Rýhanııat • 24 Qazan, 2021

Ini-dosqa iltıpat hat

729 ret kórsetildi

Assalaýmaǵaleıkúm, aınalaıyn ini-dosym Saýytbek!

Sizge arnalǵan husnı hatymdy Hatjazǵan jartasynyń astyndaǵy arshanyń yǵynan jazyp otyrmyn. О́zińiz biletin Taýpisteli aýylynyń Qarataý jaq bıigindegi Boztorǵaı asýynyń oń qaptaly ǵoı. Hatjazǵan jartasyndaǵy tańbalar bertingi ǵasyrlarda óship, kórinbeı ketken. Áldekimder erigip te, elirip te qıratqan desedi. Anda-sanda osynaý Hatjazǵannyń astyndaǵy arshanyń túbinde hat jazyp otyryp, shybyn janyna shıpa tileıdi myna jaman aǵańyz.

Sáýke, sizge degen iltıpattyń aıryq­shalyǵy aıqyn ǵoı. Alpys jyldyǵyńyzda she, Tuńǵysh Pre­zıdent – Elbasy Nur­sultan Na­zarbaevtyń ózi «Kórnekti qalam­ger, zııatker ǵalym, memleket já­ne qoǵam qaıratkeri retinde siz­diń esimińiz barshaǵa tanymal. Rýhanııat salasynda bıik laýa­zymdy qyzmetter atqaryp, «Egemen Qazaqstan» gazetiniń basynda ult bolmysyn áıgileýge erekshe kúsh-jiger jumsaýdasyz. Baspasózdi damytýǵa, mádenı-tarıhı muralyq qazynamyzdy baıytýǵa qosyp júrgen qyrýar eńbegińiz úshin sizge alǵysymdy bildirip, jańa tabys­tar, zor densaýlyq, otbasyńyzǵa amandyq tileımin. Árqashan el qurmetine bólene berińiz», – dep quttyqtaǵan bolatyn. Arada segiz jyldaı ýaqyt ótkende «Abyz Ábish» atty aıtýly kitabyńyzǵa Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev aqedil yqylaspen alǵysóz jazdy. «Saýyt­bek Abdrahmanovtyń ki­taby –  Ábish Kekilbaevtyń ulan­ǵaıyr oıshyldyǵyn keshendi túrde taldaǵan kúrdeli eńbek. Iаǵnı kekilbaevtanýdy keńeıtetin kitap. Munda asa qomaqty fak­to­logııalyq materıaldyń ne­gi­zin­de Á.Kekilbaevtyń mádenıetta­nýshylyq, ónertanýshylyq, ádebıettanýshylyq, tarıhshylyq, saıasatkerlik qyrlary, naǵyz ensıklopedııalyq bilimi, te­reń tanymy, akademııalyq ýnı­ver­salızmi jan-jaqty ashylǵan. Belgili qalamgerdiń jańa kita­by ábishtanýdy joǵary deń­geı­ge kóteretin, Kekilbaev kemeń­gerliginiń kókjıegin kórsetetin eńbek dep baǵalaýǵa laıyqty»,  deıdi Memleket basshysy.

