valıýtalarynyń AQSh dollaryna shaqqandaǵy baǵamynyń ósý-kemý úderisin jiti baqylaýda ustaǵandaryn aıtady.
«Birinshiden, jetekshi damýshy elderdegi, onyń ishinde BRIKS elderindegi jaǵdaı. AQSh-taǵy «sapalyq jumsarý» baǵdarlamasyna sáıkes, qarjy damýshy elderden damyǵan elderge aǵylady, nátıjesinde osy elderdiń valıýtasyna qysym jasaýmen jalǵasyp otyratyndyǵy málim. Álemdik ekonomıkanyń keıingi damýyndaǵy belgisizdik úderisiniń áserinen álemdik qarjy jáne taýar rynoktaryndaǵy ózgerister artty», – dep málimdedi brıfıng barysynda Ulttyq bank tóraǵasy.
«Ekinshiden, Reseı rýbliniń AQSh dollaryna shaqqandaǵy baǵamyna qatysty belgisizdikter, ıaǵnı turaqty qalyptaspaǵan jaǵdaılar oryn alyp otyr. Reseı Federasııasy Ortalyq bankiniń Reseı rýblin erkin aınalymǵa jiberýinen soń 2013 jyly ol AQSh dollaryna degen baǵamy boıynsha 7,1 paıyzǵa álsiredi. Aǵymdaǵy jyldyń qańtar aıynda Reseı rýbliniń álsireýi turaqty jalǵasty», – dedi ol.
Sondaı-aq, úshinshi sebebiniń Qazaqstan bankteriniń tólem qabiletiniń jaǵdaıymen baılanysty ekenin atap ótti.
Buǵan qosa, Qaırat Kelimbetov aǵymdaǵy operasııalardyń jaǵymdy bolýyna qaramastan, paıdalanylatyn taýarlardyń ımporty esebinen tutyný qabiletiniń ósip jatqandyǵyn da jetkizdi.
Tórtinshiden, alypsatarlyq operasııalardyń ósýiniń áserinen Qazaqstan Respýblıkasy ekonomıkasynda teńge baǵamynyń ózgerýi artqandyǵymen jáne alypsatarlyq dúrbeleń men aıyrbas kýrsynda bolatyn ózgeristerdiń aldyn alý úshin Ulttyq bankke valıýtalyq rynokqa jıi enýine týra keletindigimen túsindirdi.
«Besinshiden, qunsyzdanýdy 3-4 paıyzǵa deıin tómendetý úshin bazalyq alǵysharttardy qurý úshin Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq banki ortasha shuǵyl perspektıvada ınflıasııalyq shekteýge kóshýdi josparlap otyr, ıaǵnı ol aıyrbastaý baǵamyn qatań túrde retteýdi toqtatýdy oılastyryp otyr. Júrgizilgen saraptamalyq jumystardan keıin dollardyń teńgege shaqqandaǵy baǵamy 185 teńge bolyp qalady jáne biz ony saqtap qalýǵa tyrysamyz», dep atap ótti Qaırat Kelimbetov.
«Jalpy, mundaı ózgerister teńgeniń aıyrbastaý baǵamynyń básekege qabilettiligin jaqsartyp, soǵan sáıkes, Qazaqstan Respýblıkasy taýar óndirýshileriniń – sarapshylardyń, sonymen birge, ımport almastyrýshy óndirýshilerdiń básekege qabilettiligin jaqsartý úshin jasalyp otyr. Bul bizdiń óndirýshilerge Keden odaǵy aıasynda olardyń pozısııalaryn jaqsartýǵa múmkindik beredi», – dep málimdedi Ulttyq bank tóraǵasy.
Baspasóz máslıhatynda Qaırat Kelimbetov teńgeniń aıyrbas baǵamynyń syrtqy básekege qabilettiligin ornyna keltirý, sondaı-aq Qazaqstan ekonomıkasynyń syrtqy saýda balansyn jáne otandyq taýar óndirýshilerdiń básekege qabilettiligin qoldaý maqsatynda Ulttyq banktiń valıýtalyq saıasatyna ózgerister engizýdi qajet etetindigin málimdedi.
