О́ner • 14 Qazan, 2021

Ulttyq kıimdi álemge usynǵan

57 ret kórsetildi

Aqtóbelik dızaıner Malıka Dúısenbaeva «Qazaqstannyń 100 jańa esimi» jobasynda mádenıet jáne sport atalymy boıynsha jeńimpaz atandy. Ulttyq stıldegi kıim dızaıneri ári on saýsaǵynan óner tógilgen tiginshi osy jalpyulttyq jobada baq synamas buryn qazaqtyń oıýly-sándi ulttyq kıimderin álemdik sahnalarda tanystyryp, birneshe ret respýblıkalyq, halyqaralyq sán baıqaýlarynyń júldegeri atanǵan. Malıkanyń qolynan shyqqan boıjetkenderge arnalǵan ulttyq naqyshtaǵy zamanaýı dızaınmen qabysqan ádemi kóılekter álemge jaqsy tarap jatyr.

Búginde Eýropa elderinde, AQSh-ta turatyn qazaqtar Malıkaǵa jıi tap­­syrys beredi. Biregeı brendti ja­­saý joldary týraly sheber bylaı deıdi:

«Bizdiń qyzdar birin-biri qaıta­la­maıtyn, sándi jáne sapaly, bire­geı buıym jasaýǵa tyrysady. Boı­jetkender kóıleginiń matasy men jibi­nen bastap, pishýi men tigýine erekshe mán beremiz. Biregeı buıymdy jasaý ýaqyt pen erekshe talǵamdy qajet etedi. Sol úshin de ulttyq kıimniń ajaryn erekshe ashatyn oıý-órnekterine óte muqııat qaraımyz degennen góri, fılosofııalyq turǵydan qaraımyz desem, artyq aıtqandyq emes. Biz ulttyq oıý-órnekterimizdiń ejeldegi qoldanys aıasyn, tabıǵatyn zerttep baryp qana iske kirisemiz».

Qazaqtyń oıý-órnekterin kıim­derge qoldaný úlken talǵamdy qa­jet etedi. Sol úshin de Malıka Qy­taıǵa birneshe ret baryp, qazaqtar ty­ǵyz qonystanǵan ólkelerdegi is­mer­lerden sheberlik sabaqtaryn úırenip keledi. О́ıtkeni, ókinishke qaraı, biz áldeqashan umytqan ulttyq muralarymyzdy, dástúrimizdi úzbeı jalǵastyryp kele jatqan kisiler ol jaqta kóp.

Malıkaǵa tiginshilik óneri naǵa­shy­larynan daryǵan. Onyń alǵash­qy ustazy – anasy. Kishkentaıy­nan kóz maıyn taýysyp túnimen kıim piship, tikkenin kórip ósken. Na­ǵa­shy ájesi de, ol kisiniń sheshesi de Qyzylorda óńirinde uzatylar qyzdyń bar jasaýyn túgendeıtin, oıý oıyp, syrmaq tigip, kilem-alasha toqyǵan ataqty sheberler bolǵan. Endi Malıkanyń qyzy da qazaqtyń ulttyq sándik kóılekterin tikkendi unatady eken. Joǵarǵy oqý ornyn dızaıner mamandyǵy boıynsha aıaqtaǵan ol ózindik órnekpen tikken boıjetkenderge arnalǵan kıimderdi kópshilikke usyna bastapty.

Sońǵy eki jyldan beri pandemııa­nyń qıyndyǵyn otandyq dızaıner­ler de qatty sezindi. Osymen úshinshi jyl boıy el ishinde de, shetelder­de de sándik konkýrstar ótken emes. Kóz maıyn taýysyp tikken sán kóılek­terin usynatyn orta bolmaǵan soń dızaınerler kibirtiktep, ózara shyǵarmashylyq baılanystar da saıa­byrsyp qalǵan. О́ıtkeni kıim úlgi­leýshiler osyndaı báıgelerde ǵana tól týyndylaryn kópshilik tal­qysyna salyp, jetistigi men kem­shiligin teń tarazylaıdy. Biraq Malıka pandemııa kezinde de qarap otyrǵan joq. Ol tiginshilik pen kıim úlgileýdi unatatyn balalarǵa arnap qolóner mektebin ashty.