«Qazaq ádebıeti» gazetiniń keıbir sandaryn sary maıdaı, súr qazydaı saqtaıtyn ádetimiz bar. Osy basylymyńyzdyń 2001 jylǵy 16 qarashadaǵy nómi­rinde Ábish Kekilbaıulynyń «Ilgeri bastyrar izgilik» degen dúnıesi jarııalanǵan. Inige izet-iltıpattyń úzdik úlgisindeı bul bólekshe maqalany álsin de álsin oqıtynymyz ras. Kekilbaev kemeńgerliginiń, kóregendiliginiń qaısybirin, qaı qyryn aıtyp taýysa alarmyz. Sol maqalasy arqyly-aq bar-barsha baǵalary men baǵamdaýlaryn berip úl­gergen. «Ibaly da zerdeli Saýyt­bek». «Mol bilik pen zor kisilik ıesi». «О́zińdeı kórip, senip tap­sy­rýǵa bolatyn, jolda tastap ketpeıtin joryq tulparyndaı joldastyqqa adal». «Bilikti maman, sheber uıymdastyrýshy». «Ult pen memleket múddesin birin­shi orynǵa qoıyp eńbek etti». «Mansap qýmady, maqsat qýdy». «Pysyqtyq pen pasyqtyqqa yryq bermeı, bútindik pen túgeldikke qyzmet etýde tabandylyq tanyta aldy». «Men onyń qabiletine, talantyna, eńbekqorlyǵyna dán rıza bola júre, ásirese kez kelgen oqyǵan-toqyǵannyń boıynda kezdese bermeıtin, besikten juǵyp, sútpen sińgendeı erekshe degdarlyǵyna tańǵalamyn». «Onyń boıynda ózgelerdi jón­di-jónsiz joqqa shyǵaryp, ózi­ne ózi tamsanatyn taıazdyq pen tantyqtyq baıqalǵan emes». «Táýelsizdikti táýeldi kezeńdegilerimizdiń bárin biryń­ǵaı tárk etý dep túsinýden aýlaq tura bildi». «Oǵan da tek rýhanı izdeniste júretin adamdar ǵana jete alsa kerek». «Bul onyń jeke shyǵarmashylyǵyna ǵana emes, áleýmettik qyzmetiniń bárine tán».

Qalaı da qalaı aıtady, á?! Ábishińiz. Iá-ıá, aıtyp ta aıtpaı ne kerek-aı, ini-dosymyz, iltıpat jasap, husnı hat arnap otyrǵan Saýytbegimiz týraly shynaıy yqylaspen aıtatyndar men jazatyndardyń bári derlik sizdiń izettiligińiz ben izdenim­pazdyǵyńyzdy, izgiligińizdi aıryqshalaıdy. Alǵa shyǵarady. Erekshelep eksheıdi.

Stýdent kezińizde zııatker Zeınolla Serikqalıev, ba­tyl­dyǵyn buldamaıtyn Bolat Bodaýbaev, kórkemdiktiń ker­­bu­ǵysy Oralhan Bókeev, zerde­si zerli zııaly Saǵat Áshimbaev syndy sańlaqtardyń yqylasyna bólenip, iltıpatyna ilindińiz. Kıno syny jónindegi mánisti maqala-resenzııalaryńyz alǵash­qy kýrstan-aq aýyzǵa ilikti. «Tótenshe komıssar», «Kabýldaǵy elshilik», «Qashý», «Jetinshi oq», «Qaıta oralmas»,  «Urysqa tek qarttar shyǵady», «Esimińdi umytpa», «Korol Lır», «Qyzyl búrgen», «Tańǵajaıyp», «Shoq pen Sher», «Vaterloo», «Qyz Jibek», «Atamannyń aqyry», «Kókserek», «Orman balladasy», «Kókjıekter», «Otqa oranǵan Oral»,  sııaqty san alýan fılm­der haqyndaǵy maqalalaryńyz talaılardy tańyrqatatyn. Stý­dent kezińizde-aq, 1974 jyly Qa­zaqstan Kınematografıster odaǵynyń kıno syny salasyndaǵy júldesin aldyńyz-aý. Dıplomdyq jumysyńyzdyń taqyryby «Qa­zirgi qazaq kınosy. 1970-1975 jyldardaǵy kórkem jáne te­le­vızııalyq fılmder» edi. Adamzattyń Aıtmatovymen ádebı shyǵarmalardyń ekranda­lýy taqy­rybynda suhbat jasaǵanyńyz da dıplom qorǵaǵan jylyńyzda edi.  Stýdenttiń shoń Shyńǵyspen sonshama biliktilikpen sóıleskenine myna jaqta júrip ári tańdanyp, ári marqaıyp edik sonda. 2019 jyly shyqqan «О́ner ólkesi» degen kitabyńyzdyń «Stýdent dápterinen» atalatyn bóliminde jarııalanǵan sol suhbatqa kezinde sóz tanıtyn, eń bastysy –   qýana alatyn qalamgerlerdiń bári súı­singen. Solardyń biri, biregeıi – ózińiz­ben bir bólimde bes jyl birge istegen Aqseleý Seıdimbek «Kúńgir-kúńgir kúmbezder» degen kitabyna búı dep jazypty: «Saýyt­bek! Eger mende ini bolsa, ol sendeı bolsa, soǵan qanaǵat eter edim. Qurmetpen, S.Aqseleý. 23.09.81». Minekıińiz, aǵanyń inige iltıpaty.  