Sonymen qatar, eldegi qarjy máselesindegi oqys ózgeristerdi eskere otyryp, Ulttyq bank teńgeniń jańa baǵamy 185 AQSh dollary tóńireginde bolatyndyǵyn jáne osy baǵamdy ustap turýǵa barlyq jaǵdaıdyń jasalatyndyǵyn basa aıtty. Sondaı-aq, qarjylyq ózgerister qanshalyqty áser etse de, ázirge 20 myń teńgelik valıýtanyń aınalymǵa shyǵýy týraly aqparattyń joq ekendigin de eske saldy.
Teńge baǵamynyń uzaq merzimdik trendi, Ulttyq bank buǵan deıin habarlaǵandaı, irgeli ishki jáne syrtqy makroekonomıkalyq faktorlarǵa qatysty bolady. Jáne de bul qarjy turaqtylyǵyn qamtamasyz etý boıynsha júrgiziletin valıýtalyq ıntervensııalardan bas tartý degen sóz emes ekendigin, qarjy rynogy men ekonomıkada turaqsyzdyqty boldyrmaý jáne shapshań ózgerister men aıyrbas baǵamyndaǵy qysqa merzimdi ózgeristerdi jumsartý maqsatyndaǵy Ulttyq banktiń saıasaty jalǵasatyndyǵyna arnaıy toqtaldy. Al teńgeniń aıyrbas kýrsyndaǵy uzaq merzimdi trend makroekonomıkalyq jaǵdaılarǵa saı túziletin bolady.
Ulttyq banktiń esepteýinshe osy baǵamnan soń alypsatarlyq boljamnyń áleýeti azaımaq.
Bas bankırdiń pikirinshe, keıinirek aıyrbas kýrsyndaǵy ózgerister boıynsha valıýtanyń kúsheıýi de, álsireýi de bolýy múmkin, bul álemdik ekonomıkadaǵy jaǵdaıǵa baılanysty bolatyn merzimdik qubylys.
Ulttyq bank qazirgi valıýtalyq operasııalar rejimine eshqandaı tosqaýyl qoımaı, 2014 jyldyń 11 aqpanynan bastap Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq banki aıyrbas pýnktterindegi shetel valıýtasyn teńgege satý-satyp alý boıynsha mynadaı boljamdy engizetindigin jarııalady. Máselen, AQSh dollaryna – 2 teńge, eýroǵa 3 teńge shamasynda aıyrmashylyq bolýy múmkin.
Budan ózge, Ulttyq bank tóraǵasynyń aıtýynsha, tólem júıesiniń durys jumys isteýin qamtamasyz etýdi jáne Ulttyq bank tarapynan ózge bankterge qajetti qysqa merzimdi qarjyny aldyn ala bekitilgen kepil boıynsha bere berýin jalǵastyrady.
Ulttyq bank jáne bankter tarapynan aıyrbas pýnktteri tıisti shetel valıýtasymen qamtamasyz etiledi. Ekinshi deńgeıli bankterdiń aımaqtardaǵy fılıaldary qazirgi tańda qajetti deńgeıdegi shetel valıýtasyna ıe.
Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq bankiniń tóraǵasy Qaırat Kelimbetov aıyrbas kýrsyndaǵy ózgeristerdiń nátıjesinde Qazaqstan Respýblıkasy eksporttyq jáne ekonomıkanyń ımport almastyrý salalarynda jumys isteıtin otandyq kásipkerler men taýarlardyń básekege qabiletti jaǵdaılary jaqsarady dep senim artyp otyr.
Qanat ESKENDIR,
«Egemen Qazaqstan».
ALMATY.
____________________________
Almaty qalasy ákimdigi habarlaıdy:
Almaty qalasynyń ákimi Ahmetjan Esimov teńge baǵamyndaǵy ózgeristerge baılanysty Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq banki jasaǵan málimetterge oraı qala aýmaǵynda ornalasqan saýda oryndary men halyqqa qyzmet kórsetý nysandarynda jasandy túrde baǵa ósirý áreketterin qatań qadaǵalaýdy tapsyrdy. Jekelegen kásip ıeleri tarapynan keleńsizdikter týyndamas úshin eldegi monopolııalyq zańdylyqtar aıasynda baqylaý ornatýdy jáne qaladaǵy jaǵdaı týraly táýligine eki márte qala ákimine baıandap otyrýdy júktedi.
Keshe Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq bankiniń Almatydaǵy ǵımaratynda bank tóraǵasy Qaırat Kelimbetov eldegi valıýta baǵamynda oryn alǵan ózgeristerge baılanysty shuǵyl baspasóz máslıhatyn ótkizdi.
