Boks • 17 Qazan, 2021

Balqan túbeginde barymyzdy salaıyq

900 ret kórsetildi

San mıllıon jankúıer taǵatsyzdana kútip otyrǵan boksshylardyń álem chempıonatynyń bastalýyna sanaýly kúnder qaldy. Bul jekpe-jekter 26 qazan men 6 qarasha aralyǵynda Serbııanyń astanasy – Belgradta ótedi.

Bıylǵy birinshiliktiń basty ereksheligi, boksshylar alǵash ret 13 salmaq dárejesi boıynsha rıngke shyǵady. Jáne de jeńis tuǵyryna kóterilgen bylǵary qolǵap sheberleri mol kólemde syıaqy alady. Máselen, AIBA bas júldeni oljalaǵandarǵa 100 000 AQSh dollary kóleminde syıaqy taǵaıyndap otyr. Kúmispen kúptelgender 50 000, al qolaǵa qol sozǵandar 25 000-dy qaltaǵa basady. Al chempıonattyń jalpy júlde qory 2,6 mıllıon dollardy quraıdy.

Bokstan álem chempıonatynyń tusaýy osydan 47 jyl buryn Kýbanyń astanasy – Gavanada kesilgen bolatyn. Biraq ishtarlyq tanytqan KSRO quramasynyń bapkerleri Bostandyq aralyna Qazaqstannyń birde-bir bylǵary qolǵap sheberin aparmady. Jalpy, 1974-1991 jyldar aralyǵynda aıtý­ly jarystyń jalaýy alty márte jel­biredi. Sol básekelerge jerlesterimiz de ara-tura qatysyp turdy. Atap aıtsaq, 1978 jyly buryńǵy Iýgoslavııanyń bas shahary – Belgradta Valerıı Rachkov óner kór­setti. 67 kılo salmaq dárejesinde synǵa túsken ol barlyq qarsylasyn qapy qal­dyryp, bas júldeni oljalady. Osy­laı­sha, Rachkovtyń esimi Qazaqstannyń shyq­­qan tuńǵysh álem chempıony retinde tarıhta qaldy.

1982 jyly Mıýnhende shymyldyǵy túrilgen dodada Serik Qonaqbaev kúmis medaldy moınyna ildi. 67 kılo salmaqta kúsh synasqan qazaq boksshysy Kýba, Italııa jáne Nıgerııa boksshylarynnan ba­sym túskenimen, sheshýshi tusta ame­rıkalyq Mark Brılandtan aılasyn asyra almady. Dál sol jarysta Serik Nurqazov (57 kılo) ta óner kórsetti. Biraq ol shırek fı­nalda súrindi. 1986 jyly AQSh-tyń Reno qalasynda uıymdastyrylǵan ja­rysta Beıbit Esjanov (51 kılo) baq syna­dy. Qandasymyz alǵashqy aınalymda súrindi. 1989 jyly Máskeýde jalaýy jel­birgen jarysta Igor Rýjnıkov (63,5 kılo) bas júldeni qanjyǵasyna baı­lasa, Alek­sandr Mıroshnıchenko (+91 kılo) kúmis medaldy moınyna ildi. 1991 jylǵy jarys Sıdneıde ótti. Biraq qazaq­standyq boks­shylarǵa jasyl qur­lyqqa sapar shegý baqy­ty buıyrmady. Mine, KSRO dáýirinde dúnıe­júzilik dodada kúsh synasý qurmetine ıe bolǵan sanaýly ǵana jerlesterimiz osylar.

Qylyshynan qan tamǵan Keńes Odaǵy kelmeske ketip, táýelsizdikke qol jetkiz­gennen keıin Qazaqstan asa iri halyqaralyq jarystarǵa derbes komanda retinde qatysa bastady. 1993-2019 jyldar aralyǵynda bokstan álem chempıonatynyń jalaýy 14 ret jelbiredi. Sol jarystarda otandyq bylǵary qolǵap sheberlerimiz tolaǵaı tabystarǵa qol jetkizip, barlyǵy 46 júlde oljalady. Tarqatyp aıtsaq, 12 altyn, 13 kúmis jáne 21 qola medaldy ıelendik. Endi sol básekelerge jeke-jeke toqtalaıyq.

1993 jyl. Tampere (Fınlıandııa). Qazaqstan quramasy táýelsiz memleket retinde alǵash ret qatysqan álemdik dodada jalqy qolaǵa qol jetkizdi. Onyń ıegeri – Vasılıı Jırov. 75 kılo salmaqta kúsh synasqan «Balqashtyń barysy» jartylaı fınalda túrkııalyq Aqyn Kýloǵlyǵa ese jiberip, qola medaldy moınyna ildi.