Baýyrjan Omarovtaı bitimi bólek  baýyrymyz «N 1 oıynshy» degen essesinde ádemilep ázil­deıtindeı, «SQ»-dan «SK»-ǵa jaýapty qyzmetke shaqyryldyńyz. Taǵy da Ábishińiz ádiptegendeı, «ustazdarǵa da salymdy eken­siz». О́zbekáli Jánibekov, Myr­za­taı Joldasbekov, Ábish Ke­kil­baev, Seıit Qasqabasov, Tó­len Ábdikov... Osynaý orasan oıly, memleketshil, eljandy eren­derińizdiń qaı-qaı­sysy da ini-dosymyzdyń, ıaǵ­nı sizdiń sa­na sapańyzǵa, joǵary jaýap­ker­shiligińizge, isker de izde­nim­paz uıymdastyrýshylyq qasıetińizge, talantyńyzǵa tántilik tanytty. Máselen, Myrzataı Joldasbekov búı deıdi: «Kólbeńdep kózge túse bermeıtin, kisini kóldeneń kesip óte bermeıtin, aqylmandarsha keńes te bere alatyn, kósilip sóı­leı de alatyn, qınalǵanda aqyl da bere alatyn adamdar bolady. Biraq olar kóp emes. Saýytbek – sondaı azǵantaı asyldyń biri, biregeıi. Ondaı kisini qasyńnan jibergiń kelmeıdi, qımaısyń... Táýelsizdik ornaǵan kezde eldiń esi shyqty. Ne istep, ne qoıaryn bilmedi. El ishi de búlinip jatty. Neshe túrli arandatýshylar shyqty, ábirjitti, iritki saldy. Elbasy osynyń bárine shydady. «Tili baılanǵan, qol-aıaǵy kisendelgen el edik, erkin sóıleýdi de úırensin», – dedi. Keńshilik jasady. Bizdi de sabyrlylyqqa, tózimdilikke shaqyrdy. Osy tusta Saýytbek Abdrahmanov  meniń qamshylar jaǵymda boldy. Onyń ári oıly, ári sabyrly kósemsózi júrip jatqan reformalardyń búge-shigesin ashyp, túsindirýmen eldiń nazaryn ózine aýdardy. Memlekettiń qaı qyzmetine de jas kezinen-aq ázir edi. Basqa qyz­metke jibersek, qınalyp qa­la­­m­yz ba dep, ony janymnan shyǵarmaı da júrdim. Bir jaǵy­nan munym Saýytbekke qııanat sııaqty. Dese de, qımadym. Saýyt­bektiń basshylyq qyzmetke keshteý kelýiniń bir sebebi de sol. Ol memlekettiń ishki saıasat ju­­mys­tarynda orasan súbeli is­ter atqardy. Mundaıdy tarıh umytpaıdy».

Myrzataı aǵanyń moıynda­ýyn ádeıi­­lep uzaǵyraq keltirdik, ini-dos. Qan­shama «qııanattar» qa­lyńdaǵanymen, qyz­mettik ósý jolyńyz da jaman emes-aý. Ortalyq Komıtettiń Ideolo­gııa bóli­miniń nusqaýshysy. Mádenıet jáne óner sektorynyń meńgerýshisi. Prezıdent Keńe­si­niń keńesshisi. Prezıdent Ákim­shiligi Ishki saıasat bólimi meńgerýshisiniń orynbasary, birinshi orynbasary. Mádenıet mınıstriniń birinshi orynbasary. «Qazaqstan televıdenıesi men radıosy» respýblıkalyq korporasııasynyń birinshi vıse-prezıdenti... Memleketimizdi memleketshildigińizben myǵymdan­dyrǵan myqtylardansyz. Jas memlekettiń jańa ıdeologııa­syn jasaqtaýdaǵy jan aıamas eńbekterińiz eren. Keshigińkirep degennen shyǵady, keıinirekte Aqparat mınıstri bolyp taǵaıyn­dalǵanyńyzda: «E, bárekeldi!» deskenbiz.

