Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi Berdibek Saparbaev óńir basshylarynyń ishinde birinshi bolyp el aldynda esep berdi.
2013 jyly oblystyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýynda oń ózgerister bar. 2012 jylmen salystyrǵanda byltyr óńirlik jalpy ónim kólemi 6 paıyzdyq ósimmen 2 trln. teńgege jetti. Ortasha eńbekaqy 6 paıyzǵa ósip, 90 myń teńgeni qurady. Indýstrııalandyrý kartasy sheńberinde 8 myńnan asa jumys orny quryldy. Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes, baǵa ósimine jol bermeý jáne únemi baqylaýda ustaýǵa nazar aýdarýdyń nátıjesinde, ınflıasııa 4,5 paıyz deńgeıinde qalyptasty. Bul – respýblıkalyq mejeden tómen kórsetkish.
О́tken jyly óńirde jıyny 1 432 jańa nysan qoldanysqa berildi. Áleýmettik mańyzdy salalar týraly aıtsaq, 10 mektep, 26 balabaqsha, 32 densaýlyq saqtaý, 27 mádenıet, 9 áleýmettik qorǵaý nysandary boı kóterdi. О́nerkásiptik jáne óńdeýshi salada – 70, shaǵyn jáne orta kásipkerlikte 246 nysan iske qosyldy. Jalpy sany 840 turǵyn úı salyndy.
Bilim salasyndaǵy máselelerdiń biri – apatty mektepter. Aımaq basshysy 2015 jyly bul másele tolyq sheshiletinin atap ótti. Sondaı-aq, Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha mektepke deıingi mekemelermen 100 paıyz qamtý da sol ýaqytta aıaqtalmaq. Qazir bul kórsetkish 97,4 paıyzǵa jetti.
Agrarlyq sektorda jetistikter bar. Degenmen, respýblıkalyq jáne oblystyq qoldaý baǵdarlamalaryna qaramastan mal sharýashylyǵy órken jaıa almaı keledi.
Byltyr Semeıde qalalyq aýrýhana qoldanysqa berildi. Bıyl radıologııalyq ortalyq pen týberkýlezge qarsy balalar aýrýhanasynyń qurylysy aıaqtalmaq. Jyljymaly medısınalyq keshenderdiń sany altyǵa jetti. Sonyń arqasynda turǵyndardy medısınalyq tekserýden ótkizý 2015 jyly tolyǵymen aıaqtalady. Densaýlyq saqtaý salasyndaǵy kúrdeli jaıt – medısına mamandarynyń jetispeýshiligi. Esep boıynsha, óńirge 334 dáriger qajet. Bul tarapta densaýlyq saqtaý basqarmasy men joǵary oqý oryndary jetekshileri arasynda naqty is-sharalar qolǵa alynýda. О́tken jyly 217 jas maman jumysqa alynyp, onyń ishinde 92 maman aýyldy jerlerde eńbek jolyn bastady.
Elbasy bıylǵy Joldaýynda múmkindigi shekteýli jandarǵa qoldaý kórsetýdi tapsyrǵan bolatyn. О́ńirde 58 myńnan asa múmkindigi shekteýli jandar tirkelgen. Onyń 4 myńǵa jýyǵy balalar. «Meıirim» aksııasy aıasynda olar túrli uıymdar men mekemelerge bekitilip berildi. Eńbekke qabileti barlary oqytylyp, jumysqa ornalastyrylýda.
Kýrchatov ǵylymı qalaǵa aınalýy múmkin. Oblys ákimi oǵan qalanyń kadrlyq jáne óndiristik múmkindikteri jetetinin, ıadrolyq energetıka salasyn damytý aıasyndaǵy naqty usynystaryn Úkimette baıandaǵanyn, Memleket basshysynyń balamaly energııa kózderin qoldaný jónindegi tapsyrmasy sheńberinde bıyl Turǵysyn ózeninde shaǵyn GES jáne Jarma aýdanynda jel elektr stansasynyń qurylystary bastalatynyn atap ótti.
Sondaı-aq, monoqalalar men tirek eldi mekenderdi damytý baǵdarlamalary ary qaraı jalǵasady. Jyl saıyn 10 mlrd. teńge qarjy ıgeriletin tirek aýyl baǵdarlamasyna shekaralyq eldi-mekenderdi tartý josparlanyp otyr.
Besqaraǵaıda bolǵan kezdesýde Jarma aýdanynyń turǵyny Mádına Búrkenova Zaısannyń gazyn ózge aýdandar, onyń ishinde jarmalyqtardyń da paıdalanǵysy keletinin jetkizdi. Oblys ákimi 1 mlrd. tekshe metr gaz qory bar Zaısan gazyn ıgerýge 30 mlrd. teńge qarjy jumsalyp, 92 shaqyrymdyq gaz qubyry tartylǵanyn, ázirge ekologııalyq taza otyndy 100-den astam úı men mekeme paıdalanyp otyrǵanyn atap ótti.
Kýrchatovtyq Vladımır Dmıtropavlenko qalada atom energııasyn beıbit maqsatta paıdalaný, el aýmaǵynda tórtinshi býyn atom elektr stansasyn salý máselesin talqylaıtyn halyqaralyq forým ótkizý týraly oıyn aıtty. Aımaq basshysy Kýrchatovtyń oǵan laıyq bolǵanymen, ázirge kóp úmitkerdiń biri ekenin, naqty sheshim alǵashqy toqsannyń sońynda shyǵatynyn atap ótti.