1995 jyl. Berlın (Germanııa). Nemis jerinde dál sol Vasılıı Jırov ekinshi márte úshinshi orynǵa taban tiredi. 81 kılo salmaq dárejesine aýysqan ol amerıkalyq Antonıo Tarverden aılasyn asyra almady. 51 kılo salmaqtaǵy Bolat Jumadilov aqtyq synǵa deıin alqynbaı jetip, kúmis medaldy ıelendi. Sheshýshi tusta qandasymyz rıng qojaıyny Zoltan Lýnkaǵa ese jiberdi.

1997 jyl. Býdapesht (Majarstan). Bul joly da dál sondaı nátıjege qol jet­kizdik. Fınalda kýbalyq Alfredo Dýver­helge jol bergen Ermahan Yby­raıy­mov (71 kılo) kúmis alsa, jarty­laı fınalda reseılik Ilfat Razıapovtyń osal tusyn taba almaǵan Bolat Jumadilov (51 kılo) qolany qanaǵat tutty.

1999 jyl. Hıýston (AQSh). Tuńǵysh ret qazaq boksshylaryna álem chempıony ataný baqyty buıyrdy. Bul ataqqa Bolat Jumadilov (51 kılo) qol jetkizdi. Dańq­ty Jambyl boks mektebiniń túlegi fınalda argentınalyq Omar Narvaeske tize búktirdi. Aqtyq aıqasta tóreshilerdiń she­shimimen túrkııalyq Sınan Samıl Samǵa je­ńilýge májbúr bolǵan Muhtarhan Dil­dábekov (+91 kılo) kúmis alsa, Erma­han Yby­raımov (71 kılo) qola medaldy moınyna ildi.

2001 jyl. Belfast (Soltústik Ir­lan­dııa). Negizgi komanda Shyǵys Azııa oıyn­daryna daıarlanyp jatqandyqtan aıtýly jarysqa qosalqy quramdaǵy boks­­shylar attandy. Solardyń arasynan Ga­lıb Jafarov (57 kılo) sýyrylyp shyq­ty. Fınalda túrkııalyq Ramazan Pa­lıa­­­nı­den jeńilgen jerlesimiz kúmispen kúpteldi.

2003 jyl. Bangkok (Taıland). Taı elinde Galıb Jafarov (57 kılo) pen Gen­nadıı Golovkınge (75 kılo) teń keler eshkim tabylmady. Fınalda ekeýi de aıqyn basymdyq tanytty. Galıb Qazaqstanda týyp-ósip, keıinnen Germanııaǵa qonys aýdarǵan Vıtalıı Taıbertti tize búktirse, Gennadıı ýkraınalyq Oleg Mashkındi sulatyp saldy.

2005 jyl. Mınıan (Qytaı). Aspan­asty elinde Qazaqstan quramasy 2 altyn men 3 qola medaldy oljalady. Serik Sápıev (64 kılo) pen Erdos Jańa­bergenov (81 kılo) teńdessiz dep tanylsa, Birjan Jaqypov (48 kılo), Mı­rat Sársembaev (51 kılo) jáne Baq­tııar Ar­taev (69 kılo) qola medaldy moıyn­da­rynda jarqyratty.

2007 jyl. Chıkago (AQSh). Amerıkada úsh júldege qolymyz jetti. Serik Sápıev (64 kılo) ekinshi ret álem chempıony atansa, Baqtııar Artaev (75 kılo) pen Erkebulan Shynalıev (81 kılo) úshinshi orynǵa taban tiredi.

2009 jyl. Mılan (Italııa). Apennın túbeginde jýan judyryqty jigitterimiz súreńsiz óner kórsetti. El namysyn qor­­ǵaǵan 11 bylǵary qolǵap sheberiniń ara­synan Serik Sápıevtiń (69 kılo) ǵana júldeli oryndy ıelenýge kúsh-jigeri jetti. Jartylaı fınalda oıda-joqta reseılik Andreı Zamkovoıdan utylǵan qazaq boksshysy qolany enshiledi.