Al endi el gazeti «Egemen Qa­zaq­standy», baıtaǵymyzdyń bas basylymyn, 2000-2016 jyldar aralyǵynda, ıaǵnı on alty jyl boıy basqarǵandaǵy azamattyq asqaq jaýapkershiligińiz ben keń qulashty qaıratkerligińiz, kemeldigińiz ben kenendigińiz keńi­nen tanylǵan, daý­syz moıyn­dalǵan. Parasat-paıym bıik­teri­nen, eldik endikterinen, baıyp­tylyq boılyqtarynan tabylatyn, san túrli taqyryptardaǵy pýblısıstıkalyq taǵylymnama tanymdyq zerli zııatkerlik es­se­le­rińiz ulttyq ujdan unasy­myna qaltqysyz qyzmet etti. Bi­lemiz. Bilgen soń aıtamyz. Qa­ra­ma­ǵyńyzda jumys istedik. Qatar jatqan úsh oblysty qatar sharlatyp, qalaǵanymyzdy qala­ǵanymyzsha jazdyrǵansyz. «Zamanynda myna kókeńizge Saýytbegińizdiń ózi birneshe jyl quda túsip júrip, jumysqa qoımaı shaqyryp alǵan» dep  shalqaıa shirenetin de shamamyz bar.

Sizdiń ádebıetttanýshylyq, mádenıet­tanýshylyq, ónertaný­shylyq eńbekterińizdi álemdik ádemiliktiń, dúnıejúzilik kórkem oıdyń zamanaýı bıikterinen tabylady dep tanyǵandar az emes. Elbasytanýdaǵy erendigińiz erek­she. «О́mir ótkelderi» degen tutas kitabyn qaǵazǵa túsirip shyqqansyz.  Nursultan Nazarbaev, Qasym-Jomart Toqaev, Edýard Shevardnadze, Emomalı Rahmon, Hosnı Mýbarak syndy memleket basshylarymen, álemdik ádebıet jáne ónerdiń ózgeshe ókilderimen, sport juldyzdarymen jasap, ja­rııalaǵan syr-suhbattaryńyz sana­larǵa sáýe darytyp, sáýle quı­ǵanyn jurtshylyq jaqsy biledi.

Pýshkınniń «Evgenıı One­gın» roma­nynyń aýdarmalary týraly kandıdattyq, óleń aýdarmasynyń teorııasy men poe­tıkasy taqyrybynda doktorlyq dıssertasııa qorǵadyńyz. Ulttyq Ǵylym akademııasynyń qurmetti múshesi atan­dyńyz. Professorsyz. О́tken jyly osy bizdiń «Ońtústik Qazaqstan» gazetinde  bir shákirtińiz Eýrazııa ýnıversıtetinde oqı­tyn leksııalaryńyzǵa basqa fakýltetterdiń stýdentteri jasyrynyp kelip, tyńdap otyratynyn jazǵanda taǵy qaıran qalǵanbyz. 1999-2020 jyldary jarııalanǵan «Bizdiń Pýshkın», «Ver bana at. Pýshkıntaný paraqtary», «Koran ı Pýshkın», «Tóltýma men teltýma», «Perevod poezıı ı poezııa perevoda», «Ádebıet álemi», «Aýdarma alyby» sııaqty eńbekterińiz otan­dyq ádebıettanýǵa qosylǵan qomaqty úles retinde qazaǵyńyzdy qýantady. Basqalar da baǵalaıdy. Baǵalaǵany sol ǵoı, sizdiń birqan­sha biregeı maqalalaryńyz ben suhbattaryńyz aǵylshyn, arab, túrik, ózbek, tájik tilderinde ja­rııa­lanǵan. Bir suhbatyńyzdy Kaırdaǵy 980 myń dana bolyp taraıtyn «Al-Habar» gazeti basqan. О́zińiz alaqanda oınatatyn orys tilin aıtpaı-aq qoıaıyn. Máskeýdiń «Lıteratýrnaıa gazeta», «Hýdojestvennaıa lıteratýra», «Rýsskıı rarıtet», «Nezavısımaıa gazeta», «Argýmenty ı fakty», «Komsomolskaıa pravda» sııaqty baspalary men basylymdarynda týyndylaryńyzdyń jaryq kórýi de kóp nárseni ańǵartar. Qazaq qalamgerleriniń arasynda kitabyn (Abaıdyń 175 jyldyǵynda aqynnyń tárjimeshilik talantyn aıqara ashqan «Aýdarma alybyn» aıtam) úsh tilde – qazaqsha, oryssha, aǵylshynsha shyǵarǵan da qazirshe tek siz ǵana.