Abaı aýdanynyń turǵyny S.Muqataı mal jármeńkesiniń bıyl qaıda ótetindigin surady. О́tken jyly alǵash ret uıymdastyrylǵan Shyńǵystaý jármeńkesinde 1 mlrd. teńgeniń saýdasy jasalǵanyn jetkizgen oblys basshysynyń aıtýynsha, asyl tuqymdy mal aýksıon-kórmesi bıyl da Qaraýylda uıymdastyrylmaq.
Besqaraǵaı turǵyny Maǵjan Tabyldın «Qoljetimdi turǵyn úı-2020» baǵdarlamasy aıasynda aýyldyq jerlerde turǵyn úı salýdyń múmkindigin surady. Aldymen aýdan ortalyqtaryn baspanamen qamtý kerek. Osy baǵytta Zyrıan qalasy, Tarbaǵataı, Besqaraǵaı aýdandarynda úıler salyna bastady. Aýdan ortalyqtary qamtylǵan soń turǵyn úı aýyldyq jerlerge de salynady.
Úrjar aýdanynan habarlasqan A.Sámeteev Úrjar-Almaty baǵytyndaǵy áýe qatynasynyń toqtap turǵanyn aıtty. Azamattyq avıasııa komıtetiniń konkýrsy keshigýine baılanysty toqtaǵan áýe qatynasy birinshi toqsannyń ishinde qaıta jandanbaq.
Oblys ortalyǵynyń turǵyny Talapty Janbolatov О́skemenniń ekologııalyq ahýaly týraly saýal joldady. О́ńir basshysy bul tarapta «Qazsınk», «ÚMZ», «TMK» syndy iri ónerkásip oryndaryna atmosferaǵa shyǵarylatyn zııandy qaldyqtardy tıisti normadan asyrmaý týraly tapsyrma berilgenin, ekologııalyq ahýaldy udaıy zerttep, taldap otyratyn ortalyq jumys isteıtindigin, onyń derekteri boıynsha qala ekologııasy jyldan-jylǵa jaqsaryp kele jatqanyn, qordalanǵan túıtkilder birtindep sheshiletinin jetkizdi.
Zyrıan aýdanynan Sholpan Musabaeva «Zyrıan-Maıqapshaǵaı» baǵytynda salynbaq temirjol qurylysy jóninde bilgisi keletinin aıtty. Oblys ákimi jalpy quny 70 mlrd. teńgeni quraıtyn óte qymbat joba bolǵandyqtan, konsessııalyq jolmen Koreıa jáne Qytaı kompanııalarymen birlesip atqarýǵa týra keletinin, jobalyq-smetalyq qujattar ázirleýge qarjy bólingenin jetkizdi.
Esepti kezdesýde sońǵy aptadaǵy qyzý talqyǵa ıe bolǵan teńge baǵamynyń ózgerýi týraly másele de syrt qalmady. Rıdder qalalyq qoǵamdyq keńes tóraıymy Nadejda Hýdıakovanyń osy másele jónindegi saýalyna oblys ákimi tolymdy jaýap berdi.
Tıisti oryndar basshylarymen birneshe jıyn ótkizdik. Úsh baǵytta jumys isteıtin top quryldy. Birinshisi, azyq-túliktiń negizsiz qymbattamaýyn baqylaýǵa alsa, ekinshisi, janar-jaǵarmaı men dári-dármekke, úshinshisi, aqsha aıyrbastaý pýnktterindegi jaǵdaıǵa jaýap beredi. Oblysta turaqtandyrý qory qurylǵan. Onda qazir shamamen 6 myń tonna negizgi azyq-túlik taýary saqtaýly. Úkimet turaqtandyrý qoryn qurý erejesine ózgertýler engizgen soń biz saýda kompanııalarymen ónimderdi satylymǵa shyǵaramyz. Baǵany negizsiz kótergenderge quqyq qorǵaý organdary arqyly tıisti sharalar qoldanady. Dárihanalarda buryn satyp alǵan dári-dármek qory jetkilikti, ıaǵnı qalypty baǵamen satylady. Sondaı-aq, taıaý arada Úkimet azyq-túlik korporasııasy arqyly jeńildetilgen baǵamen un beredi. Janar-jaǵarmaıdy da jeńildikpen alamyz. Baǵany negizsiz ósirmeý úshin saýda oryndarynyń qojaıyndaryna jaldaý aqysyn 20 paıyzǵa tómendetý týraly tapsyrma júkteldi, dedi óńir basshysy.
Berdibek Saparbaev esepti jıynda tikeleı jáne jazbasha túsken saýaldardyń barlyǵyna jaýap berip, kóterilgen máselelerdiń nazarda bolatynyn jetkizdi.
Oblys ákiminiń esebine Prezıdent Ákimshiliginiń memlekettik ınspektory Sálimgereı Bekbergenov, Densaýlyq saqtaý mınıstri Salıdat Qaıyrbekova, Ishki ister mınıstri Qalmuhanbet Qasymov, Parlament Senatynyń depýtattary Talǵatbek Abaıdildın men Sergeı Plotnıkov, Parlament Májilisiniń depýtaty Zýhra Saıapova qatysty.
Dýman ANASh.
Shyǵys Qazaqstan oblysy.