2011 jyl. Baký (Ázerbaıjan). Qap taýy bókterinde Serik Sápıev (69 kılo) pen Ádilbek Nııazymbetov (81 kılo) fı­nalǵa shyqty. Sheshýshi tusta Serik ýkraı­nalyq Taras Shelestıýkten, Ádilbek kýba­lyq Hýlıo Sezar de la Krýstan jeńildi. Al Ǵanı Jaılaýov (60 kılo) pen Ivan Dychko (+91 kılo) úshinshi satyǵa jaıǵasty.

2013 jyl. Almaty (Qazaqstan). Alash topyraǵynda ótken jarysta Qazaq eliniń órenderi atoı saldy. Birjan Jaqypov (49 kılo), Mereı Aqshalov (64 kılo), Danııar Eleýsinov (69 kılo) jáne Jánibek Álimhanuly (75 kılo) – birinshi, Ádilbek Nııazymbetov (81 kılo) pen Ivan Dychko (+91 kılo) – ekinshi jáne Qaırat Eralıev (57 kılo) pen Berik Ábdirahmanov (60 kılo) – úshinshi oryndy ıemdendi.

2015 jyl. Doha (Katar). Dohada Danııar Eleýsinov (69 kılo) pen Ivan Dychko (+91 kılo) kúmis medaldy ıelendi. Fınalda Da­nııardyń morokkalyq Muhammed Ra­bııge áli jetpese, Ivan fransııalyq Tonı Iokanyń osal tusyn taba almady.

2017 jyl. Gambýrg (Germanııa). Nemis jerinde alty saıypqyranymyz jeńis tuǵyryna kóterildi. Qaırat Eralıev (56 kılo) aldyna jan salmasa, Ábilhan Aman­qul (75 kılo) men Qamshybek Qońqabaev (+91 kılo) aqtyq aıqasta ese jiberdi. Al Erjan Jomart (49 kılo), Abylaıhan Júsipov (69 kılo) jáne Vasılıı Levıt (91 kılo) úshinshi orynǵa turaqtady.

2019 jyl. Ekaterınbýrg (Reseı). Otan­das­tarymyz Oral taýy bókterinde de alty júlde oljalady. Bekzad Nurdáýletov (81 kılo) teńdessiz dep tanylsa, Qamshybek Qońqabaev (+91 kılo) fınalda súrindi. Al Sáken Bıbosynov (52 kılo), Abylaıhan Júsipov (69 kılo), Tursynbaı Qulahmet (75 kılo) jáne Vasılıı Levıt (91 kılo) qola medaldi qorjynǵa saldy.

Mine, Qazaqstan boksshylarynyń álem chempıonattarynda qol jetkizgen tabysy osyndaı. Eger 1993-2019 jyldar aralyǵyndaǵy nátıjelerdi esepke alsaq, jeńip alǵan júldelerdiń sany men sapasy jaǵynan jerlesterimiz jalpy esepte úshinshi orynda tur. Aldymyzda tek Kýba men Reseı ǵana. Qalǵan eldiń órenderi bizden keıingi satylarǵa jaıǵasty.

Qazaqstan quramasy 14 álem chempıonatyna qatysyp, bir ret jalpy komandalyq esepte jeke-dara kósh bastady. Bul tabysqa 2013 jyly Almatyda ótken jarysta qol jetkizdik. Sol kezde otandyq bylǵary qolǵap sheberleri 4 altyn, 2 kúmis jáne 2 qola medaldi oljalap, kúlli Alash jurtyn qýanysh pen shattyqqa bólegeni de esimizde. Jerlesterimiz 2003 jyly Bangkokte (2 altyn), 2005 jyly Mınıanda (2 altyn+3 qola), 2017 jyly Gambýrgte (1 altyn+2 kúmis+3 qola) jáne 2019 jyly Ekaterınbýrgte (1 altyn+1kúmis+3 qola) úsh ret úzdik úshtikti qorytyndylady. 1999 jyly Hıýstonda (1 altyn, 1 kúmis+1 qola) jáne 2007 jyly Chıkagoda (1 altyn+2 qola) ozyq bes komandanyń qatarynan kórindik. Taǵy tórt ret «TOP-10» komandanyń sanatyna qosyldyq: 1995 jyly Berlınde (1 kúmis+ 1qola), 1997 jyly Býdapeshtte (1 kúmis+1qola), 2011 jyly Bakýde (2 kúmis+2 qola) jáne 2015 jyly Dohada (2 kúmis).