О́zimizdiń «Egemende» eldi eleń etkizgen, jóni bólekshe jobalaryńyz jaıynda tántilikpen tamsana jazǵandar jetip-artylyp jatyr. Aıryqshalary: «Adamzat kúntizbesi», álbette «Álemge áıgilińiz», tórt-bes jyldaı tolǵana tolǵap, keıin eki tomdyq jaýhar jasaǵan «Jıyrmasynshy ǵasyr jyrlaıdyńyz» ǵoı. Aıtpaqshy, aýdarmashylyq talantyńyzdy tanytqan «Beıbarys» romany Elbasynyń tikeleı tapsyrmasymen tárjimalanyp, úlken-úl­ken úrdisti tirlikterge, beı­ba­rystanýdaǵy biregeı betbu­rystarǵa bastaǵany belgili. Ki­tapqa Ábish aǵa alǵy sóz jazǵa­nyn, sodan keıin baryp Atyraýda dańqty babamyzǵa eskertkish qoıylǵanyn, Kaırdaǵy Beıbarys meshitin jóndeýdi Úkimetimiz qolǵa alǵanyn bilemiz. Kezinde fransýz klassıgi Vıktor Gıýgonyń «Alastalǵandar» romanyn aýdarǵanyńyz úshin halyqaralyq «Alash» syılyǵyn alǵanyńyzdy da aıta keteıin.

Qyzyq-aq qoı, ini-dos. «Qyzmet – qoldyń kiri emes» degenińizdi «Túrkistan» gazetinen oqyǵanbyz. Bul maqaldy áý basta bir qazaq qyz­metten túsip qalǵan basqa qa­zaq­ty jubatý úshin oılap tapqan nemese qyzmetke qoly jetpegen bireý ózin ózi jubatý úshin shyǵar­ǵan... Dep edińiz-aý ázil-shy­nyn aralastyryp. «Áıtpese, laýazymdy qyzmet – elge qyzmet etýdiń tetigin qolǵa ustatatyn múm­kin­dik. Ol múmkindikti qalaı paıdalanatynyń ózińe baılanys­ty», dep támamdapsyz oıyńyz­dy. Osyǵan oraı, elshil erendigi, halyqjandylyq qyzmeti úshin jala jabylyp, tórtjarym jyl tas qapasta japa shekken Asanbaı Asqarovtyń aıtqany oıǵa oralyp otyrypty. «Aı, aınalaıyndar, «Qyzmet – qoldyń kiri» degendi aqylynan adasqan, aljasqan adam aıtsa kerek. Olaı uǵynatyndar ońbaı qatelesedi. Tereńirek túsin­genge, halqyna qyzmet ete bilgenge «Qyzmet – qoldyń nury», – degen edi obkom bıýrosynyń bir otyrysynda.

Qaıran qalamyz. Sherhan, Ábish aǵa­laryńyz da  qaı qyzmette de qalamyn qolynan tastamaı, qaıratkerlik paryzyn qaltqysyz atqaryp edi-aý dep. Ábish, Sherhan bastaǵan sardarlar sapyndasyz, Sáýke. Ashyǵyn aıtý kerek.