«Bala shyǵarmashylyqpen, óz qııa­lymen kıim úlgisin jasap, ony ti­gip shyǵarýǵa tıis. Biz osy jumys­qa kezeń-kezeńimen kirisemiz. Eń áýe­li oqýshylarymyzǵa qazaqy óıý-órnek­terdiń shyǵý tarıhyn, kóbine qandaı kıim úlgilerine qoldanylatynyn úıre­temiz. Ol úshin qandaı da bir ult­tyq kıimniń shyǵý tarıhy, adamnyń jas ereksheligine qaraı qalaı kıgeni ábden zertteledi. Buıymnyń jasalý tártibi, qoldanylatyn materıaldar, oıý-órnekterdiń úılesimdiligi, qysqasy sándi de sapaly buıym ja­saýdyń tehnıkasyn balalarymyzǵa barynsha meńgertýge tyrysamyz. Qolónermen qatar, tárbıe sabaqtary da qosa ótedi. Bul sabaqtarynda tarıhymyz ben salt-dástúrimiz qosa oqytylady. Osylaısha jan-jaqty tálim-tárbıe, bilim bergende ǵana bala ulttyq ónerdi boıyna sińirip, óz eliniń patrıoty bolyp qalyptasady», deıdi Malıka óz mektebi týraly maq­tanyshpen.

Malıka qazir óńirlerdi aralap, kıim dızaıny jóninde semınarlar ótkizip júr. Sebebi naryqqa ulttyq kıimder úlgisin usyný – bir jaǵynan óner bolsa, ekinshi jaǵynan – bıznes. Kıimdi tige bilýmen qatar, ony ótkize bilý de úlken sheberlik pen tynymsyz eńbekti qajet etedi.

Búginde Nur-Sultan, Aqtóbe, Qy­zyl­­orda qalalarynda Malıkanyń ult­tyq kıim ortalyqtary ashylǵan. Oǵan qosa, pandemııa kezinde tigin­shi­lik­tiń onlaın mektebin ashty. Únemi ty­nym­syz izdeniste júretin ol bir ká­sip­tiń qyr-syryn tereń meńgerý tó­zim­dilik pen ýaqytty qajet etetinin aıtady.

Malıka Dúısenbaevanyń oıynsha, qazaqtyń birneshe myń jyldan beri jalǵasyp kele jatqan ulttyq kıimderi paraqtary tutas ashylmaǵan oqýlyq tárizdi. Ol bolashaq urpaq ata-babalarynyń, ata-ájeleriniń ulttyq kıimderin bizge qaraǵanda tereńirek baǵalaıdy degen senimde.

Sońǵy jańalyqtar

Elordadaǵy JEO-3 bıyl iske qosylady

Elorda • Búgin, 11:10

Almatyda epıdahýal kúrdelenip barady

Koronavırýs • Búgin, 11:00

«Omıkronnyń» bastapqy belgileri qandaı?

Koronavırýs • Búgin, 10:50

Dúısenbige arnalǵan aýa raıy boljamy

Aýa raıy • Búgin, 09:25

«Sary» aımaqta Túrkistan oblysy tur

Koronavırýs • Búgin, 09:10

Oıyn-saýyq ortalyqtary jumysyn toqtatty

Koronavırýs • Búgin, 09:00

Jetisýda juqpaly indettiń ekpini qatty

Koronavırýs • Búgin, 08:57

Koronavırýs qaıta kúsheıdi

Koronavırýs • Búgin, 08:54

Ońtaılysy – onlaın oqý

Aımaqtar • Búgin, 08:53

Qyzmet túrleriniń tizbesin keńeıtti

Ekonomıka • Búgin, 08:50

Sapa artpaıynsha, sýbsıdııa joq

Aımaqtar • Búgin, 08:45

Koronavırýs qaıta órshidi

Álem • Búgin, 08:42

Antıbıotıkti orynsyz qoldaný qaýipti

Medısına • Búgin, 08:35

Vırýs juqtyrý azaımaı tur

Koronavırýs • Búgin, 08:30

Asyǵys sheshim

Qazaqstan • Búgin, 08:15

Kómek kórsetiledi

Qoǵam • Búgin, 08:10

Qor strategııasy ázirlenedi

Qazaqstan • Búgin, 08:00

Uqsas jańalyqtar