1993, 2001 jáne 2009 jyldardaǵy álem chempıonaty jerlesterimiz úshin sátsiz aıaqtaldy. Olaı deýge negiz, osy jarystarda jalqy júldeni ǵana qanaǵat tutýǵa týra keldi. Máselen, Tamperede Qazaqstan táýelsiz memleket, derbes komanda retinde tuńǵysh ret osyndaı baraqty básekege qatysty. Ol kezde sonyń ózin qanaǵat qyldyq. Belfasqa qosalqy quramdaǵy jigitterdi attandyrdyq. О́ıtkeni, elimizdiń bas komandasy Osakada alaýy tutanǵan Shyǵys Azııa oıyndaryna qatysty. Sol sebepti de bul sátsizdikterge qatty kúıine qoıǵan joqpyz. Al Mılandaǵy dodaǵa kil myqtylar qatysty. Soǵan qaramastan Apennın túbeginde Serik Sápıevten basqa birde-bir órenimiz senim údesinen shyǵa almady.

Iá, osydan eki jyl buryn uıymdastyrylǵan álemdik dodada jerlesterimizdiń kóńil kónshiterlikteı kórsetkishke qol jetkizgeni ras. Qos boksshymyz fınalǵa shyǵyp, Bekzat Nurdáýletov altyn alsa, Qamshybek Qońqabaev kúmiske qol sozdy. Taǵy tórt boksshymyz qola medaldi enshiledi. Osy jarysta tek О́zbekstan men Reseıdi alǵa jiberip, komandalyq esepte úshinshi satyǵa jaıǵastyq. Biraq bul joly bizdiń jigitterge ońaı bolmaıtyny anyq. Sebebi, boks óneri kóptegen elderde qaryshtap damyp jatyr. Al bizde ilgerleý baıqalmaıdy. Tokıo Olımpıadasyndaǵy súreńsiz ónerimiz osy sózimizdiń aıqyn dáleli.

Kúnshyǵys elinde senim artqan sańlaqtarymyzdyń túgelge derligi utylyp, qos qolany qanaǵat tuttyq. Nátıjesinde álemdegi eń úzdik komandalardyń biri sanalatyn Qazaqstan quramasy qalyń toptyń arasynda qalyp qoıdy. Buǵan deıingi Olımpııa oıyndarynyń birde-bireýinen bas júldesiz qaıtyp kórmegen komanda úshin bul aýyr soqqy boldy. Onyń aldynda ǵana Dýbaıda ótken Azııa birinshiliginen altynsyz oraldyq. Osy jaıttyń barlyǵy kórermender kóńiline selkeý túsirdi. Desek te úkilim úmitimiz áli de úzilgen joq. Eń bastysy, boks elimizdegi №1 sport túri ekenin esten shyǵarmaıyq. Sondyqtan da Japonııadaǵy sátsizdiktiń kezdeısoqtyq ekenin gúrzi judyryqty jigitterimiz Balqan túbeginde túbegeıli dáleldeýge tıis.

 

Sońǵy jańalyqtar

Tımýr Qulybaev qyzmetinen ketti

Qoǵam • Búgin, 09:20

Qyrǵyzǵa qarsy shyǵady

Boks • Búgin, 09:00

Fatıma hanymnyń kóılegi

Tarıh • Búgin, 08:59

Vagner Lav Danııada oınaıdy

Fýtbol • Búgin, 08:57

Jyrshylyq mektep qaıta jańǵyrdy

Bilim • Búgin, 08:55

Álimhanuly Andradeni jeńe ala ma?

Boks • Búgin, 08:52

Myqtylar Melbýrnde bas qosty

Tennıs • Búgin, 08:51

Kóktalǵa kópir syılaǵan

Aımaqtar • Búgin, 08:49

AvtoHQO-lar jumysyn qaıta bastady

Qoǵam • Búgin, 08:47

Kásip meńgergen qatardan qalmaıdy

Qazaqstan • Búgin, 08:40

Áleýmettik tólemder keshikken joq

Qoǵam • Búgin, 08:37

Donor bolý – ómir syılaý

Medısına • Búgin, 08:35

Jańa jyldan bastap jalaqy ósti

Qoǵam • Búgin, 08:33

Almatyǵa 10 reanımobıl syılady

Medısına • Búgin, 08:31

Depozıttiń maksımaldy somasy kóbeıdi

Ekonomıka • Búgin, 08:30

2 mıllıon montajdalǵan anod óndirdi

Qazaqstan • Búgin, 08:29

«Omıkron» jedel taralýda

Álem • Búgin, 08:23

Mamandyqtarǵa da mán bergen jón

Bilim • Búgin, 08:20

Uqsas jańalyqtar