О́zińizdiń alpys jyldyǵyńyz­dyń tusynda osy oıǵa anyq uıyǵan edim.

Ini-dosym meniń! Sol bir sa­ry altyndaı, saf taza, kirshik­siz kúlimsiregen kúzińiz kúni ke­shegideı-aq kóz aldyńyzda shy­ǵar-aý. Alty asqardan asqanyńyz­daǵy sol altynsary, aıtýly kúz­di aıtam da. Shymkentińiz shyraı­lan­ǵan. Burynǵysynan beter. Saryaǵashyńyz saǵynyshtyń sabatyndaı abattanǵan. Kórkem Kelesińizdiń belesterindegi betegeler basyna mızam ilinip, aq sálkesh oramaldaı alaýraǵan. Poe­zııa pat­shaıymy Farıza ápkemiz áýestengendeı, kúlli kúngeıińiz kú­limdegen. Alpysyńyzda, taltú­sińizde qýanyp kimder keldi de­seńizshi sonda?! Ábishińiz zaıybymen. Farıza ápkeńiz. Sábıt aǵańyz zaıybymen. Seıit kókeńiz zaıybymen. Álibegińiz, Ábdimútálińiz, Tileýqabylyńyz, Zamanbegińiz, Qulbegińiz, Aǵaıdaryńyz, Ju­mabegińiz...

Oblys ákimi Asqar Myrzahme­tov, áleýmettik-mádenı máseleler jónindegi orynbasary Álı Bek­taev, Shymshahardyń basshysy Qaırat Moldaseıitov, Saryaǵash aýdanynyń ákimi Ábdibaqyt Maqul­baev – bári de báıek bolyp, yqylas-iltıpat tanytyp baqqan. Jumat Shanın drama tea­trynda úlken kesh ótken. Ony júrgizý baqyty bizge buıyrǵan. Kekilbaevtaı kemeńiz sahnada jelken kergen. Sizge, ádebıet pen mádenıetke qarata, qopara aıtqan az ǵana sózi qalyń qaýymdy siltideı tyndyrǵan. Insýlt alyp, jady jadańqyrap, júregi júdeńkirep júrgenniń ózinde, qaıran da qaıran qaranaryńyzdyń ult ustazy, rýh sardary feno­mendigi anyq ańǵarylyp turǵan. Ábish kókem sonda sizdi «Nómiri birinshi jýrnalıst» degen. «Me­reıtoıdaǵy madaqsózge jatqyza salmańyzdar muny» dep qosyp qoıǵan. Sonyń bári taspada tur. Farıza ápkemiz tebirendi. Sábıt pen Seıit serpile sóıledi. Álibek dosyńyz aqtaryldy.

Siz, Sáýke, sonda ádemi ázilmen, tereń túısikshildikpen barshany baýradyńyz ǵoı. Ini-dosqa qarap, qaljyńmen kómkerilgen sózin tyńdap, marqaıdyq-aý sol sahnada. «О́mirden óz jolyn jaq­sy tapqan dep jatyrsyzdar. Raq­met rııasyzdyqtaryńyzǵa. Ada­lyn aıtaıyn, bylaı ǵoı. Bári – Ábish aǵamnyń arqasy. KazGÝ-diń besinshi kýrsynda Kı­nokomıtetke shaqyryldym. Oıy­ma «Qazaqfılmniń» bas redaktory Ábish Kekilbaev eke­ni tústi. Bardym. Bir jyldan keıin «Sosıalıstik Qazaqstanǵa» sha­qyryldym. Ábekeńniń «Lenın­shil jasta» istegeni esime tústi. Bardym. On eki jyl jumys istedim. Ortalyq Komıtetke shaqyryldym. Ábish aǵam da SK-da on jyl otyryp edi ǵoı dep oıladym. Bardym. Mádenıet mınıstriniń birinshi orynbasarlyǵyna shaqyryldym. Bul laýazymdy da Ábekem atqaryp edi ǵoı dedim. Bardym. Biraz jyldar ótkende «Egemen Qazaqstandy» basqarýǵa usynys jasaldy. Bul basylymdy Ábish aǵam basqaryp edi ǵoı dedim. Keldim»...  Dedińiz. Teatr toly jurtshylyqtyń dý-dý etkeni eldiń esinde.

Qazyǵurttyń belýarlyq baý­raıynda­ǵy týǵan aýylyńyz Uıa mekeninde bolǵany­myzdy she, Sáýke, ózińiz «Abyz Ábishte» ádip­t­egenińizdeı-aq, óńimiz be, túsimiz be deımiz de júremiz. Osy kúnge deıin. Aı, ózi de Uıa de­se Uıa-aýyl eken dá-á-á. Sol kez­­degi «Egemen Qazaqstannyń» oblystaǵy menshikti tilshisi Oral­han Dáýit bizben birge edi, djıpten túsip jatyp: «Saýytbek aǵam Uıa aýylyn jyrlaýmen kele jatyr. Ári qaraı basqa máshınege minemiz. Tabıǵatty búldiredi dep, aýyl adamdary asfalt jol salǵyzbaǵan eken»,  dep, basyn qaıta-qaıta shaıqap, tilshilik tańdaıyn taq-taq qaqqan.

Uıa dese, Uıa eken týǵan aýy­lyńyz. Aq­kóńil de ańǵal, adal da jýas jurty túgel-tutas jınaldy. Siz Ábishińizdi sardar, dilmar, eldar dep jazasyz ǵoı, Sáýke. Sonda, Uıa aýylynda Ábekeń: «Qa­zy­ǵurttaıyn uly taýdyń qııa­synan qanat­tanǵan, kindigin kes­ken Uıasynan ushqan ulan qyran bolyp oraldy ortalaryńyzǵa. Dúıim dala jurtynyń degdaryna aınaldy»,  dep tolǵandy. Sardar sýretker sizdi «degdar» dedi. Fa­­rı­zańyzdyń aınalaıynnan bas­taǵan sózi de bólekshetuǵyn. «Aı­nalaıyn Saýytbegim meniń! Aına­laıyn Uıa aýyly! Osyndaı oǵlandy  týdyrǵan topyraqqa taǵzym!»  dep bastap, birtalaıǵa barǵan. Kúlgin shashy, kemel basy kenet Qazyǵurttyń Kemeqalǵan tusymen tústes kóringen. О́zgeler de ózgeshe sóz mánerlep, orasan oı qozǵaǵan.

Uıa aýylyndaǵy aqshańqan kıiz úıdiń aldynda aýdan ákimi Bolat myrza sizge aqboz at mingizgen. Siz abyz Ábishińizge syıladyńyz. Qazyǵurt kentinde zańǵar zańger Beket Turǵaraev sizge keremet kú­reń syılaǵan. Ony poezııa patshaıymy Farıza ápkemizge laıyq kórdińiz. Taǵy bir tory qasqany tartýlap edi el azamattary. Siz ony Seıit Qasqabasovqa mingizdińiz. Attyń bárinen aırylyp, ataqtyń bárin arqalap alǵan alǵyrlyǵyńyzǵa aıyzymyz qanǵan. 

Saǵynyshtan jaralǵandaı Saryaǵash­taǵy, ósken óńirińiz Kelestegi kezdesýlerdi kestelesek, uzaǵyraqqa ketińkirep qa­larmyz. Qudalyqta boldyq qoı. Abyz Ábish – bas quda. Farıza ápke – bas qudaǵı. Seıit aǵa – teń tóraǵa quqynda. Shirkin-aı, mundaı da ǵajaıyp qudalyq bolady eken-aý. Dep tańdanysqan jurtshylyq. Áldebir jaǵdaımen qatysa almaǵan Sábıt kókemiz ókingen. Keıinirekte. Qyzyńyz Áseldiń toıy men qudalyǵy alpys jas­qa tolýyńyzben úıleskeni qandaı ǵa­jap?! Kúıeý bala Ser­jannyń eki ezýi eki qulaǵynda. Qudańyz Qońyrat pen qudaǵıyńyz Múbáráktardyń qanat baılap ushyp júrgendeı qýanyshtary qandaı... Ábishińizdiń bata-tilegi qandaı-dy. Farıza ápkemiz sheshildi-aı sol toıda. «Jumaqqa bergisiz Uıa aýylynda týyp, jánnattaıyn Keleste ósken meniń Saýytbegim, kórkem shyǵarmaǵa bergisiz jaınaǵan jazbalar jazatyn baýyrym! Súıikti kelinim, azamat inimniń asyl jary Márııa! Sen ekeýiń Almaty jastarynyń, Almaty stýdentteriniń mahabbat Mekkesindeı Medeýde súıisken ǵashyqsyńdar. Quttyq­taımyn, aınalaıyndar! Myna Ásel men Serjannyń súıispenshilikteri de senderdikindeı bolǵaı. О́mirlik jaryn durys tańdaǵan azamattardy syılaımyn, erkekterdiń qadir-qasıetin áıelderine qarap baǵalaý kerektigin jıi jazamyn, kóp aıtamyn. Márııa, Saýytbek, ekeýińniń Asqar, Álııa, Ásel, Ánýardaı altyn asyqtaı uldaryń, kúmis qasyqtaı qyzdaryń ósip-óne bersin. О́rkendeı berińder. Árbir januıa senderdeı parasat bıiginen kórine bilse, elimiz de bıikteı beredi»,  dedi. «Tólegen, sende arman joq!» degendi oıymyzǵa alyp otyryp edi sonda.

Jetpiske de jetip qaldyńyz-aý, ini-dosym. Shúkirshilik. Je­mis­terińiz de, jetistikterińiz de mol. Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkerisiz. «Parasat» ordeni. Birinshi dárejeli «Barys» ordeni. Byltyr «Abyz Ábish» atty jóni bólek, josyǵy erek eńbegińiz úshin Abaı atyndaǵy Memlekettik syılyq berildi. Parlamenttiń parasatty depýtatysyz. Jetpiske  tolatyn jylyńyzda Májiliske qaıta saılanǵanyńyzdyń ózi bárin aıtyp turǵan joq pa?

Hatymdy bitirgeli jatqanda, búgin kóksandyqtan suhbatyńyzdy kórip qaldym. Sol kúni túske deıin Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń aldynda, Assambleıa jıynynda sóz sóılegensiz. Ti­keleı efırde tyńdaǵanbyz. Ja­narlaryńyzdan jarqyl baı­qa­lady. Alpysyńyzdaǵydaı. Tipti elýińizdegideı-aý. Biraq baıaǵydan baǵdarlanatyn ýaıym da joq emes. Kıberbýllıngtiń kesapatyn aıttyńyz. Mekteptegi álimjettikti áńgimeledińiz. Abyz Ábish: «Qaıtkende qabyrǵaly halyq, irgeli el bolamyz degen – onyń qarshadaıynan estip kele jatqan ýaıymy. Shamasy, ol bul ýaıymdy eshqashan esten shyǵaryp kórmegenge uqsaıdy. Ol da eldiktiń jolynda eshteńesin aıamaı­tyn eljandylyqtan órbıtin bolsa kerek», degen ǵoı siz týraly. «Ýaıym – er qorǵany» demeıtin be edi ózińiz jıi aýyzǵa alatyn Abaı atańyz? Eldiń jaıyn oılaǵan ýaıymyńyz ózińizge qorǵan bolsyn.

Izettiligińiz, izgiligińiz ilge­rilete bersin, ini-dosym!

 

Sizdi dáıim

qurmet tutýshy:

Marhabat BAIǴUT

Sońǵy jańalyqtar

Qamystan óndirilgen qumsheker

Aımaqtar • Keshe

Erlikke toly eńbek

Qazaqstan • Keshe

Shıraz bulbuly

Ádebıet • Keshe

Ata jurtta

Ádebıet • Keshe

Oqý men oqymaý hám talǵam

Ádebıet • Keshe

Abaı oblysynyń aty ozdy

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar